Kurban Bayramınızı en içten dileklerimle kutlarım.

Bu vesile ile; Dünya'daki güzel bayramları hatırlatırken "en büyük bayrama" işaret eden sevgili dostum Ahmet Sandal'a da şiirinden dolayı teşekkür ediyorum...  

Sedat ERGENÇ

EN BÜYÜK BAYRAM

Dünya imtihan yeri, helal var, haram var,

Helal üzere durana en büyük bayram var.

Başımızın belası nefis diye bir kavram var,

Nefsine gem vurana en büyük bayram var.

Bu dünyada asıl vazifemiz para-pul değildir,

Lüks evler, köşkler ve çarçaput-çul değildir,

Eli sıkı, pinti, cimri insan hiç iyi kul değildir,

Garip gurebayı sorana en büyük bayram var.

Menfeat yerlere, kardeşlik göklere layıktır,

Maddiyat peşinde koşan yalnızca halayıktır,

Samimiyeti esas alan zeki, akıllı ve ayıktır,

Hasbi dostluk kurana en büyük bayram var.

Yapılan kötülükleri hemen unutmak gerek,

Kendini bilmezlere karşı öfkeyi yutmak gerek,

Kötülük düşünmeyip niyeti iyi tutmak gerek,

Herşeyi hayrı yorana en büyük bayram var.

Her zaman efendi, halim insan olmalıyız,

Herkesin güvendiği selim insan olmalıyız,

Hep okuyup yazarak alim insan olmalıyız,

Muallim-i Kur’an’a en büyük bayram var.

Bu dünyada her şey geçici, hepsi bir emanet,

Yarına çıkmak için, hiç kimsede yok bir senet,

İşte bu hakikat hem çok açık, hem de çok net:

Allah’a tertemiz varana en büyük bayram var.

Ahmet SANDAL

Bu vesile ile Dünya'daki güzel bayramları hatırlatırken "en büyük bayramı" işaret eden sevgili dostum Ahmet Sandal'a da şiirinden dolayı teşekkür ediyorum...

Sedat ERGENÇ

EN BÜYÜK BAYRAM

Dünya imtihan yeri, helal var, haram var,

Helal üzere durana en büyük bayram var.

Başımızın belası nefis diye bir kavram var,

Nefsine gem vurana en büyük bayram var.

Bu dünyada asıl vazifemiz para-pul değildir,

Lüks evler, köşkler ve çarçaput-çul değildir,

Eli sıkı, pinti, cimri insan hiç iyi kul değildir,

Garip gurebayı sorana en büyük bayram var.

Menfeat yerlere, kardeşlik göklere layıktır,

Maddiyat peşinde koşan yalnızca halayıktır,

Samimiyeti esas alan zeki, akıllı ve ayıktır,

Hasbi dostluk kurana en büyük bayram var.

Yapılan kötülükleri hemen unutmak gerek,

Kendini bilmezlere karşı öfkeyi yutmak gerek,

Kötülük düşünmeyip niyeti iyi tutmak gerek,

Herşeyi hayrı yorana en büyük bayram var.

Her zaman efendi, halim insan olmalıyız,

Herkesin güvendiği selim insan olmalıyız,

Hep okuyup yazarak alim insan olmalıyız,

Muallim-i Kur’an’a en büyük bayram var.

Bu dünyada her şey geçici, hepsi bir emanet,

Yarına çıkmak için, hiç kimsede yok bir senet,

İşte bu hakikat hem çok açık, hem de çok net:

Allah’a tertemiz varana en büyük bayram var.

                                                  Ahmet SANDAL

Büyük -Genişletilmiş- Ortadoğu (BOP) Planı (Projesi veya Stratejisi) Nedir? Ne amaçlanmaktadır? Kime Hizmet etmektedir? Bizi ilgilendiren boyutu nedir? İslam coğrafyasında bulunan ülkelerin ekonomi, eğitim ve siyasal bakımdan değişimi için fırsat sağlanarak dönüşümünün gerçekleştirilmesi olarak tanımlanan (1) Büyük Ortadoğu Projesi bu kadar iyi bir niyetli bir yaklaşımla mı ortaya konulmaktadır?

Bu soruları eksiksiz olarak cevaplandırmak için çok daha detaylı bir çalışmaya ihtiyaç vardır. Burada yapmak istediğimiz sorulara özetle cevap vererek, bu projenin gerçekte ne olduğu konusunda okurlara minik bir ufuk penceresi açabilmektir.

Giriş:

Türkiye’nin de içinde bulunduğu Ortadoğu, kültürel ve jeopolitik özellikleri sebebiyle özellikle son 2 yüzyıllık döneminde emperyalist devletlerin ilgi odağı haline gelmiştir. Bu sebepten Ortadoğu mücadele ve çatışmaların sürdüğü bir alan olagelmiştir (2).

Genişletilmiş Ortadoğu (BOP) Stratejisinin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi:

Genişletilmiş Ortadoğu Stratejisinin en yaygın isimlerinden birisi “Büyük Ortadoğu Projesi”, diğeri ise “Avrasya Stratejisi”dir (3). Biz GOD tanımını kullanacağız.

ABD Kongresi 1957’de “Ortadoğu’da Barış ve İstikrarı Koruma” başlığı altında Eisenhower Doktrini olarak da anılan bir kararı kabul etmiştir. Bu proje bugünkü “GOD”dan hiç de farklı değildir. Ayrıca 1990’lı yıllarda Körfez bölgesindeki petrol yataklarının tehlikeye girmesi ve gelişebilecek kontrol dışı siyasal olaylara karşı ABD bugün Türkiye’de “Çekiç Güç” diye bilinen “Acil Müdahale Birliği” ve bir Merkezi Komutanlık oluşturulmuştur.

GOD’u daha iyi anlamak için 1947 tarihli Truman Doktrinini, Marchal yardımlarının nedenlerini, 1975 tarihli Helsinki anlaşmalarını çok iyi okuyup, değerlendirmek, ayrıca, ABD’nin Latin Amerika operasyonlarını iyi bilmek gerekmektedir.

ABD bahis konusu projeyi ilk defa 1970 tarihinde NATO’nun gizli toplantılarından birisi olan “Güney-Batı Asya’nın Etkileri” adlı bir toplantıda dile getirmiştir. Amerika’nın Dışişleri Bakanı Aleksander Haig 1979 tarihinde “NATO’nun ilgi alanı Ortadoğu olmuştur” diyerek, projeyi gündem konusu yapmıştır. ABD Başkanı Jimy Carter Ocak 1980 tarihinde ulusa sesleniş konuşmasında aynen: “Körfez bölgesini kontrol için dışarıdan bir güç girişimi olduğunda ABD’nin yaşamsal çıkarlarına bir saldırı olarak kabul edilecek ve bu saldırıya askeri güç kullanmak dahil, bütün olanaklarla karşılık verilecektir” demiştir. Bu açıklamadan üç yıl sonra Ocak 1983 tarihinde Jimy Carter’ın “Güney Asya Doktrini” yürürlüğe girmiştir.

Daha sonra, Amerika Dış Politifka Enstitüsü’nün 1986 İstanbul toplantısında bu proje yeniden gündem konusu olmuştur. Bahis konusu toplantıda konuşan Dışişleri Bakan Müsteşarı William Schneider Güney Asya doktrininde Türkiye’ye biçilen rolden bahsedilmiş ve Türkiye’nin hem batı ittifakının üyesi ve hem de tarihi ve coğrafik açıdan Ortadoğu’nun bir parçası olduğunu ifade etmiştir (2). 1987 yılı içinde Kissinger, Haig ve Samuel Huntington yaptığı konuşmalarla görüşleri desteklemişlerdir. Huntington’da Haig’de Yahudidir (4).

1991 Körfez krizi sonunda İsrail Dışişleri Bakanı olan Simon Perez tarafından 1993 tarihinde New York’ta basılan “Yeni Ortadoğu” adlı kitabında konuyu ele alarak “Ortadoğu’nun Avrupa Birliği veya Kuzey Amerika Serbest Ticaret Birliği (NAFTA) modeline benzer bir şekilde yeniden yapılanması gerektiğini” vurgulamıştır. Bunun yanı sıra 1996 tarihinde Bernard Lewis İstanbul’da yapılan bir toplantıda Geniş Ortadoğu Projesini ayrıntılı olarak açıklamıştır.

GOD, son dönemde ABD dış politikasına yön veren Donald Rumsfeld, Paul Wolfowitz, Dick Cheney, Richard Perle ve William Kristol tarafından 1997’de hazırlanan 'Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi'ne bağlı bir proje olarak sunulmuştur (5). Bunlar her ne kadar proje olarak isimlendirilmişse de aslında birer strateji belgesidir.

GOD, Bush yönetimince ilk defa 2002 yılında Dışişleri Bakanı Colin Powel tarafından dile getirilmiştir. ABD projenin hayata geçirilmesi için 15 yıl hedef süre koymuştur. 11 Eylül sonrasının jargonuyla söylersek, “savaş 15 yıl sürecektir”. Powel: Fas’tan Basra körfezine kadar Ortadoğu’da bulunan 22 devletin rejiminin, sınır ve haritalarının değiştirileceğini, Türkiye’nin de bunların içinde olduğunu vurgulamıştır (6).

Bu projenin kuvvetli destekçilerinden biri olan Stratejist Brezinski’ye göre; Türkiye Karadeniz bölgesini istikrar içinde tutar, Akdeniz’e girişi kontrol eder, Kafkasya’da Rusya’yı dengeler, hâlâ Müslüman fundamentalizmine karşı panzehirdir ve NATO’nun Güney kanadının dayanağıdır (7). Yani bu projenin yürütümünde Türkiye’nin vazgeçilmez büyük önemi vardır.

Yeni Dünya Düzeninde ABD.nin Hakimiyet Stratejileri :

1950’li yılların Bağdat Paktı, CENTO, 1970’ledre Helsinki süreci ve 1990’lı yılların Ortadoğu Barış Süreci ve bunlarla ilgili bir dizi yeni proje ABD’nin özellikle bu bölgedeki uluslararası sistemin çevresini düzenleme yönündeki stratejileri olmuştur (8).

