Sokak �ocuklar�m�zla AB’ye Haz�r m�y�z?

19/6/2006

“Bizim �ocuklar�m�z da bunlardan biri olabilir. Bunlar�n tamam� sokaklarda ya�lanamadan, cinayet, hastal�k, cevaevi, �l�m gibi nedenlerle sokaklar� terketmektedirler”

“Gerekli tedbirler zaman�nda ve etkili y�ntemlerle al�nmazsa, sokaktan, kanundan, polisten, a�l�ktan, dayaktan ve hatta �l�mden bile korkmayan bu �ocuklar s�cak-huzurlu evlerinizde, mutlu yuvalar�n�zda sizi rahat b�rakmayacaklard�r”

Sedat ERGEN�

Kamu Y�netimi Uzman�

Sosyal Hizmetler ve �ocuk Esirgeme Kurumu Ba�m�fetti�i

�zellikle b�y�k �ehirlerin trajik ve en riskli �ocuk grubu sokakta ya�ayan/�al��an �ocuklard�r. Sokakta ya�ayan �ocuklar�n, bug�n toplum �zerinde biraz da tedhi� duygusu yaratan bir fobi haline gelmesi ve �nemli bir sosyal sorun olarak alg�lanmas�, problemin ��z�m�yle ilgili �al��malar� art�rm��t�r.

Sokak �ocuklar� sorunu hemen hemen t�m d�nya metropollerinde g�r�len, evrensel ve toplumsal bak�mdan ortak y�nleri bulunan bir sosyal ger�ektir. Sokak �ocuklar� konusunda netle�tirilmi�, s�n�rlar� kesin olarak belirlenmi� bir tan�m bulunmamakla birlikte sokak �ocuklar�; sanayile�me, b�y�me, kentle�me ve bunlara ba�l� g��, yoksulluk, aile i�i �iddet gibi toplumsal sorunlar nedeniyle ortaya ��kan, ailesi ve yak�nlar�yla ili�kisini k�smen veya tamamen kesmi�, g�n�n tamam�na yak�n b�l�m�n� sokaklarda ge�iren, baly-tiner gibi madde ile ili�kisi yayg�n, su�la ili�kisi yo�un olan 18 ya��ndan k��k bireylerdir.

Sokak �ocuklar�n�n gerek topluma, gerekse kendilerine ve bireylere y�nelik olu�turduklar� tehlike, g�n�m�zde bir sosyal risk haline gelmi�tir. Ge�mi� y�llarda, b�y�k �ehirlerde ya�ayan az�nl�k bir gurup olarak d��n�len ve pek de �nemsenmeyen sokak �ocuklar�n�n; ekonomik krizler, e�itimsizlik, aile ya�am�n�n bozulmas� gibi nedenlerle say�lar� giderek artm��t�r. �yi e�itim ve aile terbiyesiyle �lkenin kalk�nmas�n� ate�leyebilecek bir kaynak olan bu �ocuklar, ihmalkarl�k neticesinde toplum i�in ��z�m bekleyen bir sosyal mesele haline gelmi�tir (Orhan, 2004: 243).

�ocuklar�n bedensel, zihinsel ya da ruhsal sa�l�klar�na zarar veren, geli�imlerini engelleyen tutum ve davran��lara bak�ld��nda, �ocuklar t�rl� riskler alt�ndad�r. Bunlar;

- Fiziksel Riskler

- Cinsel Riskler

- Duygusal Riskler

- Ekonomik Riskler’dir.

