Sosyal Politikalarda ve Sosyal Hizmetlerde De�i�im S�reci (Bir Model �nerisi) (1)

20/9/2008

Devlet i� ve i�lemleri kamu yönetimi eliyle yürütülmektedir. Kamu yönetimi; siyasal yap�lanman�n yürütme ile görevli organ�n�n emrinde, Anayasan�n devlete yükledi�i kamu hizmetlerini yine Anayasada belirtilen temel ilkeler çerçevesinde ve kanunlar�n tan�d�� imkanlar içinde yürütmekle yükümlü kurum, kurulu� ve örgütler bütünüdür. Di�er bir deyi�le, devletin amaçlar�n� gerçekle�tirecek biçimde insanlar�n ve araç-gerecin örgütlenmesi ve yönetimidir.

Anayasal çerçevede tan�m�n� bu �ekilde yapt��m�z kamu yönetiminin tan�m�nda bir “kimlik bunal�m�” söz konusudur. Müstakil bir disiplin olarak �kinci Dünya Sava��ndan sonra ortaya ç�kan bu kavram, çal��ma alan�n�n belirlenmesi noktas�nda hukuk, siyaset, ekonomi ve sosyoloji ile i�birli�i noktas�nda disiplinler aras� bir görünüm arz etmektedir. Kamu yönetiminin yeni bir kavram olmas� dolay�s�yla, tan�m� ve ilgi alan� noktas�nda da çe�itli tan�mlamalar�n yap�lmas�na gerek duyulmaktad�r.

Belirli bir amaca yönelik olarak bir örgütün kurulmas�, örgütün i�lerli�ini sa�layacak her türlü yönetsel etkinlikler, kaynaklar�n bir araya getirilmesi, koordinasyon sa�lanmas�, izlenecek yöntem ve denetimi kapsayan genel yönetim anlay�� evrensel bir tan�md�r ve hem kamu kesimi, hem de özel kesim için geçerlidir. Ancak, kamu kesimindeki yönetimi, özel kesimden ay�rmak için kamu yönetimi kavram� kullan�lmaktad�r.

Tan�m� tam olarak yap�lmayan ve günümüzde disiplinler aras� bir disiplin olarak alg�lanan kamu yönetiminin çal��ma alan�nda belirsizlikler ve farkl� anlay��lar söz konusudur. Son 10 y�llar içerisinde kamu yönetiminin örgüt biliminin etkisi alt�na girdi�ini, dolay�s�yla i�letme yönetiminin kavram ve anlay��lar�n�n kamu yönetimini ziyadesiyle etkiledi�ini; örgüt modelleri, örgütsel davran�� kal�plar�, liderlik, verimlilik, toplam kalite yönetimi, vatanda�� mü�teri olarak alg�laman�n kamu yönetimini i�letme yönetimine kayd�rd�� ifade edilmektedir.

Buna kar��l�k bir ba�ka görü�te �öyle ifade edilmektedir: Kamu yönetimi disiplini i�letme yönetimi disiplininden yararlanabilir. Ancak, kamu yönetiminin devlete ait olma özelli�i nedeniyle, siyasal bir temeli oldu�u unutulmamal�d�r. Siyasal boyut, kamu yönetiminin siyaset biliminden daha fazla yararlanmas�n� gerektirmektedir.

Kamu yönetimini, i�letme yönetimi veya siyasal iktidarla olan hiyerar�ik ili�kilerin olu�turdu�u bir yönetim �eklinde alg�lamak, kavram� do�ru tarif etmemizi zorla�t�rmaktad�r. Bunlardan birincisi, kamu yönetimine i�letmecilik aç�s�ndan bakmay�, di�eri ise siyasal aç�dan bakmay� öngörmektedir. Art�k kamu örgütlerinin moral ve politik temellerini, bu örgütlerin siyasal iktidarla olan hiyerar�ik ili�kileri içine kapatmak imkans�zd�r ve öte yandan kamusal politikalar�n özel kesim örgütlenmelerinden etkilenmeleri bir gerçek olmakla birlikte, özel kesim de�erlerinin tümüyle kamu örgütlerine aktar�lmas� da imkans�zd�r.