Genişletilmiş Ortadoğu’yu “Yeni Dünya Düzeni” kurgusundan ayrı düşünemeyiz. Yeni muhafazakarların savunduğu “ABD.nin tek kutuplu imparatorluğu”nun en önde gelen ideologlarından birisi olan Robert Kagan “Paradise and Power” (Cennet ve Güç) isimli kitabında, ABD’nin küresel imparatorluğunun oluşum stratejilerini ve gerekçelerini, tehdit ve tehlikeleri, önündeki engelleri ve çatışmalarını şöyle formüle etmiştir:

ABD bir imparatorluktur, etnik olarak karmaşık bir alana yayılmış antik çağ benzeri bir hegemonya ağı oluşturmuş bir imparatorluktur (9). Yeni Dünya Düzeni olarak ifade edilen bu imparatorluğun dünya hakimiyetini sürdürebilmesi için tabii ki dinamik stratejileri olmak zorundadır. İşte 15-30 yıl süreli temel stratejisi özetle şöyledir (10):

- İstikrarsızlık ekseni (GOD ülkeleri) üzerinde yaşayan milletleri ABD’ye zarar vermeyecek ve hatta pazarı haline getirecek şekilde dönüştürme,

- Çin ile mücadeleyi 2030’lara erteleme, (o tarihe kadar Çin’i tüketim toplumu olan ve dünya kaynaklarının %45 ni tüketen ABD toplumunun ucuz üretim üssü olarak kullanma)
- Rusya’yı hem askeri ve hem de ekonomik abluka içine alma, (yeniden ABD’ye rakip bir siyasi güç haline gelmesini engelleme)
- Hindistan ve AB ile siyasi ve ekonomik nüfuzunu sürdürme, müttefik olarak kalma,
şeklinde özetlenebilir.

Görüleceği gibi ABD İstikrarsızlık ekseni dediği Ortadoğuyu (İslam ülkelerini), Rusya’yı, Çin’i, Hindistan ve AB.ni kendisine rakip olarak görmekte, bu ülkeleri siyasi, ekonomik ve askeri bakımdan tehdit olarak algılamaktadır.

Bu konudaki stratejisi günümüze kadar planlandığı gibi yürümüştür. 11 Eylül sonrası oluşturulan (!) konjonktürden yararlanarak Afganistan ve Irak’ı işgal etmiş, zenginleştirdiği üslerle ve gerçekleştirdiği turuncu (pembe) devrimlerle Rusya’yı abluka altına almıştır. Almaya da devam etmektedir. Rusya gerçekleştirdiği tüm ekonomik ve siyasi ataklara rağmen edilgen durumdan kurtulamamıştır. Ukrayna’nın statüsü değişmediği sürece de edilgen kalacaktır. Şangay Beşlisi olarak adlandırılan işbirliği örgütünün tehdit algılamasına girmeyişi de örgütün lideri konumundaki Çin ile mücadeleyi 2030 ve sonrasına ertelemesinden kaynaklanmaktadır. Hindistan ve AB ise ABD’nin olağanüstü gelişmeler olmazsa 30 yıl zarfında karşı karşıya gelmeyeceği müttefikleridir.

GOD adeta Avrasya’nın merkezini hedeflemektedir (11). Bölgeye sahip olan güç jeopolitik bakımdan; Doğuda Çin, Kuzeyde Rusya, Güneyde Hindistan ve Batıda Avrupa’nın bölgedeki etkisini tasfiye edebilecek konuma sahip olacaktır. Yeni oluşum, AB, Şangay İşbirliği Örgütü, Kolektif Güvenlik Anlaşması gibi güvenlik oluşumlarını ve ekonomik örgütleri gölgede bırakabilecektir. Dolayısıyla bu bir proje değil, esasen güçlü bir stratejik plandır. Ayrıca geçen süreç zarfında bu stratejik planın çok önemli ayaklarının realize edildiği de görülmektedir.

AB (Almanya ve Fransa özelinde) ABD’nin elde etmek üzere olduğu ve belki de 100 yıldan daha uzun bir süreyi kapsayacak bu jeopolitik üstünlükten rahatsızdır ve bu stratejik planın başarıya ulaşmaması için ne gerekiyorsa yapacaklardır.

GOD stratejisi çerçevesinde İslam coğrafyası -diğer koşullar sabit olmak kaydıyla (setarus perabus)- ABD’nin bir takım istek ve ihtiyaçları gereği şekillendirilmeye çalışılmaktadır. Oysa bahse konu coğrafya son derece dinamik bir coğrafyadır. “Diğer koşular” dediğimiz; AB’nin, Rusya’nın, Türkiye’nin ve diğer bölge ülkeleri ve hatta Çin’in, Şangay İşbirliği örgütünün açık ve gizli tutumu, stratejik planın akibetini, tam olarak başarıya ulaşıp ulaşmayacağını belirleyecektir. Şu ana kadar aksi bir ipucu olmamakla birlikte belki de GOD; Bağdat Paktı, Helsinki Süreci ve Ortadoğu Barış süreci gibi ölü doğmasa da ABD’nin beklentilerine umduğu kadar cevap vermeyecektir.

Nato:

NATO, ABD.nin AB üzerinde ve bölgede etkisini sürdüreceği, vazgeçemeyeceği bir güçtür. Soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte NATO’nun geleneksel görevi bitmiş, adeta NATO düşmansız kalmıştır. NATO’nun düşman eksikliğini ortadan kaldırmayı hedefleyen yeni bir yaklaşıma ihtiyaç vardır. İşte bu “Genişletilmiş Ortadoğu” stratejisidir. ABD.nin Avrupa ile arasındaki transatlantik ilişki olan NATO.nun devam etmesi, diğer deyişle ABD.nin AB.üzerindeki askeri etkisinin sürmesi için AB ile ortak bir düşmana sahip olma gereği hissedilmiştir. Aksi halde bu transatlantik ilişkinin sürme gereği kalmamıştır, çünkü “kızıl düşman” yok olmuştur. Bunun yerini en yakında bulunan “yeşil düşman” almalıdır… 11 Eylül gibi yaşanan ilginç –akıl almaz- olaylar (!) bunu sağlamıştır

. 
BOP Ülkelerinin Özellikleri:

GOD’un sınırları 22 Arap ülkesi ile birlikte Türkiye, İsrail, Afganistan ve Pakistan’ı kapsamaktadır (12). İran, Orta Asya ve Kafkasya kimi zaman GOD dışındaymış gibi sunulmaktadır. Bu coğrafyanın büyük bir kısmı siyasal, etnik ve tarihsel olarak son derece karmaşık bir sosyolojik yapıya sahiptir. Osmanlının dağılmasından sonra geçen 1 asır içerisinde bölge bir türlü istikrar bulamamıştır. Özellikle soğuk savaş döneminde de her iki kutbun hegemonya kurmak için yoğun gayret sarfettiği, tarihsel süreç içinde ciddi dejenerasyona uğramış olan bir bölgedir.

ABD’nin dünya görüşü ile bağdaşmayan radikal dini guruplar ve ABD aleyhtarlığı gibi siyasi eğilimlerin baskın olması gibi unsurlar, bu bölgeyi ABD için başlıca tehdit kaynağı haline getirmiştir (13). Amerikalı stratejistlerin “istikrarsızlık ekseni” olarak adlandırdıkları Fas’tan başlayarak bütün Kuzey Afrika, Orta Doğu, Arap Yarımadası, İran, Kafkasya ve Orta Asya coğrafyası (14), hatta Endonezya, Filipinler, Malezya ve Singapur’un bile bu kavramın içine alındığı görülmektedir.

GOD olarak adlandırılan coğrafyada (Kafkaslar-İran-Endonezya-Filipinler-Malezya- Singapur hariç) toplam 25 ülke yer almaktadır. Bölgenin toplam nüfusu 534 Milyondur ve yüzölçümü 16 Milyon km2.dir. Bölgenin toplam GSYİH 2 trilyondur. Yetişkin Arap nüfusun % 40’ı (bunun % 65’i kadın) okuma yazma bilmemekte, Dünya petrol rezervinin % 65’4 ü bu bölgede olmasına rağmen, bölgedeki insanların 1/3 günde 2 dolardan az para kazanmaktadır (15). Yoksulluk oranı çok yüksektir. Stratejik hammadde olma özelliği taşıyan çok önemli yer altı zenginlikleri ve rezervleri vardır.

Nüfus yoğunluğu ve nüfus artış hızı, fakirlik ve eğitim seviyesinin düşüklüğü, siyasal rejimlerdeki istikrarsızlık faktörü ile birleşince ortaya sadece ABD’yi değil tüm Batı dünyasını tehdit eden bir bölge resmi çıkmaktadır (16).

ABD, Radikal İslamcı (!) Terör ve kitle imha silahları (!) ile ilgili olarak yeni tehdit algılamasını oluştururken, bunlar bölgeye yönelik küresel “psikolojik harekatın” ana referanslarını oluşturmaktadır (17). Medyanın büyük gücü kullanılarak yürütülen psikolojik savaş çerçevesinde Dünya üzerinde bir “terörizm korkusu” dolaştırılmaktadır! Kim tarafından organize edilip, kimin çıkarlarına hizmet ettiği bilinemeyen bir terör! …

“Terörizm” bir takım canilerin öldürmekten zevk almasının ürünü gibi sunulmaktadır. Oysa bu saldırılar emperyalist savaşın yeni bir biçimi olarak gelişen olgunun bizatihi kendisidir. Yüzlerce insanın ölümüne neden olan saldırılar sistemin artan çelişkilerinin, çatışmaların ve hegemonya savaşının görünmeyen -dipten gelen- dışavurumundan başka bir şey değildir (18). Terörün gerçekten terörist tarafından mı yoksa gizli servis elemanı tarafından mı yapıldığı tam olarak bilinememektedir.
Türkiye ve İsrail dışındaki ülkeler ya demokratik değildir veya demokrasileri yeterince gelişmemiştir. Hedef ülkelerin tamamına yakınının halkı arasında ABD düşmanlığı yaygındır, ama ilginç olan GOD ülkelerini yönetenlerin ekseriyeti ABD ile yakın ilişki içindedir.

Ayrıca, bölgede uyuşturucu ve insan kaçakçılığı gibi geleneksel olmayan güvenlik sorunları vardır.