Bunlara ek olarak, telafisi neredeyse imkans�z olan bir risk daha vard�r ki; bu da bali, tiner gibi MADDE BA�IMLILI�I d�r. Sokakta ya�ayan ve �al��an �ocuklar, madde ba��ml�l�� (bali-tiner kullan�m�) bak�m�ndan en b�y�k risk guruplar�d�r. �ocuklar�n uyu�turucu madde kullan�m�na gereksinim duymas�n�, kendisi de yeti�tirme yurtlar�nda b�y�m�� olan Yusuf Kulca ��yle a��klamaktad�r. “Sokaktaki �iddete kar�� durabilmek ve dayak yediklerinde ac� hissetmemek, sokaktaki so�u�a dayanabilmek, ya�ad�� g��l�klere kar�� bedensel ve duygusal g�� olu�turabilmek yani kendilerini g��l� ve cesaretli hissedebilmek, hal�s�nasyonlar g�r�p g�zel �eyler hayal edebilmek ve utanma duygular�n� yok etti�i i�in rahatl�kla ba�kalar�ndan yemek isteyip, dilenebilmek ve �zg�rce konu�abilmek i�in u�ucu maddelere gereksinim duyarlar. Bunun d��nda, sokaktaki gruplar�n ortak ya�am bi�imine ayak uydurarak gruba kendini kabul ettirebilmek, tiner-bali gibi maddelerin ucuza kolayca bulunabilmesi de di�er ba�ka etkenlerdir”

Sokakta ya�ayan ve �al��an �ocuklara �evreden gelebilecek tehlikeler farkl� bir bak�� a��s�yla de�erlendirildi�inde a�a��daki sonu�lara ula��lm��t�r (Ergen�, 2003: 3-4).

i. Ailesi, yak�n �evresi taraf�ndan ihmal ve istismara u�rama,

ii. Bali, tiner, alkol, sigara vb. gibi ba��ml��a yol a�an maddeleri kullanma, bunun al��kanl�k haline gelmesi,

iii. Zihinsel ve fiziksel geli�iminde gerileme,

iv. Ailesi ve/veya sosyal �evresi taraf�ndan dayak, yaralama, �l�m vb. gibi �iddete maruz kalma,

v. H�rs�zl�k, gasp, fuhu� vb. gibi su�lara y�nelme,

vi. Psikolojik sorunlar�n meydana gelmesi,

vii. Kazalara maruz kalma,

viii. E�itim ve sa�l�k sorunlar�n�n a��lmas�n�n olanaks�z hale gelmesi,

ix. Cinsel tacize ve tecav�ze maruz kalmad�r.

Bunun yan� s�ra, bu �ocuklar sokaktan veya di�er �ocuklardan gelebilecek tehlikeleri bertaraf edebilmek i�in birtak�m y�ntemler ve davran�� bi�imlerini geli�tirmi�lerdir (Ergen�, 2003: 4).

i. Toplu ya�amaktad�rlar, toplu hareket etmektedirler,

ii. Savunma ama�l� delici-kesici alet ta��maktad�rlar,

iii. Gerek so�uktan korunmak i�in ve gerekse muhtemel bir sald�r�y� haber vermesi i�in yatt�klar� yerlerde genellikle hayvan bulundurmaktad�rlar,

iv. Cinsel istismardan korunmak i�in genellikle iki kat pantolon giymektedirler ve ayn� endi�eyle bellerine kemer yerine tel ba�lamaktad�rlar,

Sokakta �al��an �ocuklar�n tamam�na yak�n� “normal” yani iki ebeveynli bir ailenin g�zetimi alt�nda ya�amaktayken, sokakta ya�ayan �ocuklar ise zamanla aile ba��n� ve dolay�s�yla koruyucu otoritesini t�m�yle kaybetmektedirler. Di�er bir deyi�le, sokakta �al��an �ocuklar�n neredeyse tamam� ailesi ile birlikte ya�arken, sokakta ya�ayan �ocuklar�n esas olarak “par�alanm��” yani ayr�lm�� aile yap�lar�ndan geldikleri bilinmektedir.