SOSYAL DEVLET�N ORTAYA ÇIKI�I

Do�umu ve geli�imi itibariyle sosyal politikalar, liberalizmin ac�mas�z kurallar�n�n geni� halk kitleleri üzerindeki bask� ve etkisini en aza indirmek için geli�tirilmi� yöntemlerdir. Sosyal politikalar�n (sosyal güvenlik ve sosyal hizmetler) devlet eliyle yürütülmesiyle de “sosyal devlet” kavram� ortaya ç�km��t�r.

Sosyal Devlet kavram� son yüzy�la has bir kavramd�r. Asl�nda sosyal devlet müessesinin do�u�u ile birlikte, devletin görev ve sorumluluklar�n�n artt�� ve giderek daha çok fonksiyon yüklendi�i toplum hayat�nda aktif bir rol üstlendi�i görülmektedir. Bu bak�mdan günümüzün sosyal devleti Montesquieu’nun “Kanunlar�n Ruhu”adl� eserinde tasvir etti�i jandarma ve gece bekçisi devlet tipi ile Machievelli’nin “Hükümdar”�ndaki devlet tipinden tamam�yla ayr�lmakta, sosyo-ekonomik olaylar� düzenleyici, topluma yeni �ekiller verici önemli roller üstlenmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasas� cumhuriyetin niteliklerinin say�ld�� 2.maddesinde “Türkiye’nin bir sosyal devlet oldu�u”nu belirtmektedir. Ayr�ca 17.maddesinde de “herkesin maddi ve manevi varl��n� geli�tirme ve koruma hakk�na sahip oldu�u” ifade edilmektedir. Bu meselenin tart��l�r bir taraf� bulunmamaktad�r. Ki�iler için “hak” olan bu durum 5.madde ile devlete “görev” olarak yüklenmi�tir. Türkiye resmen bir sosyal devlettir. Ancak isminin sosyal devlet olmas� veya bunun Anayasas�nda yaz�l� olmas�, tek ba��na bu unsurla devletin gerçek anlamda sosyal devlet oldu�u anlam�na da gelmemektedir.

REFAH DEVLET�

Sosyal Hukuk Devleti, bir hukuk devletinin yap�s� içindeki devlet �eklidir. Di�er bir deyi�le, demokratik prensiplerin ar�zas�z ve noksans�z tarzda i�ledi�i, fertlerin �ah�s haklar�n�n, toplant�, dernek ve sendika kurma, seçme ve seçilme, yani genel oy hakk�n�n, bas�n hürriyetinin, mesken masuniyetinin ve seyahat hürriyetinin var oldu�u,bir kelime ile plüralist devlet ve cemiyet düzeninin yerle�mi� bulundu�u devlet �eklidir. Sosyal devlet bu refah devleti tipine ba�l� olarak mütalaa edilmelidir.

Avrupa “refah devleti” (welfare state/sosyal devlet) anlay��n� 1945-2000 y�llar� aras�nda en güzel bir �ekilde uygulam��, sosyal devlet olman�n gereklerini eksiksiz olarak yerine getirmi�tir. Belirtilen zaman aral��n�n ortalar�ndan sonra ülkemiz de bu geli�melerden geri durmam��, Anayasa gibi temel hükümlerle güvence alt�na ald�� sosyal devlet kavram�n� özellikle i� hukukunda olmak üzere toplumsal ya�amda realize etmi�tir. Her ne kadar 39 ya��nda emekli olma imkan� sa�layan düzenlemelerle ülke ekonomisini uzun vadede harabeye çevirmeye yönelik bilinçli/bilinçsiz uzun süreli yanl�� karar ve uygulamalar olsa da 1.Özal dönemi ve yak�n dönem siyasi kararlar� bu yanl�� geç de olsa düzeltme çabas�na girmi�tir.

Sosyal devlet olman�n belli �artlar� vard�r: Her �eyden evvel sosyal devletin görevi, sosyal adaleti, sosyal refah� ve sosyal güvenli�i sa�lamakt�r. Bu kavramlar�n uygulamas� tüm vatanda�lar� kapsamak durumundad�r ve toplum yarar�n�n birey yarar�na üstün tutulmas� �eklinde tezahür eder.