Bölge ülkeleri:

Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezair, Cibuti, Fas, Filistin, Irak, İsrail, Katar, Kuveyt, Komoros, Lübnan, Libya, Mısır, Moritanya, Pakistan, Somali, Suudi Arabistan, Sudan, Suriye, Tunus, Türkiye, Umman, Ürdün, Yemen’dir. Bu ülkelerden 22’si Arap Ligi üyesidir.

Bölge ülkelerinin aralarındaki temel ihtilaflar:

BOP içinde temeli çok eski tarihlere dayanan ancak halen süregelen 22 temel ihtilaf görülmektedir:

- Pakistan’ın: Keşmir sorunu, Afganistan sınır kontrolü sorunu, İndus Nehri su paylaşım sorunu,
- Libya’nın: Cezair sınırı sorunu,
- Fas’ın: Batı Sahara sorunu,
- Mısır’ın: Sudan sınır sorunu,
- Irak’ın: Kuveyt sınır sorunu, Türkiye su sorunu,
- İsrail’in: Filistin sorunu, Suriye Golan tepeleri sorunu, Lübnan Sheeba çiftlikleri sorunu, Lübnan’daki örgütler,
- S.Arabistan’ın: Kuveyt deniz sınır sorunu, İran deniz sınırı sorunu, Yemen sınır sorunu,
- Yemen’in: Eritre deniz paylaşımı kullanımı sorunu,
- Suriye: Türkiye Hatay sorunu, su sorunu,
- Birleşik Arap Emirliği’nin: S.Arabistan sınır sorunu,
- Türkiye’nin: Kıbrıs sorunu, Yunanistan Ege sorunu, Suriye su sorunu, Hatay sorunu, Irak su sorunu,
- Somali’nin: Kabileler arası itilaflar ve şiddetli çatışmalar mevcuttur.

Kaynağı Bölgede bulunan, küresel nitelikli ve faal terör örgütleri:

Abu Nidal, Cezair Silahlı İslami Gurup (GİA), Hamas, El Kaide, İslami Cemaat (Mısır Al Gama’a İslammiya), Hizbullah, Cihad (Mısır Al Jihad), PKK, Filistin İslami Cihat Örgütü, Filistin Özgürlük Cephesi (PLF), Filistin’in Özgürlüğü Halk Cephesi (PFLP), Genel Komutanlık (PFLP-GC).

BOPun görünen ve görülmeyen hedefi:

Deklare edilen hedefleri; bölgeye huzur getirmek, halkların ekonomik seviyesini yükseltmek, demokrasi ve insan haklarının gelişimini ve Pazar ekonomisine geçişi sağlamaktır. Bu görünen hedefinin yanı sıra açıklanmayan hedefi de şudur: Rusya’yı askeri açıdan çevrelemek, Çin’in enerji ihtiyacı sebebiyle bu bölgeye nüfuz etmesinin önüne geçmek, İslam coğrafyasındaki milletleri sindirmek, daha bağımlı hale getirmek, petrol ve enerji imkanlarını sömürmektir. Çin ve Rusya’nın önderliğinde yükselen Şangay İşbirliği Örgütü, Çin’deki üretim patlaması, Rusya’nın istikrar içinde enerji devi olması ABD’nin korkulu rüyasıdır.

Planın önemli lokal hedeflerinden biri İslâm coğrafyasının bazı bölgelerinde sınırların yeniden çizilmesidir. Kuzey Irak'ı Yahudilerin yerleşimine, dolayısıyla uzun vadede İkinci İsrail'in kurulmasına imkân sağlayacak altyapıyı oluşturmak (19) kimi çevrelerce iddia edilmektedir. Şu anda vaziyet şudur; ABD İslam coğrafyasında bir devrim harekatına girişmiştir. Bölgeyi teker teker isteği doğrultuda dönüştürmektedir (20). 2.Dünya Savaşı sonrası Avrupa’yı dizayn ettiği gibi, 11 Eylül sonrası da Ortadoğu’yu dizayn etme çabası içine girmiştir.

BOP’de Türkiye’ye yönelik psikolojik Harekat:

ABD tarafından Türkiye’ye verilmeye çalışılan yeni misyon şudur: “Osmanlı tecrübesi” ve bölge halklarıyla aramızdaki ortak geçmişin Türkiye’nin çıkarları için değil ABD’nin küresel çıkarları için seferber edilmesidir (21). Anlaşılan odur ki; “model” değil, “örnek” ülke olarak sunup, Türkiye’yi “cephe ülke” tanımı içinde çatışma alanında sahneye sürme hazırları vardır. Bunun zemini de Osmanlı vurgusu ile taraftar toplayacağına emin olunan “Yeni Osmanlıcılık” veya “Osmanlı Misyonu” gibi heyecan verici kavramlarla harman edilerek yapılacaktır. Kore örneğinde olduğu gibi, ABD’nin stratejik hedeflerine ulaşabilmesi için ülkemizi yeniden cepheye sürmek için psikolojik harekatın etki alanı içerisinde bulunduğumuz görülmektedir. Eğer bu psikolojik harekat zemin bulunsa, göreceksiniz ki milliyetçi, mukaddesatçı insanların bir kısmı “Osmanlı ruhu” gereğince ABD’nin Ortadoğudaki planlarının yerine getirilmesi için önümüzdeki dönemde canhıraş bir şekilde ellerinden geleni yapacaklar, davalarına bağlılık şuuru içinde farkında olmadan ABD politikalarına yardımcı olacaklardır.

BOP’un şirin yüzü:

Ortadoğu Bölgesinde bir kalkınma bankasının kurulması için ABD’de harekete geçilmiş, Senatörler Joe ve Hagel bununla ilgili tasarıyı ABD kongresine sunmuştur. Bu durum ikinci Marchal uygulamasıdır. ABD’nin stratejik planına entegrasyonun sağlanması için paranın devreye sokulmasıdır. Bu senatörler Türkiye’nin de dahil olduğu 17 ülke elçileriyle toplantılar tertiplemişlerdir. Senatör Liberman “Terörizme karşı sadece kılıçlarımızla savaşamayız, siyasi ve ekonomik yardımlarla da savaşa dahil olmalıyız. 50 yıl önce aynı ideal ve amaçlarla Marchal Planı devreye alınmıştı, şimdi de, Büyük Ortadoğu Projesi ile bu amaca varmalıyız” demektedir (22).

Sonuç:

Gelişmelerin görünen yüzü ile görünmeyen yüzü çok farklıdır. Ortaya getirilen stratejik değerlendirmeler, yeni konseptler elbette anlamsız değildir, ancak özetin özetini almak gerektiğinde şu ortaya çıkmaktadır; Yahudi lobisi ve ABD’de yaşayan yahudi kökenli bürokrat, asker, siyasetçiler ABD’nin sivil-askeri tüm politikalarında çok etkilidir. Sadece siyasette değil bilim, sanat, kültür ve hatta kilise üzerinde dahi akıl almaz etkileri vardır. GOD stratejik planı en çok İsrail’in işine yarayacağı ve planın mimarlarının Yahudi olduğu dikkate alındığında yine kandırılanın ABD halkı ve yine kazananın İsrail olduğu sonucunu çıkarabiliriz...

Irak’ta bulunduğu ileri sürülen kitle imha silahları Irak’ın işgali için gerekçe olarak ne kadar geçerli ise, Ortadoğu kökenli olduğu ileri sürülen El-Kaide gibi ilginç(!) örgütler gerekçe yapılarak ülkelerin işgal edilmesi, bombalanması, sınırların değiştirilmesi sadece ilgili ülke kamuoyunun değil tüm dünya kamuoyunun apaçık iğfali anlamına gelmektedir.

Sedat ERGENÇ
SHÇEK Başmüfettişi
Kamu Yönetimi Uzmanı

Kaynakça:
(1) Dr Ekrem, Erkin, “Büyük Ortadoğu Projesi ve Çin”, Stratejik Analiz, Cilt:4 Sayı:48;10.
(2) İsmail MÜFTÜOĞLU, “Geçmişten Günümüze Büyük Ortadoğu Projesi” http://www.netpano.com/haber/855/Geçmişten/günümüze/Büyük/Ortadoğu/Projesi/,
(3) Erensoy Akın, “Büyük Ortadoğu Ya Da Genişletilmiş Emperyalist Paylaşım” www.marksist.com/antiwar
(4) İsmail MÜFTÜOĞLU, “Geçmişten Günümüze Büyük Ortadoğu Projesi”

http://www.netpano.com/haber/855/Geçmişten/günümüze/Büyük/Ortadoğu/Projesi/,

http://www.milligazete.com.tr/index.php?action=show&type=privfiles&topicid=189
(5) Wikipedia, “Büyük Ortodoğu Projesi” http://wikipedia.org
(6) Rice Condoleezza, “Transforming The Middle East – Ortadoğu’yu Dönüştürmek.”7.8.2003 Washington Post
(7) Brezinsky Zbigniev, “The Grand Chessboard” Basic Books, New York, 1997.
(8) Aras, Bülent, “Türk İsrail İlişkileri:Irak Savaşı”, Avrasya Dosyası Cilt 9, Sayı 4, 44; 2003.
(9) Michael Hardt-Antonio Negri, “İmparatorluk” (Çev.Adullah Yılmaz), Ayrıntı;20-21, İstanbul, 2001
(10) Özdağ, Ümit, “Cephe Ülke Büyük Ortadoğu Yeni Bir Nato Stratejisi mi” Avrasya Dosyası Cilt 9, Sayı 4, 10; 2003
(11) Dr Ekrem, Erkin, “Büyük Ortadoğu Projesi ve Çin”, Stratejik Analiz, Cilt:4 Sayı:48;13.
(12) Cumhuriyet 29.02.2004
(13) Cheney Dick, “The Greater Middle East-The Bush Administration’s Perspective” 06.02.2004

www.theglobalist.com/DBWeb/Storyld.aspx?Storyld=3754
(14) Michael P.Noonan, “Re-Mapping US.Defance Policy”, National Network News, Cilt:9, No:2, 2002
(15) Al Hayat, 13.02.2004.
(16) Brzenzinsky Zbigniev, “Hegomonic Quicksand” The National Interest, No:74;5, 2003/04.
(17) Şener Sami, “Medeniyetlerarası Çatışma ve Tarihin Sonu Üzerine” (Der)Murat Yılmaz, Medeniyetler Çatışması,
Vadi;300-3002, Ankara, 1997.
(18) Erensoy Akın, “Büyük Ortadoğu Ya Da Genişletilmiş Emperyalist Paylaşım” www.marksist.com/antiwar
(19) Vahdet, “Büyük Ortadoğu Masalı” www.vahdet.com.tr/filistin/dosya6/1536.html
(20) Büyük Ortadoğu Projesi, Prof. Mahir Kaynak-Doç. Dr. Emin Gürses.
(21) Karagül, İbrahim, Yeni Ortadoğu Osmanlı Mirası”, Yeni Şafak Gazetesi
(22) İsmail MÜFTÜOĞLU, “Geçmişten Günümüze Büyük Ortadoğu Projesi”

http://www.netpano.com/haber/855/Geçmişten/günümüze/Büyük/Ortadoğu/Projesi/

Yalan Çeşitleri: İnsanların söyledikleri yalanları dört grupta değerlendirmek mümkündür:

-         Birinci grupta kişinin söylediği yalanın, karşısındaki tarafından bilindiği fakat karşı çıkılmadığı ortak-yalanlar vardır. Kendisine yapılan akşam yemeği önerisinden hoşnut kalmayan hanım, daveti yapan kişiye ''işim var' veya ''başkasına sözüm var'' der. Bunu söylerken karşısındakinin söylediği yalanı anladığını bilir. Ancak iki taraf için de durumun bu şekilde algılanması uygundur. Daveti yapan kişi, konuyu mazeret yönünde geliştirebilir ve şehir hayatında herkesin programının kaçınılmaz olarak çok yüklü olduğunu söyler. Bu şekildeki ortak-yalanlar insanların gündelik hayatlarında önemli bir yer tutar.

-         İkinci grupta yer alan yalanlar, doğrusu ortaya konamayacağı için karşı çıkılmayan yalanlardır. Buna örnek eşi kendisini terk eden birinin bir kokteyl par­tide mutlu bir görüntü sergilemesidir. Bu kişi beraberliğini bitirmekten ötürü çok mutlu olduğunu ifade eder ve dinleyenler bunun doğru olmadığını bilirler. Ancak buna kimse karşı çıkamaz. Bu kişi gece boyunca izlenecek olursa, söyle­dikleriyle iç dünyası arasındaki çelişkiyi ortaya koyacak birçok açık verebilir. An­cak bu yalanın ortaya çıkması kimseye yarar sağlamayacağı için, kimse konu­nun üzerine gitmez.

-         Üçüncü grupta profesyonel yalancıların söyledikleri yalanlar bulunur. Bura­da ''profesyonel yalancı'' tanımı ''mesleği gereği yalan söylemek zorunda olan'' anlamında kullanılmaktadır. Diplomatlar, politikacılar, avukatlar, reklamcılar, halkla ilişkiler şirketlerinin temsilcileri, falcılar, sihirbazlar, eski eşya satıcıları (antikacılar) için yalan bir ha­yat biçimidir. Bu kimseler, karşılarındaki kişilere konuyla ilgili olarak sadece onların hoşlarına gidecek olanları söylemekte çok ustadırlar. Bu kimseler yalan söyleme becerilerini öylesine geliştirip parlatırlar ki, in­sanlar bu yalanları duymak için can atarlar, teşvik ederler ve bundan mutluluk duyarlar. Bu grupta yer alanlar yalan işaretlerinin çok azını gösterirler.

-         Dördüncü grupta ise, işi yalan söylemek olmayan sıradan insanların söyle­dikleri ve kendilerine yarar sağlayan küçük veya büyük yalanlar gelir. Bunlar fark edildiği zaman ''yalan'' diye adlandırılan adi yalanlardır.

''İnsan ağzıyla yalan söyleyebilir ancak bedeniyle asla…'' Bu sebeple söylediğinde dürüst olmayan birinin, davranışlarıyla sözlerinin doğru olmadığı konusunda bazı ipuçlarıyla kendisini ele vermesi kaçınılmazdır.

Yalan İşaretleri: Yalan söylerken insanların davranışlarında gözlenen farklılıklar çok sayıda araştırmaya konu olmuştur. Bu araştırmalardan çıkan sonuçlar şöyle özetlenebilir:

1.         Yalan söyleyen kişilerin elleriyle yaptıkları jestler azalmaktadır. Normal ola­rak el jestleri ifadeyi güçlendirmek amacıyla yapılır. Kişi büyük çoğunlukla ko­nuşulan kelimelerin anlamını artırmak için yaptığı el hareketlerinin farkında de­ğildir. İnsan konuşurken elini salladığını bilir ancak ellerinin gerçekte ne yap­tığını bilmez. Ellerinin bir şeyler yaptığını bilmek, ancak ne yaptığını tam olarak bilme­mek kişiyi şüpheye düşürür ve böylece ellerin hareketleri azalır. Belki de insan içinde yaşadığı çelişkiden ötürü ellerinin kendisini ele vereceğinden çekinir ve ellerini ya cebine sokar, ya üzerine oturur veya bir eliyle diğerini tutar. Bu kendi kendine temas zor zamanda anne elinin tutulması yerine geçerek, iç gerginliği de hafifletir.

2.         Yalan söyleyen kişinin elini yüzüne götürme ve yüz çevresine değdirme sayısı artmaktadır. Bir konuşma sırasında insan elini arada sırada yüzüne götürür. Ancak kişinin samimi olmadığı bir görüşme sırasında bu jestin sayısında çok büyük ölçüde artış görülmektedir. Elin yüze gitmesi sırasında yapılan hareketler çeneyi tutmak, dudaklara bastırmak, ağzı örtmek, burna değmek, yanağı ovuş­turmak, gözün altını kaşımak, kulak memesini çekmek ve saçla oynamaktır. Bir yalan sırasında bütün bu jestlerin sayısında artış görülmekle beraber ağzı ört­mek ve burna değmek jestlerinde adeta patlama olur.

İnsan yalan söylerken neden ağzını kapatır? Bunu tahmin etmek çok zor değildir. İnsan ağzından çıkacak kelimeleri tutmak ve yaptığını örtmek ihtiyacındadır. Elin ağzı örtmesi çeşitli biçimlerde olur. Parmaklar dudakların üzerinde trampet çalabilir, işaret parmağı üst dudak üzerinde durabilir veya el ağzın he­men yanında durabilir. Çocuklar yalan söylerken elleriyle ağızlarını kapatırlar. Hiç şüphesiz yetiş­kinler için elin ağza gitmesi, kişinin yalan söylediği konusunda tek belirleyici hareket değildir. Kişi söylediği konusunda tereddüt içindeyse, hata yapmaktan korkuyorsa, zaman kazanmak istiyorsa da eli ağız çevresinde olabilir. Bu sebeple elin burna gitmesi, ağzı örtmesine kıyasla daha gelişmiş, ince ve soyutlanmış bir harekettir. Ağzı örtmeye gelen el, hemen yukarda bulunan burna uzanır ve böylece daha sembolik ve stilize bir hareket yapılmış olur. Yalan söyleyen veya ağzından çıkanlar konusunda yeterince samimi olma­yan bir insanın elinin burnuna gitmesinin en önemli sebebi fizyolojiktir. Çünkü yalan söylediği sırada bir iç gerginlik yaşayan insanın bedeninde birçok fizyolo­jik değişiklik olur. Kan basıncının yükselmesi, kalp vurum sayısının artması, ter bezi faaliyetlerinin artması gibi yalan söylerken kaydedilen fizyolojik değişikliklerin yanı sıra burunda bir kaşınma duygusu yaşanır. Coldoni'nin ünlü masalında yalan söyleyen Pinokyo'nun burnunun büyümesi sebepsiz değildir. Yazar son derece önemli bir gerçeği yakalamış ve abar­tarak çocuk literatürüne geçirmiştir.

3.         Yalan söyleyen bir insan konuşurken beden hareketlerinde bir artış olmak­tadır. Yalan söylendiği zaman duyulan rahatsızlık ve huzursuzluk, özellikle otu­rurken kişinin durumunda değişiklik yapmasına, oturduğu koltukta öne-arkaya veya sağa-sola hareket ederek, pozisyon değiştirmesine sebep olmaktadır. Bu pozisyon değişikliğinin ardında büyük bir ihtimalle ''Keşke başka bir yerde olsaydım'' duygusu yatmaktadır. Oturur durumda artan beden hareketleri televizyondaki açık oturum, pa­nel veya sohbet türü programlarda sık sık görülmektedir. Özellikle ''Kırmızı Kol­tuk'' programında birçok konuk kendilerini güç durumda bırakan sorularda koltuğun sınırlarını zorlayan hareketler ve koltuk üzerinde mini gezintiler yap­maktadır.

4.         Yalan söyleyen bir kişinin el jestleri azalırken, el sallama hareketi artmak­tadır. Belki de böylece kişi elini silkme biçiminde hafif hafif sallayarak, sözleriyle ilgili sorumluluğun kendisine ait olmadığını anlatmak istemektedir.

5.         Yalan söyleyen bir insanın yüz ifadesi büyük çoğunlukla normale çok ya­kındır. Bu alanda uzmanlaşmadan, bir kişinin mimiklerine bakarak yalan söyle­diğini anlamak çok güçtür. Yüz ifadesinde yalanı ele veren en önemli ipucu, ki­şinin gözlerini sık sık konuştuğu kişiden kaçırmasıdır.