Sokakta �al��an/ya�ayan �ocuklara ilgili sorunlar�n ��z�m�nde birbirinden tamamen farkl� uygulamalara gidilmesi zorunludur. “Sokak �ocuklar�” �st kimli�i alt�nda toplanan bu iki temel �ocuk grubunun sorunlar�n�n ve ��z�mlerinin ayr��t�r�larak farkl� ele al�nmas� gerekmektedir. Soka�a geldikten sonra yeniden d�nebilece�i bir ailesi olmayan veya olup da onlarla yeniden uyumlu bir ba� kuramayacak kadar sokak deneyimini biriktirmi� (dejenerasyona u�ram�� olan) �ocuklar i�in uygulanabilir ��z�mleri, esasen bu �ocuklar�n ailesi d��nda aramak gerekmektedir. Bu durumdaki �ocuklarla ilgili ��z�mler, �ocuklar�n �ocuk ve gen�lik merkezlerine al�nmas�yla m�mk�n hale gelebilmektedir. �te taraftan, aileleri ile ili�kileri s�ren sokakta �al��an �ocuklarla ilgili ��z�mler ve bu �ocuklar�n topluma yeniden kazan�lmas� i�in, bu �ocuklar�n ailesinin desteklenmesi zorunludur.

Sokakta �al��an �ocuklar�n b�y�k kentlerin �nemli bir sosyal sorunu olarak kabul edilmesi, �nemli oranda, bu �ocuklar�n “sokak �ocuklar�” kapsam� i�inde de�erlendirilmesinden sonra olmu�tur. Oysa sokak �ocu�u kavram�n�n literat�re girmesinden �nce de kent sokaklar�nda �al��an �ocuklar hep varola gelmi�tir. Ama bu �ocuklar�n gerek say� olarak a��r� art�� ve gerekse ki�isel geli�imlerini engelleyecek t�rde “i� t�rlerinin” ortaya ��kmas� ile birlikte bu olgunun �nlenmesi y�n�nde �zel ve kamusal �abalar ortaya ��kmaya ba�lam��t�r (Karatay, 25.08.2001).

SOKAK �OCUKLARI �L� �LG�L� ALINMASI GEREKEN TEDB�RLER

K�sa vadede, yoksullukla m�cadele uygulamalar� yan�nda, �ocuklar�n acil korunmas�na y�nelik tedbirler al�nmal�d�r. “Korunma Karar�”ndan evvel, bir ara uygulama olan ve y�llard�r ba�vurulan “acil korunma” yayg�n olarak uygulanmal�d�r. Sokakta �al��an ve ya�ayan �ocuklara m�dahalede ve bunlarla ilgili yapt�r�mlar�n uygulamalar�nda, m�lki amirlerce verilecek “acil koruma karar�”n�n yeteri olaca�� bir mevzuat de�i�ikli�i ger�ekle�tirilmelidir.

Ba�ta sokakta �al��an/ya�ayan �ocuklar olmak �zere genel olarak sorunlu ya da risk alt�ndaki �ocuklara y�nelik �al��malara �srarla devam edilmeli, �stanbul �rne�i esas al�narak olu�turulmu� kurumlararas� i�birli�ine dayal� yeni modelden vazge�ilmemeli ayr�ca a�a��daki hususlar da geli�tirilmelidir.

i. Kurumlararas� i�birli�inin kal�c� olmas� i�in, i�birli�inin bir makam onay�yla de�il Kanunla sa�lanmas� yolu tercih edilmelidir.

ii. Zaten 4 y�l� a�k�n bir s�redir �stanbul’da uygulanan y�ntemin ba�ar�s�n�n tekrar tekrar pilot uygulamalarla denenmesi zaman kayb�ndan ba�ka bir �ey de�ildir. Bu nedenle uygulaman�n yasalla�t�r�larak 16 b�y�k�ehirde birden ba�lat�lmas� gereklidir.