HAKLARA �L��K�N ULUSLAR ARASI HÜKÜMLER

�nsan Haklar� Evrensel Beyannamesi, Birle�mi� Milletler Genel Kurulunca 10.12.1948 tarihinde kabul edilmi�tir. Bakanlar Kurulu'nun 6.04.1949 tarih ve 3/9119 say�l� karar� gere�ince 27.05.1949 tarih ve 7217 say�l� Resmi Gazetede yay�nlanm��t�r. Bunun akabinde Ekonomik ve Kültürel Haklar Uluslararas� Sözle�mesi ile Ki�isel ve Siyasal Haklar Uluslararas� Sözle�mesi TBMM taraf�ndan kabul edilmi�tir. Çocuk Haklar� Sözle�mesi Birle�mi� Milletler Genel Kurulu taraf�ndan 20.11.1989 tarihinde kabul edilmi�, 02.10.1990 tarihinde yürürlü�e girmi�tir. Çocuk Haklar� sözle�mesi 27.01.1995 tarihinde 22184 say�l� resmi gazetede yay�nlanarak 4058 say�l� kanun ile iç hukuk kural�na dönü�mü�tür. Di�er taraftan Avrupa Sosyal �art� 18 Ekim 1961'de imzalanm�� ve 26.02.1965 tarihinde yürürlü�e girmi�tir. Türkiye Sözle�meyi 18.10.1961 tarihinde imzalam�� ve TBMM 16.06.1989 tarihinde onaylam��t�r.

Avrupa Sosyal �art�'n�n, “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Yard�ma �li�kin Haklar” ba�l�� alt�ndaki, Sosyal Güvenlik Hakk� (m.12), Sosyal ve T�bbi Yard�m Hakk� (m.13), Sa�l��n Korunmas� Hakk� (m.11), Sosyal Hizmetlerden Yararlanma Hakk� (m.14) ve Ailenin, Anan�n ve Çocu�un Korunmas�na ili�kin olarak; Ailenin Sosyal, Hukuksal ve Ekonomik Korunma Hakk� (m.16), Anan�n ve Çocu�un Sosyal ve Ekonomik Korunma Hakk� da (m.17) uluslararas� standartlar�n ba�lay�c�l�� aç�s�ndan önem ta��maktad�r.

DEVLET ANLAYI�INDA VE KAMU YÖNET�M�NDE DE��M ÇABALARI

Devlet yönetimindeki (1945 statükosu sonras�ndaki) de�i�im çabalar� en somut haliyle bilim çevrelerinin de katk�s�yla MEHTAP Raporu (1963) ve KAYA Raporu (1991) ile gündeme gelmi�tir. 1983 Y�l�ndan sonra gerçekle�tirilen de�i�imler, u�ra�lar, çabalar devlet yönetiminde farkl�l�klar meydana getirse de hiçbir yönüyle dünyadaki ça�da� geli�meleri yakalar düzeyde olamam��t�r.

Son olarak kamuoyunda “Kamu Yönetimi Temel Kanun Tasar�s�” olarak bilinen de�i�im hamlesi 2003 den sonraki y�llara damgas�n� vurmu� bir çaba olarak göze çarpmaktad�r. Bu kanun tasar�s� her ne kadar Cumhurba�kanl�� taarf�ndan TMBB.ye iade edilmesinden sonra tekrar gündeme getirilmemi�se de, bu tasar�s�ndaki bak�� aç�s� toplumun her kesiminde tart��lm��, ayn� mant�k ve bak�� aç�s� içinde olan kimi kanunlar TBMM.taraf�ndan kabul edilerek yasala�m��, kurumsal de�i�im süreci ba�lam��t�r.

Köy Hizmetlerinin kapat�lmas�, Büyük�ehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, �l Özel �daresi Kanunu, Kalk�nma Ajanslar� Kanunu, Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu gibi düzenlemeler ayn� mant�k içinde ç�kar�lm�� kanunlar dizisidir.

Kamu Yönetimi Temel Kanunu Tasar�s�nda ifade edilen bak�� aç�s�n� tek kelimeyle özetlemek gerekirse; adem-i merkeziyet, yerelle�me, desentralizasyon, yerinden yönetim, subsidiyalite gibi de�i�ik tan�mlarla ifade edilen mahalli idarelerin güçlendirilmesi için, merkezi yönetimin görev ve yetki tan�mlamas�n� yap�p, görev ve yetkilerini ayr�nt�l� olarak belirleyip, devletin küçültülmesi ve devletin tan�mlanmam�� di�er tüm görevlerinin yerel yönetimlerce yap�laca��n�n ifadesidir.

Oysa kanunlarla yapt��m�z geleneksel devlet tan�mlamam�z, devletin görev ve yetkileri tam tersi çizgidedir. Mevcut anlay��a göre yerel yönetimlerin görev ve yetki s�n�rlar� ve tan�m� kanunlarla belirlenmi�, “bunlar�n d��nda kalan di�er tüm görevlerin merkezi yönetimce yerine getirilece�i” yakla��m� benimsenmi�tir.