6.         Yalan söyleyen insanın gözbebekleri normalin çok üzerinde büyür.

7.         Ses tonu da yalanı ele verir. Mucit Allen Bell, insanların seslerini analiz ederek gerçek mi, yoksa yalan mı söylediğini saptayan bir aygıt yapmıştır. Poligrafın aksine, aygıtın insan vü­cuduna takılmasına gerek yoktur. TV yayınlarını, teypleri, telefon konuşmalarını da analiz edebilmektedir. Psikolojik gerilim ölçer (psychological stress evaluator­ PSE) diye adlandırılan bu alet, seste, insan kulağı tara. fından algılanmayan titremeleri ölçmektedir. Ses sani­yede 8 ile 14 devir arasında bir hızla titreşir. Bir insan gerçeği söylediği zaman, sesi kontrol eden kaslar rahat. tır ve belirli bir düzen gösterir. Yalan söylediği zaman yaşadığı zorlanma, doğal olmayan bir gerilim yaratır ve düzen değişir. Bu işlem üzerinde kontrolümüz yoktur. Bell, PSE’ yi önce TV'deki Doğrucu Hangisi programında (üç yarışmacı aynı kişi olduklarını iddia ederler. Amaç hangisinin yalan söylemediğini anlamaktır) denedi. Bu deneyler sonucunda PSE’nin yüzde 95 oranında doğruyu bulduğunu öne sürdü. Bir başka denemede üç PSE operatörü, John Dean v.e John Mitchell'in TV'deki Watergate haberlerindeki beyanatımı tahlil etti. Mitchell, bir kaç noktada gerilim gösterdi. Örneğin, Ric­hard Nixon'un dinleme veya örtbas etme olaylarına karıştığımı sanmadığımı söyledi. Dean ise hiç bir. gerilim göstermedi. Hepinizin bildiği gibi tarih Dean'in doğru, Mitchell 'in yanlış olduğunu gösterdi.

Dikkat…

Bu araştırmalardan elde edilen bilgileri mutlak doğrular olarak değil, geçer­Iiliği tekrarlanmasına ve izlediği sıraya bağlı -her şeyden önemlisi- kişinin içinde bulunduğu bağlamın değerlendirilmesiyle anlam kazanan bir anahtar olarak kabul etmek gerekir. Yukarıda sıralanan özelliklerin varlığı kişinin yalan söylediğini değil, yalan söyleme ihtimalinin olduğunu gösterir. Bu araştırmaları sınamak için çalışmalar yapan başka araştırmacılar, yukar­da sıralanan davranışların yalan veya samimiyetsizliği ortaya çıkartmak için kul­Ianılacak anahtarın kendisi değil, ancak bir parçası olduğunu söylemektedirler. Örneğin, bir konuşma sırasında birdenbire büyük bir suçlamayla karşılaş­mamız durumunda, bocalamamız, birçok kere elimizi yüzümüze götürmemiz, oturduğumuz yerde huzursuzluğumuzu yansıtan hareketler yapmamız, yalan işaretleri olarak verilen işaretleri yapmamız müm­kündür. Benzer şekilde iş için mülakata çağrılan bir kişi, kendisine sorulan sorularla bunaldığı zaman elini birçok defa yüzüne götürebilir ve oturduğu yerde huzur­suzluk işaretleri gösterebilir. Bütün bunların, adayın vereceği bilgilerin nasıl değerlendirileceğini bilememesinden ve hata yapmak endişesinden kaynaklanma­sı da muhtemeldir. Sıralanan sebeplerden ötürü bu işaretleri yalan söylemenin aşikar delilleri olarak değil, beynimizin içindeki düşünceler ve gerçek duygularla, dış dünyaya yansıyan ifadelerin bir çelişkisi olarak kabul etmek daha yerinde olur. Bu çelişki gerçek bir yalan olabileceği gibi, samimiyetsizlik, tereddüt veya şüphe de olabi­lir.

SESİN ÖNEMİ

Ses çoğumuzun sandığından çok daha önemlidir.

Ses Kontrolü: Sesimizi kontrol etmeyi çok küçük yaşta öğreniriz. Yeni doğmuş bebekler binlerce değişik ses çıkartabilir. Fakat altı aylıktan itibaren bu sesler genellikle ana dille­rinin sesleriyle sınırlanır. Normal soluk, üç ila beş saniyede bir nefes alıp ve­rilmesidir. Konuşmaya niyetlendiğimiz zaman daha ça­buk soluk alır, sonra kontrollü bir şekilde soluk veririz. Nefesli sazlardan birini çalanlar, iyi bir nefes kontrolünde diyaframın önemini bilir. Diyafram, göğüs boşluğu ile mide arasında bulunan bir kastır. Sesinizi uygun bir şekilde kontrol ederek insanları etkileyebilirsiniz.

Sesin Niteliği: Sesin ilk niteliği tonudur. Her ses belli bir tonda çı­kar. Ses tonlarımız değişik tip cümlelere göre değişir. Düz cümlelerin başı düşük, soru cümlelerinin sonu dü­şük ses tonuyla biter. Sesimizin tonları dar veya geniş iniş-çıkışlı olabilir. Örneğin, Türkan Şoray’ın sesi mo­noton bir çizgi izlerken M.Ali Erbil oldukça değişik tonları komiklik için kullanılır. Gergin ses boğaz daraltılarak çıkartılır ve dinlenmesi zor bir sestir.

Ses yüksekliği, sesin ikinci niteliğidir. Sözcüklere anlam kazandırmak için ses yüksekliğini değiştirerek anlamı kontrol etmek açısından çok yararlıdır. Yüksek ses çıkarmanın doğru yolu bağırmak ve  zorlanmak değil, daha etkin olmaya çalışmaktır. Bu da diyaframı doğru kullanmakla olur. Yüksek ses çıkar­mak için ses tellerinizden fazla miktarda hava geçirmek zorunda değilsiniz. Bu, özel sırlarını balona doldurmaya çalışan biri gibi sizi nefes nefese bırakır. Havayı ciğerlerinizden dışarı diyaframınızla itmelisiniz. İyi bir nefes kontrolu yapıp yapmadığınızı anlamak için şu deneyi uygulayabilirsiniz: Yüksek sesle konuşurken ağzınızı elinizle hafifçe kapatın. Eğer sesiniz tamamen kesiliyorsa soluğunuzun yetmediği anlaşılır. Sesi­niz kısmen kesiliyorsa, diyaframınızı kullanış şekliniz doğrudur. Bir başka deneyse, ağzınızdan birkaç santim uzaktaki bir kibriti söndürmeden yüksek sesle konuşmaktır. Sesin yüksekliği gırtlakla sağlanabilir. Bu yön­temi geliştirirseniz, daha yüksek tonda, uzun süreli bir konuşma yapmak için hazırlıklı sayılırsınız. Üçüncü ses niteliği rezonanstır, bu olmadan ses genizden gelir. Rezonans kanallarınız üşütme veya iltihaplanmayla tıkanabilir. En son ses niteliği ise tempodur. Hızlı veya yavaş, akıcı veya aksak konuşabilirsiniz. İş hayatımızda hepimizin makinalı tüfek gibi konuştuğu zamanlar mutlaka olmuştur. İster düşünmek için ister etki yaratmak için yapılsın, durak!amalar abartılırsa konuşmanıza o!an ilgiyi dağıtabilir.

Ses nasıl geliştirilir?: Bir konuşmacı olarak ses niteliklerinizin yarattığı­nız etkiye nasıl katkıda bulunduğunu anlarsanız kendinizi bu konuda geliştirmeye başlayabilirsiniz. ilk adım, sesinizi banda almaktır. Teybinizi açın ve onun varlığını hiç dikkate almadan olağan konuşmanızla sesinizi kaydedin. Çoğumuz, sesi­mizi kaydetmekte olan bir teybin karşısında donup kalı­rız. Uzun süren kasetlerden alın ve telefonda konuşur­ken veya yemek yerken, yani teybin çalıştığını unutabileceğiniz zamanlarda kayıt yapın. Bir tanıtmada veya bir toplantıda konuşma yaparken arkadaşlarınızdan birine sesinizi kaydettirin. Önemli olan sesinizin doğal olarak kayda alınmasıdır. Çoğumuzun sorunu ifade açıklandığından yoksun olmaktır. Sabit bir ses tonu ile aynı tempoda konuşu­ruz. Her gün radyo ve TV'de dinlediğimiz profesyonel seslerden öğrenilecek çok şey vardır. Sesinize vücudunuzun herhangi bir kası gibi davra­nın.

GİYİM

Giyim tarzımız, zevkimizin, mal varlığımızın, değerlerimizin veya sosyal grubumuzun bir aynasıdır. İş danışmanlarının çoğu, daha etkili bir izlenim için insanların iyi giyinmelerine yardım etmeye çalışır. Rozetler, kol düğmeleri, marka etiketleri ve kullanılan her türlü aksesuar ve materyaller kim olduğumuzun veya kim olmak istediğimizin birer yansımasıdır. Günümüzde insanlar kendilerini nasıl sunmak isterlerse ilgileri doğrultusunda ve istekleri dâhilinde kendilerine has bir giyim tarzını benimsemişlerdir. Kişilerin giyim tarzına, ilişkilerinde dış görünüşe önem verdikleri yapılan ortaya çıkarılmıştır.

Özel kıyafet ilişkideki ve bulunulan ortamdaki rahatlığı gösterir. Resmi kıyafetin ise bir lisanı anlatımı vardır. Erkekte ve kadında farklı farklı olsa da resmi kıyafet ciddiyeti gösterir. Renk koyu olmalıdır, siyah veya lacivert tavsiye edilir. Zira dinamizmi gösterir. Koyu kahverengi ve muadili statik-durgun görüntü verir.

Kıyafetin de kendi içinde bütünlüğü olmalıdır. Resmi kıyafette en fazla üç renk bulunmalıdır. Aksesuar olarak takılan saat, broş, kol düğmesi ve kravat dahil olmak üzere üzerinizde bulunan toplam renk 3’ü geçmemelidir. Geçtiği anda resmi tanımdan çıkar. Günümüz post modern anlayışa göre kombine renkten ziyade birbiri ile uyuşmayan renkler tercih edilmektedir. Bu tarz giyim resmi kıyafet tanımı içinde yer almaz.

Erkek ayakkabısı kesinlikle bağcıklı olmalıdır. Bağcığı olmayan ayakkabı şekli nasıl olursa olsun resmi ayakkabı değildir. Resmi takım elbisenin altına bağcıksız ayakkabı giyilmemelidir.

Giyim kuşam insanın iç dünyasının yanı sıra içinde bulunduğu hal ve durumu ifade ettiği gibi beklenti ve karşısındakine vereceği imaja bağlı olarak belirli bir çizgi ifadesidir.