iii. Kapsam olarak, sokakta �al��t�r�lan/�al��an ve ya�ayan �ocuklara ek olarak, su�a y�neltilen �ocuklar da kapsam alan�na al�nmal�d�r. Ancak bunun i�in kaynaklar�n sistemle�tirilmesi, geni�letilmesi, daha �ok sosyalle�tirilmesi ve zenginle�tirilmesi gerekmektedir. Rehabilitasyonlar� ile ilgili g�revlendirilmi� herhangi bir kurum olmayan, su�a bula�an �ocuklar da ayn� sistem i�ine al�narak, -sahipsiz olan bu alan tan�mlanmak suretiyle- �nemli bir bo�luk doldurulmal�d�r.

iv. Varolan mobil ekiplerin say�s� art�r�lmal�, kentin kalabal�k ana caddeleri, e�lence merkezleri ve turistlerin yo�un oldu�u alanlar s�rekli olarak ve daha s�k denetlenmelidir.

v. Bu ama�la yap�lacak “sokak �al��mas�na” g�n�ll� deste�inin al�nmas� -g�n�ll�lerin se�ilmesi, �al��ma usul ve esaslar� da belirlenmek suretiyle- sa�lanmal�d�r.

vi. Varolan sistemde i�lemeyen “hamilik” sistemi geli�tirilerek, yeniden d�zenlenmeli, etkili bir �ekilde i�ler hale getirilmelidir.

vii. Sokaklarda risk alt�nda oldu�u tespit edilen her �ocuk hakk�nda kesinlikle aile incelemesi yap�lmal�d�r. Yap�lacak “sosyal incelemeye” ba�l� olarak bu ailelere ge�ici veya s�rekli sosyal yard�m yap�lmal�d�r. Bu yard�mlar�n yap�labilmesi i�in de genel b�t�e olanaklar� art�r�lmal�d�r.

viii. Genel b�t�e kayna��na ek olarak SYDV b�nyesinde bir “�ocuk Koruma Fonu” olu�turulmal�d�r.

ix. T�bbi ve sosyal rehabilitasyona tamamen kapal� olduklar�ndan yap�lan �al��malara hi�bir cevap vermeyen ve sokaktan al�namayan kritik gurupta yer alan �ocuklar i�in de �ok �zel ve itinal� bir �al��ma d�zeni olu�turulmal�d�r.

x. Bu �ocuklar�n �slah�n�n sa�lanmas� y�n�ndeki t�bbi ve sosyal rehabilitasyon i�in yasal ve kurumsal d�zenlemeler yap�lmal�d�r. Gerekli yasal d�zenleme yap�larak, �ocuk �slahevlerine benzer bir yap�lanma sa�lanmal�, sokaktan al�namayan ve/veya madde ba��ml�s� �ocuklar�n “tedbir karar�” �er�evesinde zorunlu tedavileri ve zorunlu ikametleri sa�lanmal�d�r.

H�zl� bir �ekilde, yoksullukla m�cadele edilen sistemli bir mekanizma kurulmad�k�a, bu anlamda �ocuklara y�nelik olarak y�r�t�len sosyal hizmetlerin de yeterli ve beklenen etkiyi yaratmayaca�� olduk�a a��kt�r. Sonu� olarak bas�ndaki “sokakta �al��an ya da ya�ayan zavall� �ocuk”tan, “sokak �ocuklar�n�n deh�eti, kapka�, gasp ve hatta cinayet i�leyen �ocuklar”a �evrilen haberlerin i�aret etti�i iki �nemli kavram olan yoksulluk ve �ocuklar�n korunmas� �zerinde �srarla durulmas� gerekmektedir.