Devletin “kudretli-sert-baba” kimli�inin yerini “marifetli-�efkatli-ana” kimli�ine çevirme, “bekleyen/alan devlet” anla��n�n yerini, “veren/hizmet eden devlet” anlay��na çevirme, ça�da� kamu yönetimi anlay�� içinde kalite yönetimi anlay��na uygun, hesap verilebirli�i, �effafl��, etkili-verimli-sürdürülebilir geli�meyi sa�lay�c�, kat�l�mc� yöneti�im anlay��n� destekleyen, klasik hiyerar�ik yap�lanmas�n� sorgulayan bir modele dönü�türme çabalar� devam etmektedir. Bu yeni model toplumun baz� dinamikleri taraf�ndan �iddetle ve ac�mas�zca topyekün reddedilmi�, iyi ve kabul edilebilir taraflar�n�n olabilece�i ihtimali dahi gündeme getirilmemi�tir.

Kamu yönetimi anlay��ndaki de�i�imin sosyal politikalara da yans�t�lmas� bir zaruret olarak ortaya ç�km��t�r:

Sosyal politikalar; (a)sosyal güvenlik, (b)sosyal yard�m ve sosyal hizmetleri kapsayan bir üst tan�m�d�r. Anayasam�zda ifadesini bulan “sosyal devlet olma vasf�” Anayasam�z�n 5.maddesinde “Devlet bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sa�l�k ve sosyal yard�m kurumlar�ndan yararlanarak, onlar� denetleyerek yerine getirir” ilkesi ile ifade edilmektedir.

Günümüzde devlet bu görevini sosyal güvenlik, sosyal yard�m ve sosyal hizmet uygulamalar� ile yerine getirmektedir. Ekonomik ve sosyal yoksunlu�un büyümesi �eklinde belirlenen sorunlar�n giderilmesinde sosyal yard�m ve hizmetlerin büyük önem ta��d�� bilinmektedir. Ülkelerin kendi sosyo-ekonomik ve politik yap�lar�na göre biçimlenen sosyal güvenlik ve sosyal hizmetlerde temel ortak hedef ülke halk�n�n mutlulu�unu ve refah�n� sa�lamakt�r.

Bizim de kabul etti�imiz Avrupa Sosyal �art�nda da çocuklar�n, gençlerin, kad�nlar�n, ailenin, özürlülerin korunmas� gereklili�i, yeterli kaynaklardan yoksun herkesin sosyal ve sa�l�k yard�m� hakk�na sahip oldu�u ve taraflar�n bu ko�ullara ula�mas� politikalar�n�n hedefi sayacaklar� belirtilmi�tir.

SOSYAL POL�T�KA

Sosyal Politikan�n Genel Hedefleri:

- Ferdî muhtaçl��n yan�nda de�i�ik psiko-sosyal sorunlar�n ve yüklerin ortaya ç�kmas� halinde muhtaç insanlara, sosyal güvenlik yöntemleri (sosyal sigortalar, devletçe bak�lma, sosyal yard�m ve sosyal hizmetler) çerçevesinde geni� kapsaml� ve çok maksatl� maddî ve mânevî destek ve dan��manl�k hizmetleri sunmak,

- Sosyo-ekonomik yönden zay�f olan insanlar�n sosyal ve ekonomik durumlar�n� sürekli olarak iyile�tirmek,

- Sosyal bar��n ve adaletin temini için refah toplumunu olu�turmak. Sosyal geli�meyi, mikro (i�letmelerde) ve makro (toplumsal düzeyde) bazda sa�lamak,

- Akla gelebilecek bütün sosyal risklere ve bunlar�n do�urabilece�i her türlü zararlara kar�� toplumun bütün üyelerini sosyal güvenlik kapsam� alt�na almak,

- F�rsat e�itli�i çerçevesinde insan haysiyetine yara��r bir hayat�n idamesi için tedbirler almak. Tam istihdam� sa�lamak,

- Toplumda sosyal bütünle�meyi ve sosyal tekamülü olu�turmak ve bunun için de sosyal ahlâk ve sorumluluk duygusunu geli�tirmek. Sosyal ahlâk esaslar�n�n toplumda geçerlilik kazanmas� yönünde sosyal hizmetler alan�nda dan��manl�, rehberlik ve pedagoji faaliyetlerinde bulunmak,

- Kolektif kendi kendine yard�m etme ilkesine uygun olarak, gerek kamu alan�nda, gerekse sivil toplumda sosyal dayan��ma ruhunu hayata geçirmek ve sivil toplum örgütlerine kat�l�mc� imkânlar tan�mak,

- �nsan kaynaklar�n�, mikro ve makro bazda en verimli bir �ekilde de�erlendirmek ve sosyal sermaye olu�turmakt�r.