Koku: İnsanlar doğal kokularını gizlemek için sabun, şampuan, deodorant, parfüm ve ağız spreyleri kullanır. Ancak vücudun asıl kokusu, insanların beslenme düzeni, sağlığı ve o anda endişeli olup olmaması gibi konularda ipuçları verir.

AKSESUARLAR

Özellikle politikacı ve işadamları olmak üzere karşıdaki insana mesaj vermek için kullan­ılan aksesuarlar vardır. Aksesuarlarla etrafa birçok mesaj verebilirsiniz, örneğin gözü bozuk olmadığı halde numarasız gözlük takanlar, etrafı­na bilgili ve entelektüel bir hava verirler. Güneş gözlüğünün de verdiği mesajlar vardır; kapalı havalarda bina içinde bile güneş gözlüğü takanlar vardır.

Profesyoneller gözlüğü karşısındakini yönlendirmek için de kullanır. Bir açık oturumda dikkat edin, deneyimli ve gözlüklü bir politikacı karşısındaki konuşurken gözlüğünü ta­kar, kendi konuşurken çıkarır. Bu hareket karşısındakini bir süre sonra şartlandırır. Gözlüğü çıkardığı anda sözün ona geçtiğini karşısındaki hisseder ve susar.

Sigara, puro, pipo dumanını takip ederek karşınızdakinin ruh halini yakalayabilirsiniz. Doğumhane koridorunda volta atan baba adayını düşünün, dumanı aşa­ğı üflüyordur ve mutlaka sert, keskin bir üfleyişi vardır. Bir işten başarıyla çıkan bir yönetici ise arkasına yaslanıp duma­nı yukarı üfleyecektir. Üflemenin sürati ise duygunun yoğunluğunu gösterir. Aşağı yavaş üfleyen daha az gerginken, sert üfleyen daha sinirlidir.

İlk in­tiba çok önemlidir. İlk otuz veya doksan saniye­de oluşturduğunuz o intiba kolay-kolay değişmez. Üzerlerinde farklı renk bir kra­vat, dikkat çekici bir rozet vs. gibi farklı bir aksesuar bulunduranlar insanların aklında kalırlar. Ama unutmamak gerekir ki insanlar dış görünüşleri ile karşılanır, fikirleri ile uğurlanırlar. İlk intibada verdiğiniz fikir daha sonra değişebilir, ancak ilk intiba çok önemlidir. Bu sebeple giyim kuşam çok önemlidir. İşyerleri bakımından da işyerinin bulunduğu semt, büronun dizaynı ve döşemesi, o işyeri hakkında insanlara bilgi ve kanaat verir.

SONUÇ

Beden dili iletişim süreci içerisinde ilettiğimiz mesajların büyük bir çoğunluğunu insanlara göndermede ve sağlıklı bir iletişim kurmada önemli bir unsurdur. Bilimsel araştırmalar da bunu ortaya koymuş ve insanlar gerek iş hayatlarında olsun gerekse güncel yaşamlarında olsun iletişim kurarken bedenlerini, jest ve mimiklerini kullanımları konusunda kendilerini bilinçlendirme çabası içine girmişlerdir.

Beden dilimizi kullanmamızda lokomotif görevi görev ve bedenimizin hareketleriyle yansıyan duygular temeli oluşturmaktadır.

Anlam                         Örnek Davranışlar

Dinlemeye Açıklık        Başı ve vücudu öne eğmek, ellerini bir araya getirmek, çenesini avucunun içine  

                                    almak

Dostça Duygular          Sık sık gülümseme, ceket ya da gömleğinin düğmesini açmak, göz iletişimi

                                    kurmak

Onaylama                    Saçını okşama, omzuna dokunma

Derin Düşünme            Burnunun üst kısmını kaşıma

Konuşmayı Kesmek     Kulağına dokunma, işaret parmağını dudağına götürme, elini konuşanın koluna

                                    koyma

Düş Kırıklığı                 Ellerini birbirine vurma, yumruğunu masaya vurma

Reddetme                    Parmağıyla burnuna dokunma. Ceket ya da gömleğini ilikleme

Savunmacı Duygular     Kollarını ve bacaklarını göğüs hizasında çapraz olarak tutma

Üstünlük                      Parmağıyla işaret ederek konuşma

Oyalama                      Gözlük temizleme, kalemi dudaklarına değdirme

Uzak Durmak İsteme   Elini kaşına koyma, başını alçaltma, ayaklarını masaya koyma

Etkileşimi Kesme          Konuştukları insana bakmama, başını kaldırma,kişisel eşyalarını alarak ayağa

                                    kalkma

KAYNAKÇA

ARKONAÇ Sibel. 1993. “Grup İlişkisi”. 1. Baskı, Eylül, İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım

AVKARALİ Baki, Beden Dili

BALTAŞ, Acar. Zuhal. 1992. “Bedenin Dili”. 11. basım, İstanbul: Remzi Kitapevi.

TOZAR, Zeynep. 2002 “Beden Dili”. İstanbul: Bilim Ve Teknik Dergisi, Sayı:412, Mart, Tübitak, Promat Basım Yayın A.Ş.

COOPER, Ken. 1989.Çev: Tunç YANKI. “Sözsüz İletişim”. İstanbul: İlgi Yayıncılık Ve Tic. Ltd.

CÜCELOĞLU Doğan. 1992. “İnsan İnsana”, 13. Basım, İstanbul: Remzi Kitabevi.

CÜCELOĞLU, Doğan. 1991. “İnsan Ve Davranışı”, İstanbul: Remzi Kitapevi,

Davies, Örnek Davranışlar (1981), s.157

DİCLELİ, Ayşe Bilge ve AKKAYA, Serra. 2000. “Konuşa Konuşa İletişim Sırları”. Aralık, İstanbul: BZD Yayıncılık.

DÖKMEN, Üstün. 2000. “İletişim Çatışmaları Ve Empati”, 12. Basım, Mart, İstanbul: Sistem Yayıncılık,.

http://abone.turk.net/elibal/yazim/iletisim.htm

İZGÖREN, Ahmet Şerif. 2000. “Dikkat Vücudumuz Konuşuyor”. 11. Basım, İstanbul: ACADEMYPLUS Yayınevi,

MUTLU Erol. 1994. “İletişim Sözlüğü”, Haziran, İstanbul: Ark Yayınevi,.

TEKELİ, Hasan. 2001. “Turizm Pazarlaması Ve Planlaması”. 1. Baskı, Eylül Ankara: Detay Yayıncılık.

USLUATA Ayseli. 1991. “İletişim”. İstanbul: İletişim Yayınları.

ZILLIOĞLU, Merih. 1993. “İletişim nedir?”. 1.Basım, Kasım İstanbul:Cem Yayınevi.

http://62.229.128.10/bireyler/trends/makale/dogru_hamleler.asp

http://www.ekocerceve.com/bireyselgelisim/Arsiv_2/ayrinti.php

http://hastarehberi.com/psikiyatri/psikiyatri2/iliskiler.htm#1

http://www.omnishaber.com/kadin/2001/11/24/11124151655.php

http://mlokurs.virtualave.net/dosya_mlo/iletisim/2b.htm

http://www.vizyoner.com/Kaynak/default.asp?ID=8

http://www.gaziantep.net/sanat/yansimalar/bedendili.htm

http://www.kanbankasi.com/haber_ayrinti.asp?id

2.3. Eğitimin Önemi

Türkiye’ de eğitim göstergelerinde her geçen gün iyileşme olduğu bilinmektedir. TÜİK verilerine göre, 1990 yılında %78,4 olarak tespit edilen yetişkin okur-yazarlık oranı, 2006 yılında %88,1’ e yükselmiştir. Türkiye’de yine net okullaşma oranları artmakla birlikte, 2006 yılında okul çağındaki nüfusun % 90’ı ilköğretime devam edebilmiştir. Yine 2006 yılında ortaöğretimde gerçekleşen net okullaşma oranı ise %56,6 olarak tespit edilmiştir. Bu durum halen Türkiye’de eğitilebilir nüfusun belli bir bölümünün eğitim hakkından yararlanamadığını göstermektedir (SHÇEK Genel Müdürlüğü 2010–2014 Stratejik Plan, 2009: 28).

TÜİK tarafından 2006 yılı Ekim, Kasım ve Aralık aylarında “Hane Halkı İşgücü Anketi” ile birlikte Çocuk İşgücü Araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 6-17 yaş grubundaki 28.978 çocuk ile görüşülmüştür. Buna göre; 6-17 yaş grubundaki çocuklar, nüfusun % 22,3’ünü oluşturmaktadır. Araştırmanın yapıldığı tarihte Türkiye’de 6-17 yaş grubundaki çocuk nüfusu 16 milyon 264 bindir. Bu yaş grubundaki çocukların % 60,9’u kentlerde, % 39,1’i ise köylerde yaşamaktadır. Bu çocukların % 84,7’si bir okula devam ederken, % 15,3’ü okula devam etmemektedir. Okula devam etmeyen çocukların % 58,8’ini kız çocukları oluşturmaktadır. Okula devam etmeyen çocukların % 26,3’ü çalışmaktadır. 6-17 yaş grubunda bulunan 16 milyon 264 bin çocuktan % 5,9’u ekonomik işlerde çalışırken, % 43,1’i ev işlerinde çalışmakta, % 51’i ise hiçbir işte çalışmamaktadır. Çalışan çocukların % 31,5’i bir okula devam ederken, % 68,5’i öğrenimine devam etmemektedir. İstihdam edilen çocukların % 47,7’si kentsel, % 52,4’ü kırsal yerlerde yaşamaktadır. İstihdam edilen çocukların % 66’sını erkek, % 34’ünü kız çocukları oluşturmaktadır (SHÇEK Genel Müdürlüğü 2010-2014 Stratejik Plan, 2009: 28).

31 Aralık 2008 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusu 71.517.100 kişidir. Nüfusun yarısı 28,5 yaşından küçüktür (http://www.tuik.gov.tr). 2006 yılı verilerine göre Türkiye genelinde 6-17 yaş grubundaki çocuk sayısı 16 milyon 264 bindir. Bu çocukların % 84,7’si bir okula devam etmektedir. 6-17 yaş grubunda bulunan 16 milyon 264 bin çocuktan % 5,9’u ekonomik bir işte çalışmaktadır (958 bin kişi). Çalışan bu çocukların yarıdan çoğu (% 68,5) öğrenimine devam edememektedir (http://www.tuik.gov.tr).