Sosyal yard�m olgusu, g�z ard� edilemeyecek kadar toplumu ve toplumsal sistemi ilgilendiren �nemli bir olgudur. Geli�mi� �lkelere bak�ld��nda g�r�lece�i �zere, sosyal yard�m ne kadar �nemsenmi� ise toplum ve toplumsal sistem o oranda g��lenmi�tir. Dolay�s�yla, sosyal yard�m toplumsal geli�imin, sosyal refah�n ve huzurun en �nemli ara�lar�ndan birisi olmu�tur. �lkemiz 21.y�zy�la gelindi�inde, sosyal yard�m hizmetlerini gerekti�i gibi yerine getirememi�, sosyal devlet ilkelerini toplumuna ve sistemine kazand�ramam�� lkelerden biri olarak de�erlendirilmektedir. Devlet, olu�turucu, y�nlendirici, geli�tirici, denetleyici aktif bir rol� de�il, sonu�lara katlan�c� bir pasif bir duru�u tercih etmi�tir. Bu yakla��m�n sonucu olarak, sosyal devlet uygulamalar�nda daima a��r kal�nm��, iyi i�leyen bir sosyal yard�m sistemi kurulamam��t�r.

Sosyal yard�m alan�n�n yeniden d�zenlemesi gereklidir. Kamu, merkez ve yerel y�netim olarak sosyal yard�m alan�nda –sistemli ve planl� bir �ekilde- yerini almak durumundad�r. Bunun ger�ekle�mesi �lkemiz i�in bir hayal olmad�� gibi, sosyal devlet gerekleri a��s�ndan da zorunludur. Yoksullukla m�cadele sosyal yard�m ilkeleri do�rultusunda yap�ld�� takdirde, sosyal yard�m hizmetlerinin maliyetleri azalacak ve sosyal g�venlik sistemi etkili ve verimli bir duruma gelecektir. Dolay�s�yla, toplum, insani ya�am e�i�ine kavu�acakt�r.

Bu s�re�te, bireyin �evresi ve sivil toplumdan katk� beklemek yerine, onlar� desteklemek yolu tercih edilmelidir. Yoksulluk/yoksunluk bir zahmet ve zaruret oldu�una g�re, bu zahmeti ortadan kald�rmaya �al��an herkes, her kurulu� desteklenmelidir.

Uzun vadede; Sokak �ocuklar� konusunda yap�lmas� gerekenler de�erlendirilirken, �ncelikle �ocuk sorununu “yetimler ve kimsesizler” sorununa indirgeyen “hay�rseverlik” yakla��mlar�ndan kurtulman�n gereklili�i kabul edilmelidir.

�ocuklar�n korunmas� kavram� ve anlay�� ok �nemlidir. Bug�n itibariyle uygulamada g�r�len �udur: �ocuklar�n korunmas�, onlar�n ebeveynlerini yitirmeleri veya ekonomik/sosyal yoksunluk i�ine d��meleri gibi �zel durumlar sonucunda korunmaya muhta� hale geldiklerinde uygulanan -genellikle bir hay�rseverlik anlay�� i�inde y�r�t�len- ki�isel veya kurumsal faaliyetlerdir. Oysa, �ocuklar�n korunmas�nda kurumsal anlay�� �u �ekilde somutla�t�r�lmal�d�r:

i. �ocuklar�n sosyo-ekonomik yoksunlu�u, aile b�t�nl��n�n bozulmas� gibi �zel halleri ortaya ��kmadan haberdar olunacak yeni bir �rg�tlenme ve �al��ma modeli (sosyal alan �rg�tlemesi) olu�turulmas�,

ii. �ocuklar�n korunmas�na gerek�e olacak olaylardan zaman�nda haberdar olunmas�yla birlikte ivedilikle �nleyici tedbirleri alacak kurumsal ve toplumsal anlay��n geli�tirilmesi,

iii. Bu modelin sadece b�y�k kentlerde uygulanmamas�, b�lgesellikten uzak, �lke genelinde yayg�n ve korunmaya muhta� b�t�n �ocuk kitlesini hedef alan bir yakla��m i�erisinde ger�ekle�tirilmesi,

iv. Sunulan �er�evede verilen hizmetlerin hak olarak tan�mlanmas�

yakla��m� i�inde olunmal�, her t�rl� d�zenleme ve �rg�tlenmeler bu �er�evede ger�ekle�tirilmelidir.