Sosyal politikalar; (a)sosyal güvenlik, (b)sosyal yard�m ve sosyal hizmetleri kapsayan bir üst tan�md�r.

A. SOSYAL GÜVENLIK

Sosyal güvenlik; birey ve ailelere güven duygusu vererek, sosyal, ekonomik ve toplumsal olaylardaki belirsizliklerin ya�am düzeyinde önemli bir dü�ü� yapmas�n� engellemek amac�n� güder. Birle�mi� Milletler Genel Kurulu'nda 1948 y�l�nda kabul edilen �nsan Haklar� Evrensel Beyannamesinin 25. Maddesinde "herkesin, gerek kendisi gerekse ailesi için giyecek, konut, giyim, t�bbi bak�m gibi gerekli sosyal hizmetler dahil sa�l��n� ve mutlulu�unu sa�layacak uygun bir ya�ant� düzeyine ve i�sizlik, özürlülük, dulluk ve ya�l�l�k durumlar�nda ya da geçim olanaklar�ndan kendisini yoksun b�rakacak di�er durumlarda sosyal güvenli�e sahip olmaya hakk� vard�r" demek suretiyle sosyal güvenlik hakk�n�n do�al (nature) ve vazgeçilmez bir hak oldu�u vurgulanm��t�r. Sosyal güvenlik uygulamada da bu amac�na uygun olarak sosyal refah�n en etkin ve yayg�n arac� olmu�; özellikle endüstrile�mi� ülkeler, uzun bir dönem toplumlar�na etkili bir sosyal koruma sa�lam��lard�r.

Sosyal refah ülkesi olarak tan�mlanan geli�mi� bat� ülkelerinde sosyal güvenlik kurumlar�n�n etkinli�i, toplumsal bar��a katk�s� ve toplumsal ya�am standard�na etkisi son 50 y�ld�r aç�k olarak görülmü�tür.

Sosyal sözcü�ü, latince kökenli bir kelime olup, içtimai kelimesinin yerini alm��t�r. �çtimai ise, toplulu�a ait, cemiyete ait anlam�ndad�r. Birlik, e�itlik, dayan��ma, yard�m ilkelerine dayanmay� an�msat�r. Güvenlik kelimesi ise emniyet kar��l�� olarak kullan�lmaktad�r ve "tehlike" durumunun olmamas�n� ifade etmektedir. Bu anlam�yla, bu iki sözcük ayr� ayr� al�nd��nda toplumun bütün bireyleri için olas� tehlikelere kar�� önlem al�nmas�n� ifade eder. �ki sözcü�ün birle�mesinden olu�an sosyal güvenlik tamlamas� da "bir ülke halk�n�n bugününü ve yar�n�n� güven alt�na almay� amaçlayan ve birbiri aras�nda s�k� bir birlik ve uyum kurulmu� olan kurumlar bütünü" anlam�ndad�r. Sosyal güvenlik kavram� bir sistem- olarak tüm toplumun gelece�ini güvence alt�na alma duyarl�l��n�n bir belirtisi olarak ortaya ç�karken; bir ba�ka tan�mda sosyal güvenlik “herhangi bir mesleki, fizyolojik veya sosyal riskten ötürü geliri veya kazanc� devaml� veya geçici olarak kesintiye u�ram�� kimselerin geçinme ve ya�ama gereksinimlerini kar��layan bir sistemdir” denilerek sosyal güvenlik kavram� riskler yönüyle aç�klanmaktad�r.