Zorunlu temel eğitimi alamayan, alsalar bile iyi ve kaliteli bir eğitime sahip olamayan, okul sonrası saatlerini iyi bir şekilde değerlendiremeyen çocukların suça sürüklenme bakımından risk grubuna girdiği bilinmektedir. Tablo 8’de ceza infaz kurumlarında bulanan çocuklara ilişkin istatistiklerde hükümlü/hükümözlü çocukların eğitim durumlarına bakıldığında birçoğunun okuma-yazma bilmeyen, okur-yazar olup bir okul bitirmeyen ya da ilköğretim mezunu oldukları görülmektedir.

Bu çocukların okul sonrası vakitlerini geçirebilecekleri etüt merkezleri, sosyal ve kültürel faaliyet ve spor ve oyun olanları, beceri ve hobi kursları gibi sosyalleşeceği ortamlar oluşturulması hususunda ise başta belediyeler olmak üzere yerel yönetim kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir. Çünkü sosyal veya ekonomik nedenlerle yoksunluk içerisinde olan ailelerin yeterli imkanı bulunmamaktadır.

2.4. Terör ve İç Göç

Türkiye’nin yaşadığı ekonomik değişim ve terör sorunu yoğun iç göç hareketlerini de beraberinde getirmiştir. Daha iyi bir yaşam kurmak umuduyla büyük kentlere göç eden aileler büyük bir travma ile karşılaşmıştır. Bu ailelerin çocukları geldikleri kırsal kesimin çoğu dine ve geleneğe dayalı değerler sistemini terk etmekle birlikte geldikleri kentin içerdiği kentsel değerler sistemini ya tanımamakta ya da benimsememektedirler.

Yaşadığımız ekonomik değişim ve terör sorunu yoğun iç göç hareketleri neticesinde kentlere göç eden aileler bir hayat kurma çabası içine girdiklerinden bu süreçte çocuklarını ihmal edilmesi, kırsalda denetimleri altında olan çocuklarını komşu, akraba, arkadaş, v.b. mekanizmalarla toplumsal denetim altında tutacak sosyal yapıyı bulamaması, yine özel bir ilgi isteyen çocuklarının karşılaştığı sorunlara karşı nasıl davranılması gerektiği konularında yeterli bilgi sahibi olamamaları ve zaman zaman ebeveynlerin kasıtlı olarak çocuklarını suçta kullanmaları gibi hususlar başlı başına bir sorun teşkil etmektedir.

Bu nedenle özellikle dezavantajlı kesimlerin yoğun olarak yaşadığı kesimlerde çocukların içinde yetiştiği aile kurumunun desteklenmesi ve geliştirilmesi amacıyla bu tür sosyal hizmet kurumlarına ve sosyal projelere ihtiyaç duyulmaktadır. Genelde sosyal hizmetler özel olarak çocuk suçluluğu ve sokak çocukları gibi alanlarda yerel yönetimler yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim kuruluşları, sivil toplum örgütleriyle birlikte ortak proje ve hizmetler yürütebilme olanağına sahip olduklarından bu potansiyellerini kullanmak zorundadırlar.

Türkiye’deki yoğun iç göç, işsizlik ve yoksulluk sorunun asıl kaynağıdır. Suç işleyen çocuklara daha yüksek cezalar vermek veya bunları cezaevlerine göndermek sorunun çözümü değil sonucudur. Dolayısıyla çocuğu suça sürükleyen nedenleri ortadan kaldırılmadıkça da sorun çözülmeyecek, derinleşecektir. Çünkü zorunlu eğitimi alamayan, yeterince beslenemeyen, korunamayan ve uygun ortamlarda barınamayan, iş ve meslek sahibi olamayan bir çocuğun suça sürüklenme ihtimali günümüzde her zamankinden daha yüksektir.

Nitekim bugün göç, çarpık kentleşme, gecekondulaşma gibi suçun oluşması için ortam hazırlayan nedenlerin büyük bir bölümü doğrudan yerel yönetimlerin müdahale alanı içine girmekte, yerel yönetimler çocuk suçluluğunun artışında ve önlenmesinde birebir sorumlu olmaktadırlar. 

2.5. Sosyal Devletin Doğal Sonucu: Sosyal Belediyecilik

Son zamanlarda önemi daha da artan  “sosyal belediyecilik”  kavramı toplumsal alanda yaşanan sorunların artmasına bağlı olarak ortaya çıkmıştır. “Sosyal belediyecilik”; yerel yönetime sosyal alanlarda planlama ve düzenleme işlevi yükleyen, bu çerçevede kamu harcamalarını konut, sağlık, eğitim ve çevrenin korunması alanlarını kapsayacak şekilde sosyal amaca kanalize eden; muhtaçlara yardım yapılması ve sosyal dayanışmanın tesis edilmesi ile sosyo-kültürel faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan altyapı yatırımlarını üstlenen; bireyler ve toplumsal kesimler arasında zayıflayan sosyal güvenlik ve adalet mefhumunu güçlendirmeye yönelik olarak mahallî idarelere sosyal kontrol işlevleri yükleyen bir modeldir (Akdoğan, 2002: 14). Tanımdan da anlaşılacağı üzere sosyal belediyecilik sadece alt yapı hizmetleri yüklemenin ötesinde, yerel yönetimleri sosyal sorunların çözümünde de birebir sorumlu tutmaktadır.

Suç işlemeyi normal bir davranış olarak gören çocuk için yenisini işlemek sıradan bir eylemdir. Suç, çocuk için sıradan ve müeyyidesi olmayan bir davranış gibi algılanmadan önce önleyici tedbirlere başvurulması gerekmektedir. Bu noktada yerel yönetimlerin sosyal destek projeleri geliştirmeleri, böylelikle çocuğun içinde bulunduğu koşullar nedeniyle suç işlemesini önleyerek topluma kazandırılmasında öncü rolü üstlenmeleri gerekmektedir. Çünkü esas olan çocuğun ailesinin yanında ve ailesi ile birlikte sağlıklı bir çevrede, sosyal bir ortamda, ekonomik bakımdan desteklenerek rehabilite edilmesidir. Bu noktada da çocuğa ve aileye en yakın birimler yerel yönetimlerdir. Amaç, çocuk suçluluk oranını düşürmek, onların sosyal yaşam içerisinde iş ve meslek sahibi olmasını sağlamak, ülke ve toplumuna yararlı, sağlıklı bir birey haline gelmelerini gerçekleştirmek olduğundan yerel yönetimlerin bu alandaki sorumluluğu giderek artmaktadır.

Bu sebeple başta Büyükşehir belediyeleri olmak üzere günümüzde birçok yerel yönetim birimi bünyesinde çocuklara, gençlere, ailelere, kadınlara, yaşlılara, engellilere yönelik hizmet merkezlerinde geliştirilmiş, gerek AB Hibeleri kapsamında finanse edilen gerekse ülke ölçeğinde hazırlanan önleyici/geliştirici sosyal projeleri hayata geçirmektedir. Ayrıca yerel yönetim birimlerinde ortak bir çatıda toplanan çocuk eğitim ve eğlence merkezleri, aile danışma merkezleri, gençlik merkezleri, mesleki rehabilitasyon merkezleri, iş edindirme merkezleri, sosyal konut projeleri v.b. sanatsal, sportif, kültürel etkinliklere yönelik birimleri imkânları ölçüsünde oluşturmaktadırlar.

5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda tedbir kararı gerektiren “özel korunmaya ihtiyacı olan çocuk” ve  “suça sürüklenen çocuk “ olarak iki ayrı tanım mevcuttur. Kanun çerçevesinde gerek özel korunmaya ihtiyacı olan çocuklar ile suça sürüklenen çocuklardan ceza evine girmeyenler hakkında bakım ve danışmanlık tedbirinin uygulanmasında yerel yönetimlere sorumluluk verilmesi hususu düzenlenmiştir. Dolayısıyla yerel yönetimler tarafından yerine getirilecek sorumluluklar suçun ortaya çıkmasını neden olan koşulların oluşumunu önleyici çalışmaları kapsadığı gibi, Çocuk Koruma Kanunu’nun 5 inci maddesinin (a) ve (e) bentlerinde yazılı ve suça sürüklenen veya suç mağduru çocuklara yönelik danışmanlık, bakım ve barınma gibi koruyucu ve destekleyici tedbirleri uygulamayı ayrıca 6 ıncı maddesinde belirtildiği şekliyle korunma ihtiyacı olan çocuğu Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bildirim yükümlülüğünü de kapsamaktadır.

            2.6. Yerel Yönetimleri Düzenleyen Kanunlarla Belediyelere Verilen Görevler

Yerel yönetimlere ilişkin temel yasalar, 2004 tarihinden itibaren yeniden düzenlenmiştir. İlk düzenleme 10.07.2004’te 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile başlamış; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 22.02.2005 tarihinde kabul edilmiş, 5393 sayı Belediye Kanunu da 03.07.2005 tarihinde değiştirilerek belediyelere ve il özel idarelerine sosyal hizmetlere ilişkin önemli görevler ve yükümlülükler getirilmiştir (Aydın, 2009).

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunları incelendiğinde yerel yönetimlere; gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, işletmek ve işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak ayrıca dar gelirli kişilere sosyal hizmet ve yardımlar yapmak, sağlık, eğitim, spor, çevre, trafik ve kültür hizmetleriyle çocuklara, yönelik hizmetlerin yapılmasına yönelik programlar uygulamak, şehrin mimarisini engelli bireylerin yaşamasına uygun şekilde düzenlemek hususunda görevler verilmiştir.(5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7.,18.,24. maddeleri, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13., 14.,15., 38., 60., 69., 75., 76., 77., maddeleri ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6., 16., 30., 43., 65., maddeleri).