B.M. �ocuk Haklar� S�zle�mesi ve buna uyarl� olarak geli�tirilen mevzuat b�yle bir �ocuk d�nyas�n� �ng�rmekle birlikte, �lkemizdeki uygulama ve ger�ekli�in bundan h�l� �ok uzakta oldu�u bilinmektedir. Bug�n ba�ta SH�EK olmak �zere kamu ve sivil toplum �rg�tlerince -sosyal alanda- �ocuklara y�nelik verilen hizmetler, gereksinim sahibi kitlenin t�m�n� kucaklamaktan �ok uzakt�r.

�ocuk koruma modelinin bu anlay�� i�inde geli�tirilmesi ile ilgili olarak:

i. Sivil toplum �rg�tleri, g�n�ll� katk� ve kat�l�mlar sistemin i�ine ana unsur olarak dahil edilmeli, karar s�recinde bu unsurlara yer verilmeli,

ii. Sosyal alan �rg�tlemesi ger�ekle�tirmeli, �ocu�un korunmaya muhta� hale gelmeden �nce veya gelir gelmez zaman ge�irilmeden tespitine y�nelik yeni bir �rg�tlenme modeli olu�turulmal�,

iii. Varolan merkez b�rokrasisi, bu modelden gelecek bilgilerin sistematik formatlamas�n� yapacak ve takibini ger�ekle�tirecek bir olu�um i�ine girilmeli,

iv. Bunu ger�ekle�tirecek uzman ve b�rokratik kadro e�itilmeli ve bu surete al��lagelmi� zihniyet de�i�tirilmeli,

v. B�t�n bunlar� yapabilmek i�in yeterli mali kaynak ayr�lmal�, b�t�e olanaklar� geni�letilmelidir.

Bu g�nk� durumu itibariyle, hem yasal ve hem de yap�sal durumu ele al�nd��nda SH�EK’in, sosyal alan �rg�tlenmesi ile �ocuk koruma sisteminin sistematik formatlanmas�n� yapacak bir uzman kadrodan, buna a��k bir b�rokratik zihniyetten ve ger�ekle�tirmeye yetecek bir b�t�e kayna��ndan olduk�a uzak oldu�u g�r�lmektedir.

B�t�n bunlar�n yan� s�ra, k�reselle�me modas�n�n bir yans�mas� olarak, yerelle�me �er�evesinde geli�en siyasi iradenin, �n�m�zdeki d�nemde, SH�EK’in sokak �ocuklar� gibi sosyal meselelere do�rudan m�dahalesini �nleyerek, sorunlar�n bu kurum yerine yerel y�netim birimlerince ��z�m� noktas�nda bir seyir izleyece�i y�n�nde kuvvetli belirtiler mevcuttur. Durumun bu rota �zerinde geli�ece�i kabul edilse dahi,

i. Sosyal meselelerle ilgili olarak temel politikalar�n belirlenmesi,

ii. bunlar�n stratejik planlamas�n�n yap�lmas�,

iii. �lke genelinde farkl� birimlerce ger�ekle�tirilecek lokal uygulamalardaki standard�n sa�lanarak y�kseltilmesi,

iv. uygulama sonu�lar�n�n denetlenmesi

i�in SH�EK’in yeniden �rg�tlenmesi, ancak bu yeni �rg�tlenmenin entropi haline getirilmemesi, yetki ve sorumluluklar�n�n kat’i �izgilerle belirlenmesi zarurettir.