Uluslararas� Çal��ma Örgütü’ne (�LO) göre sosyal güvenlik yaln�z bireylere ve ailelere ekonomik ve sosyal riskler sonucu ya�am düzeylerinde belirli bir çizginin alt�na dü�ülmeyece�i garantisini vermekle kalmaz, ayn� zamanda tehlikeleri olu�urken önleme, bu mümkün de�ilse ve tehlikenin zararl� sonuçlar� gerçekle�irse, bunlar� gidermek üzere bireylere ve ailelere en gerekli hizmetleri sunma etkinliklerini de içerir. (Önleyici sosyal güvenlik)

Avrupa Birli�ini kuran Roma Antla�mas�'n�n genel ilkelerini ortaya koyan ilk sekiz maddesi içinde yer alan 2. Madde, Topluluk vatanda�lar�n�n ya�am düzeylerinin dengeli ve sürekli olarak geli�tirilmesini ortak hedefler aras�nda saym��; 3.maddenin (j) bendi ise Toplulu�un çal��an vatanda�lar�n�n olanaklar�n� geli�tirmek ve ya�am düzeylerinin yükseltilmesinde etkin önlemler almak üzere bir Avrupa Sosyal Fonu'nun kurulmas�n� öngörmü�tür. Roma Antla�mas�’n�n 117.maddesinde üye devletlerin, el eme�inin geli�iminde e�itli�i sa�lamaya yard�m edecek �ekilde ya�am ve i� ko�ular�n�n iyile�tirmeyi h�zland�rmalar� öngörülmü�tür.

1986 y�l�nda imzalanarak 1 Temmuz 1987 de yürürlü�e giren "Avrupa Tek Senedi" ile Roma Antla�mas�'na eklenen 118A ve 118B maddeleri Topluluk organlar�na sosyal politika alan�n� düzenleme konusunda çok önemli ek yetkiler getirmi�tir. 118A maddesi Konsey'e; nitelikli ço�unlukla, özellikle i�çilerin sa�l�k ve güvenliklerinin korunmas� için çal��ma ortam�n�n geli�tirilmesi ve bu alandaki önlemlerin uyumla�t�r�lmas�n� amaçlayan yönergeler kabul etme yetkisi vermi�tir. Ayr�ca, üye devletlerin sa�l�k, güvenlik ile ilgili 100A maddesi, ekonomik ve sosyal birli�i içeren 130A, 130B, 130C, 130D maddeleri eklenmi�tir. 1989 y�l�nda �ngiltere d��ndaki 11 AT üyesi taraf�ndan onaylanan ve Maastricht'te imzalanan Avrupa Birli�i Antla�mas�nda da Toplulu�un sosyal mevzuat� olarak benimsenen "Topluluk Çal��anlar� Temel Sosyal Haklar Bildirgesi" (Charte Sociale) bugüne kadar sosyal alanda gerçekle�tirilen a�amalar� tamamlay�c� ve güçlendirici nitelikler ta��maktad�r. Avrupa Toplulu�u ülkelerinde var olan ekonomik, sosyal ve kültürel farkl�l�klar� azaltmaya ve Topluluk hedeflerine ula�may� engelleyecek konular� gidermeye yönelik haz�rlanan Sosyal �art bu amaçla a�a��daki 12 temel alanda Toplulu�un sosyal hedeflerini belirlemekte ve ülkelerin bunlara uyumunu istemektedir.

a). Serbest dola��m

b). �stihdam ve ücretler

c). Ya�am ve çal��ma ko�ullar�n�n iyile�tirilmesi

d). Sosyal koruma (sosyal güvenlik)

e). Toplu görü�me ve örgütlenme özgürlü�ü

f). Mesleki e�itim

g). Kad�n ve erkek e�itli�i

h). ��çilere yönelik bilgilendirme

�). Dan��ma ve yönetime kat�lma

i). ��yerlerinde sa�l�k ve güvenli�in korunmas�

j). Çocuklar�n ve gençlerin korunmas�

k). Ya�l�lar�n korunmas�

l). Özürlülerin korunmas�

Sosyal �art kapsam�nda yer alan konular çerçevesinde üye ülkelerdeki uygulamalar incelendi�inde, ekonomik, sosyal ve yap�sal farkl�l�klardan kaynaklanan de�i�ik sistemlerle kar��la��lmas�na kar��n, temelde bir paralellik oldu�u görülmektedir. Ancak, Birlik ülkelerinin, ulusal mevzuatlar� çerçevesinde gerçekle�tirdikleri uygulamalara bakt��m�zda; farkl�l�klar�n, k�sa ve orta vadede "Sosyal Avrupa" dü�üncesinin gerçekle�mesine olanak görülmemektedir. Birlik düzeyinde gerçek bir "Sosyal Avrupa" dan sözedebilmek için, her�eyden önce üye ülkeler aras�nda konuyla ilgili görü� ayr�l�klar�n�n giderilmesi gerekmektedir.