�rg�tlenme modeli olarak �srarla �zerinde durulan klasik hiyerar�ik model terk edilip, “y�neti�im” ad� verilen ve “yatay �rg�tlenme”yi gerektiren yeni �a�da� modeller �zerinde durulmal�d�r. Devletin i�levlerinin azalt�lmas�n�n, asgariye indirilmesinin t�m d�nyada benimsendi�i bir d�nemde, sosyal alandaki regulasyonu sa�lamaya y�nelik bir �rg�tlenme bi�imi olarak “�st kurul modeli” de SH�EK i�in yabana at�lmamas� ve hatta �nemle �zerinde durulmas� gereken bir �rg�tlenme bi�imidir. Zira SH�EK’in ta�ra te�kilat�n�n mahalli idarelere devredilmesi projesinin ger�ekle�mesi durumunda, bu �rg�tlenme bi�imi zaruret olarak ortaya ��kacakt�r.

Anayasal bir zorunluluk olan “sosyal devlet olma” gereklerinin hi� de az�msanmayacak b�l�m�n� ger�ekle�tirmesi gereken bu kurumun (SH�EK); -bu suretle- sosyal y�k�mlara kadar varaca�� d��n�len sorunlar�n ��z�m�nde �nemli bir akt�r olarak yerini alaca�� ve sosyal patlamalar�n �nlenmesinde s�bap g�revi ifa edece�i, bu sorunlar�n zaman�nda ve k�sa s�rede ��z�mlenmesinde de ayn� oranda etkili olaca�� de�erlendirilmektedir.

KAYNAK�A

Aile ��inde ve Toplumsal Alanda �iddet, (1998), T.C. Ba�bakanl�k Aile Ara�t�rma Kurumu Yay�nlar�, Bilim Serisi 113, Ankara.

Ak�n, Mahmut, Sokak �ocuklar�, www.sosyalhizmetuzmani.org. (26.03.2005)

Ak�it, G�ldal, (2005), TBMM 21.12.2004 B�t�e g�r��meleri, Konu�ma, Ankara.

Aky�z, Emine. (2000), Ulusal ve Uluslararas� Hukukta �ocu�un Haklar�n�n ve G�venli�inin Korunmas�, MEB Yay�nlar�, No:3395, Ankara,

An�k, Filiz, (1999), 1.�stanbul �ocuk Kurultay� Ara�t�rmalar Kitab�, �st.�oc.Vakf� Yay�nlar�, �stanbul.

Aral, Neriman, (1997), Fiziksel �stismar ve �ocuk, Tek��k Veb Ofset Tesisleri, Ankara.

Atauz, Sevil, (1991), Kitle �leti�im Ara�lar�nda �ocuk �stismar� ve �hmali, �ocuk �stismar� ve �hmali, �ocuklar�n K�t� Muameleden Korunmas� 1. Ulusal Kongresi, G�zde-Repro Ofset, Ankara.

Atauz, Sevil, Sokak �ocuklar�n�n Kenti, Di�erlerinin Konut Sorunu Sempozyumu, Mimarlar Odas� Yay�n�, Ankara.

Bulut, I��l, (1996), Gen� Anne ve �ocuk �stismar�, Bizim B�ro, Ankara.

C�lga, �brahim, (1999), T�rkiye’de �ocuk Haklar� �al��malar�, Cumhuriyet ve �ocuk 2. Ulusal �ocuk K�lt�r� Kongresi, Ankara �niversitesi Bas�mevi, Ankara.

C�celo�lu, Do�an, (1991), �nsan Davran�� – Psikolojinin Temel Kavramlar�, 2. Bas�m, Remzi Kitapevi, �stanbul.

Duman, Nurdan, (1998), Kentle�me S�recinde K�lt�r, Sosyal Hizmet Sempozyumu’98, Kentle�me S�recinde Sosyal Hizmet 5-7 Kas�m, Antalya,

Duyan, Veli, (1998), Kentle�me S�recinde Sokak �ocuklar� Ve Aids, Sosyal Hizmet Sempozyumu’98, Kentle�me S�recinde Sosyal Hizmet 5-7 Kas�m, Antalya.

Ennev, Judith, (1998), Sokak �ocuklar� ve �al��an �ocuklar, UN�CEF ve Safe The Children, Ankara.