1989 tarihlerinde yap�lan Strazburg Zirvesinde imzalanan Sosyal �art�n (Charte Sociale) sosyal güvenlikle ilgili 10.maddesine göre; "Avrupa Toplulu�u çal��an� yeterli sosyal güvenlik hakk�na sahip olacak ve çal��an�n statüsüne ve çal��t�� i�letmenin büyüklü�üne bak�lmaks�z�n yeterli sosyal güvenlik sa�lanacakt�r. Henüz i� edinememi� i�siz kalm�� ve geçimini sa�lamaktan yoksun ki�iler, özel konumlar�na uygun, yeterli sosyal ve mali yard�m alabilmelidirler. Böylece, Sosyal Güvenli�in tüm toplumu kapsamas� yönündeki temel ilke pozitif düzenlemeye kavu�mu� olmaktad�r. �art�n 24 ve 25. maddeleri ya�l�lar�n, 26. maddesi ise özürlülerin korunmas� konusunda temel esaslar� içermektedir. Bu düzenlemeler sosyal güvenli�in günümüzdeki önemini ve evrensel boyutlar�n� bir kez daha vurgulamaktad�r.

Birli�in Bakanlar Konseyi, 27.07.1992 tarihli öneri karar�nda, sosyal güvenlik politika ve hedeflerinin ortak ilkelerini �öyle belirlemi�tir:

-Ki�iye, insan onuruna yara��r bir gelir düzeyi sa�lamak;

-Gelir kaynaklan ne olursa olsun, üye ülkelerde kanuni korunma hakk�na sahip herkese sa�l�k hizmetlerinden yararlanma hakk�n� vermek,

-Ekonomik ve sosyal bütünle�meyi kolayla�t�rmak.

Dünyada ekonomik geli�menin yava�lamas�, dü�ük büyüme oranlar�, enflasyon ve i�sizlik sonuç olarak sigortal� say�s�nda azalmaya, fonlar�n erimesine neden olmu�tur. Dolay�s�yla büyük bir mali bunal�m içine girmi� olan sosyal güvenlik sistemleri yeni finans kaynaklar�na kavu�turulmas� zorunlulu�u vard�r. Ekonomik kaynaklar azald�kça sosyal güvenli�e olan gereksinim artmakla birlikte, bunu sa�layacak kaynaklar�n azalmas� önemli çeli�ki olarak ya�anmaktad�r.

Bilindi�i gibi, 5502 ve 5510 Say�l� kanunlarla Emekli Sand��, Ba�-Kur ve SSK gibi sosyal güvenlik kurumlar� tek çat� alt�nda toplanm��t�r. Her ne kadar uygulama henüz tam olarak oturmam��sa da bu uygulama ile Cumhuriyet tarihinin en büyük reformu gerçekle�tirilmi�tir.

Di�er taraftan, ülkemizde sosyal yard�m hizmetleri merkezi örgüt olarak Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) ile Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma Genel Müdürlü�ü, Vak�flar Genel Müdürlü�ü vas�tas�yla; yerel yönetimlerde ise her il ve ilçede bulunan Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma vak�flar� ile Belediyeler arac�l��yla gerçekle�tirilmeye çal��lmaktad�r.

B. SOSYAL YARDIM VE SOSYAL H�ZMETLER

Ülkemizde Sosyal yard�m hizmetleri çok ba�l�d�r. Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma Genel Müdürlü�ü, SHÇEK, Valilikler ve Kaymakaml�klar (SYDF), Belediyeler birbirinden tamamen ba��ms�z bir �ekilde sosyal yard�m hizmetlerini yürütmektedir. Bunlar�n içinde en fazla kaynak ise Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma Fonundan SYDV.lar� arac�l��yla kullan�lmaktad�r.

SOSYAL YARDIMLA�MA VE DAYANI�MA GENEL MÜDÜRLÜ�Ü

Devlet Bakanl��na ba�l� olarak faaliyet yürüten Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma Genel Müdürlü�ü merkezi bir kurumdur. Bu alandaki sosyal yard�m faaliyetleri ile ilgili politikalar� belirlemektedir.

Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��ma Fonuna ba�l� olarak 81 il 850 ilçede olmak üzere toplam 931 SYDVakf� Faaliyet göstermektedir. Bu vak�flar arac�l��yla Yap�lan yard�mlar:

a) SYDV.lar� arac�l��yla sadece Mesleki E�itim ve �stihdama Yönelik Projeler-Periyodik Yard�mlar-Sa�l�k Yard�mlar�-E�itim Yard�mlar�-Di�er Sosyal Yard�mlar- ad� alt�nda 2006 y�l�nda 1 Milyar dolar�n üzerinde (1.446.963.255,12.-YTL) kaynak aktar�m� yap�lm��t�r:

Yap�lan Harcama Tutar�

Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��may�

Te�vik Fonu (SYDTF) 2006 1.126.608.235,02

Mesleki E�itim ve �stihdama Yönelik

Projeler 88.493.597,01

Periyodik Yard�mlar 221.602.300,00

Sa�l�k Yard�mlar� 9.838.078,17

E�itim Yard�mlar� 476.186.747,75

Di�er Sosyal Yard�mlar 159.564.152,22

Yat�r�m Giderleri 433.526,00

Di�er Giderler 1.065.085,47

Geçmi� Y�l Giderleri 11.818.799,99

�artl� Nakit Transferi 157.605.948,41

Sosyal Riski Azaltma Projesi (SRAP) 262.935.674.64

Dönem Gelir-Gider Fazlas� 57.419.345,46

Genel Toplam (YTL 1.446.963.255,12

Kaynak: SYDF 2006 Faaliyet Raporu (Tablo:5)

b) 1.659.713 okul öncesi çocu�un ailesine �artl� nakil transferi ad� alt�nda 2006 y�l�nda 262.935.674.64.-YTL kaynak aktar�lm��t�r.

· “Do�um Yard�m�” olarak ……………………………………………...55 YTL.,

· do�um sonras� lohusal�k döneminde “Lohusal�k Takibi” olarak 2 defa 15’er YTL.,

· do�umdan itibaren de 72 ay boyunca “Sa�l�k Yard�m�” olarak ayda….17.YTL

c) 2006 y�l�nda ilk ve ortaö�retime devam eden 2.019.557 ö�renciye e�itim yard�m� olarak bu çocuklar�n ailesine toplam� 476.186.747,75.-YTL. kaynak aktar�lm��t�r. (Tablo 21)

· �lkö�retime devam eden Erkek/Ay…….18 YTL

�lkö�retime devam eden K�z/Ay ………22 YTL
Ortaö�retime devam eden Erkek/Ay …..28 YTL
Ortaö�retime devam eden K�z/Ay …….39 YTL

d) 1.064.000 ki�i/aileye “G�da yard�m�” ad� alt�nda 2006 y�l� dini bayramlar öncesinde SYDV. arac�l��yla toplam 149.482.367,22 YTL kar��l�� yard�m yap�lm��t�r.

YAZININ DEVAMI (2) DE

Yorum (3) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

Yorum yaz! :: Arkada��na G�nder!

3 yorum yaz�lm��t�r

Yazan: isimsiz | Tarih: 20/1/2009
Konu: zor ama m�mk�n
Ben ismimi vermek istemiyorum. Kurumda Uzman olarak �al��yorum.
Sedat bey sizi tebrik ederim. E�er kurumumuzun kabuk de�i�tirmesi, �a�a ayak uydurmas�, gereksiz i�lerle u�ra�mamas� vs isteniyorsa b�yle bir radikal de�i�imle y�z y�ze kalmal�d�r. Sayg�lar.
Ba�lant� �

Yazan: elifnihal | Tarih: 13/10/2008
Konu: merhabalar
sitenizi �ok fazla inceleyemedim. ama ben de shcek te g�revlendirme ile �al��yorum. ��retmenim. benim gibi birileri var m� diye ararken kars�ma siz ��kt�n�z. yaz�lar�n�z� �lg� �le tak�p edeceg�m. hoscakal�n
Ba�lant� �

Yazan: nihat cihan | Tarih: 22/5/2008
Konu: rakamlara dikkat
say�n yetkili, sosyal yard�mla�ma ve dayan��ma genel md. verileri ke�ke daha yeni bir tarihte olsayd�, kurumun sitesinde de bulamad�k.
Ba�lant� �

SEDAT ERGEN�

Sergen�

20/9/2008

Sosyal Politikalarda ve Sosyal Hizmetlerde De�i�im S�reci (Bir Model �nerisi) (1)

3 yorum yaz�lm��t�r

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m