Ergen�, Sedat, (2003) 2003/12 Say�l� �nceleme Raporu, Ankara.

Karabulut, �zcan, (1996), T�rkiye’de �al��an �ocuklar, Friederich Ebert Vakf� Yay�n�, �stanbul.

Karatay, Abdullah �stisnalar Kural Oluyor, Radikal Gazetesi, www.radikal. com.tr/haber.php?haberno=19397 (30.10.2001)

Karatay, Abdullah, (1999) Risk Alt�ndaki �ocuklar 1.�stanbu �ocuk Kurultay� Ara�t�rmalar Kitab�, �stanbul �ocuk Vakf� Yay�nlar�, �stanbul.

Karatay, Abdullah, �yi Te�his Do�ru ��z�m, Radikal Gazetesi, www.radikal. com.tr/haber.php?haberno=12099 (25.08.2001)

Karatay, Abdullah, �iddet Diline �iddetli Yan�t, Radikal Gazetesi, www.ortak payda.org/makale.asp?foo=read&feox=114 (08.12.2004) www.radikal.com.tr/ haber.php?haberno=136583 (08.12.2004)

Kars, �zcan. (1996), �ocuk �stismar�: Nedenleri ve Sonu�lar�, Ankara.

K�ntay, Esin, (1999), �stanbul’da Sokak �ocuklar�, Cumhuriyet ve �ocuk. Ankara �niversitesi Bas�mevi, Ankara.

Naim, Ali, �nan, (1968), �ocuk Hukuku, �stanbul.

Orhan, Serdar, (2004), Koruyucu Sosyal Politikalar ve Sokak �ocuklar�n�n Sosyal Rehabilitasyonu, Birinci Sosyal Hizmetler �uras�, G�k�e Ofset, Ankara.

Sanayide �al��an �ocuklar Raporu, (2000), Hak-�� Yay�nlar�, Mina Ajans, Ankara.

Sar�kaya Makbule, �avu�o�lu Turgay, (2004), Serseri ve Sat�c� �ocuklar Projesi, Sokakta Ya�ayan �al��an �ocuklar 3. Ulusal Sempozyumu, �zmir.

UN�CEF, (1997), D�nya �ocuklar�n�n Durumu, UN�CEF Raporu, �stanbul.

Usta Say�ta, Sevgi, �irin, Mustafa Ruhi, (2000), 1. �stanbul �ocuk Kurultay� �stanbul �ocuk Raporu, �stanbul �ocuk Vakf� Yay�nlar�, �stanbul. www.ankara buyuksehir.gov.tr (14.04.2005)

www.umutcocuklari.org.tr/tr/guncel/makale/sezenzeytin.htm (23.03.2005)

Y�lmaz, Sibel, (1998), Sokak �ocuklar�, Yay�mlanmam�� Y�ksek Lisans Tezi, Hacettepe �niversitesi Sosyal Bilimler Enstit�s�, Ankara.

Yoksulluk Sempozyumu, (2003), Deniz Feneri Yay�nlar�. �stanbul.

Zeytino�lu, Sezen, (1989), �al��an �ocuklar ve Sokak �ocuklar�, T�rkiye’de �ocu�un Durumu, 1990’lar�n �ocuk Politikas� Kongresi, DPT, UNICEF Yay�nlar�, Ankara.

Yorum (1) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

Yorum yaz! :: Arkada��na G�nder!

1 yorum yaz�lm��t�r

Yazan: �stanbullu | Tarih: 19/6/2007
Konu: bir de bizi g�r
Say�n Sedat Ergen� bu konuda yaz�lm�� en detayl� yaz�y� okudum sizi tebrik ederim. Bir de bizden birinin foo�raf�n� koysan iyi olurdu, sayg�lar
Ba�lant� �

SEDAT ERGEN�

Sergen�

19/6/2006