Bu kanunlar, yerel yönetim kuruluşlarına çocukların yaşam şartlarını yakından takip etme, yetersiz bakım ve koruma alında bulunan çocukların davranışsal, duygusal ve sosyal sorunlarının giderilmesi için gerekli tedbirleri alma veya ilgili kurumlara bildirme ve çocuk/gençlik koruma merkezleri gibi çocukların sağlıklı gelişimine katkı sağlamaya yönelik kurumsal yapıları oluşturma sorumluluğunu yüklemektedir.

Günümüzde bu kadar önemli olan ve giderek daha da önemi artan çocuk suçluluğu konusunda yerel yönetimler, sorunları çözmede gerekli yetkinliğe ve etkinliğe sahipler midir? Bu soruya bugün maalesef olumlu bir cevap vermek olanaklı değildir. Çünkü mevcut haliyle yerel yönetimler çocuk suçluluğunu önlemede, riskli çocuklara yönelik veri toplama ve tespit çalışmaları ile ilgili olarak sorunun çözümlenmesi için yeterli katkıyı sağlamaktan uzaktırlar ki bu durum yerel yönetimlerin idari, mali ve yapısal sorunlarından kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte özellikle Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Antalya gibi Büyükşehir Belediyeleri’nde dar bir alanı kapsayan ancak model teşkil edebilecek başarılı çalışmalar da yapılmaktadır.

Uygulamadaki tüm zorluklara ve eksikliklere rağmen yerel yönetimler tarafından erken aşamalarda uygulanacak olan önleyici tedbirler suçun önlenmesinde etkin bir katkıyı sağlayacağı konusunda ortak bir kanı olduğu ve sivil toplum-yerel yönetimler- merkezi yönetim birimleri arasında karşılıklı etkileşime ve desteğe dayalı bir anlayışın yerleştirilmeye çalışıldığı görülmektedir.  

TBMM Sokak Çocukları Araştırma Raporunda: “…Çocuk suçluluğu ile mücadele; kapsamlı, pek çok kurum ve kuruluşun işbirliğini gerektiren toplumsal bir sorundur, sokakta çalışan/yaşayan çocuklar sorununun bir güvenlik sorunu olarak ele alınması ve çözümün kolluk birimleri ile ceza veren mahkemelerden beklenmesi en büyük yanılgıdır. Çocuk suçluluğu ile mücadelede ceza en son ve aslında en etkisiz yöntemdir…” denilerek kurumlar arası işbirliğine vurgu yapılmış, sorunun yalnızca güvenlik meselesi olarak görülmemesi gerektiği hususuna değinilmiştir (TBMM Sokak Çocukları Araştırma Raporu, 2005: 132 ).

Son Durum

Çocukların korunması görevi Türkiye’de, gerek uluslararası sözleşmeler,  Anayasa ve kanunlarla devlete verilmiştir. Çocuğun yetiştirilmesinde önemli bir yeri olan ailenin, kamu düzenini bozucu, ekonomik ve fizyolojik tehlikelere karşı korunmasına yasalarca özen gösterildiği gibi çocuğun ailesine karşı korunması da Devlete görev olarak yüklenmiştir. Bu anlamda çocuk haklarının korunması ve çocuk suçluluğunun önlenmesine yönelik yapılan hukuki düzenlemeler başlıca önlemler arasında sayılabilir.

Ancak çocukların korunmasına ilişkin yapılan hukuki düzenlemelerin tek başına sorunun çözümünde etkin olması mümkün olmadığından çeşitli kamu kurumlar tarafından da koruyucu ve önleyici tedbirler alma zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Tüm bu düzenlemeler çocuğun aslında hiçbir zaman yan yana gelmemesi gereken suç kavramı ile bir araya gelmesi halinde onun cezalandırılmasını değil suçtan ve onu suça sürükleyen çevreden uzaklaştırılmasını sağlamak için ortaya konulmuştur.

Bu sebeple yapılan son yasal düzenlemeler de belediye ve il özel idarelerine sosyal hizmet boyutunda görevler vermektedir. Böylelikle daha önceki yerel yönetim hizmetleri kapsamında yerel sosyal hizmetler konuları açıkça belirtilmezken ve yerel yönetimlerin inisiyatifine bırakılırken 2004 ve 2005 tarihli kanunlarla birlikte bazı uygulamalar, yerel yönetimlerin zorunlu ve fakat müeyyidesi olmayan görevleri arasına girmiştir.

Bu görevler bir yandan toplumun geniş kesimlerine ulaşma imkanını artırmakta iken diğer yandan da koordinasyonsuzluk nedeniyle kaynakların etkin kullanılamaması ve kalıcı çözümler üretilememesi riskini beraberinde getirmektedir (Ergenç, 2009).

Bilindiği gibi Türk Ceza Kanunu’nda yapılan son değişiklikler ile ilgili olarak yasa TBMM’de görüşüldüğü günlerde basın ve yayın organlarında sürekli olarak kap-kaç, gasp, hırsızlık, okul çeteleri, okuldaki şiddet olayları v.s. haberleri gündeme gelmiş/getirilmiş böylelikle bir kamuoyu oluşturulmuş ve TCK’nın 31. maddesinde yer alan cezalar da bu doğrultuda düzenlenmiştir.  Ancak konu gündemden düştüğünde yapılan araştırma raporları dahil birçok çalışma havada kalmıştır.

Çocuk suçluluğuna genel anlamda suç ve suçluluk boyutu içerisinde baktığımızda, bu sorunun soyut bir hukuk sorunu olmadığı, suçluluğun bireysel ve çevresel özelliklerinden sıyrılmayacağı ve suçun da sosyal bir eylem değil sosyal bir fenomen olduğu gerçeği, toplum bilimcilerle kabul edilen bir olgudur. Bu anlamda çocuk suçluluğu, çocukların cinsiyet, yaş, eğitim durumları, ailelerindeki sosyo-ekonomik yetersizlikler, ailelerin parçalanması, sosyal dışlanma ve izolasyon, göç ve aile üyeleri arasında gözlenen sapma davranışlar ile yakından ilişkilidir.

Ancak Türkiye’de suç işleyen çocukların sayısının ifade edilenden daha düşüktür. Buna karşın mala karşı işlenen suçlar başta olmak üzere suçun niteliğinde zamanla ortaya çıkan bir değişiklik söz konusudur.  Çocuk suçluluğunda bireysel ve adi suçların yerini organize suçlara bırakma eğiliminde olduğu gerçeği bu sebeple hiçbir zaman dikkatlerden uzak tutulmamalıdır. Özellikle büyük şehirlerdeki çocuk suçluların profilindeki değişiklikler, suçun organizeye doğru dönüşümü iyi irdelenerek, bu alandaki fikir, çözüm önerileri ve uygulamalar bu gelişmeleri dikkate alarak gerçekleştirilmelidir. Dolayısıyla sorunların tespitinde ve çözümünde görev alacak kişi ve kurumların birlikte çalışması giderek kaçınılmaz hale gelmektedir.

Çocuk suçluluğunu önleme politikalarının oluşturulmasında kentlerdeki suç sorununun nedenlerinin ve boyutunun çok iyi tespit edilmesi gerektiğinden bu noktada hangi kurumların ne gibi katkıları olacağı hususu ayrıntılı bir şekilde belirlenmelidir. Bu bağlamda yerel yönetimler ortaya çıkan risk gruplarına uygun acil, orta ve uzun vadeli programlar geliştirmelidirler. Çünkü alt yapı, eğitim ve sosyal ve fiziki koşulların yetersiz olduğu bir yerleşim alanında yetişen çocuklar gelecek için olası bir risktir. Bu anlamda yerel yönetimlerin suç riskini önceden değerlendirmek, gerekli tedbirleri almak ve suç önleme politikalarının geliştirilmesi konusunda daha aktif rol almaları gerekmektedir.

Bu noktada akla gelen ilk şey: Bir il veya yerleşim bölgesindeki sorunun bir başka il veya bölge ile aynı özellikleri taşımasının mümkün olmadığı durumda merkezi yönetimler tarafından ne gibi önleyici politikaların geliştirileceğidir. Çünkü suç olgusu yalnızca bireysel sebeplerden kaynaklanmamakta çevresel etmenler ile birlikte kültürel yapıdan da (töre cinayetleri gibi) doğrudan etkilenmektedir. Bu sebeple her yerleşim alanının kendi koşulları dikkate alınmak suretiyle suç önleme politikaları geliştirilmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Bu noktada da yerel yönetimlerin önemi bir kez daha ortaya çıkacak “yerel sorunlara yerel ölçekte önleyici çözümler” üretilecektir.

Yerel yönetimler suçların işlenmesine neden olan unsurların tespit edilmesi ve ortadan kaldırılması, suçların işlenmesini zorlaştırmak ve potansiyel suçluları caydırmak amacıyla imar planları ve fiziki düzenlemelerin yapılması, vatandaşların suç korkusunun giderilmesi, vatandaşların suç önleme konusunda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi, suç mağdurlarına yardım ve destek hizmetlerinin sunulması, eski hükümlülerin topluma kazandırılması ve iş imkânlarına sahip olması, sokakta yaşayan, madde bağımlısı olan veya sokakta çalışan çocuklar ile yüksek risk grubunda bulunan mahallelerdeki çocuklara yönelik ortak sosyal destek projelerinin geliştirilmesi, bu çocukların ailelerine yönelik “suçu geçim kaynağı” olmaktan çıkaracak veya suç çetelerinin eline düşmesini önleyecek özel pilot projeler hayata geçirilmelidir.

 Uygulamadaki tüm zorluklara ve eksikliklere rağmen yerel yönetimler tarafından erken aşamalarda uygulanacak olan önleyici tedbirler suçun önlenmesinde etkin bir katkıyı sağlayacağı konusunda ortak bir kanı olduğu ve sivil toplum-yerel yönetimler-merkezi yönetim birimleri arasında karşılıklı etkileşime ve desteğe dayalı bir anlayışın yerleştirilmeye çalışıldığı görülmektedir.

Davranış bilimleri, çocuk psikolojisi ve gelişimi bakımından çok pratik ve sağlaması yapılabilir bilgiler ihtiva eden ABD Houston Polis Müdürlüğü tarafından hazırlanmış ve kentteki tüm evlere ve okullara dağıtılan aşağıdaki belgede de görüleceği üzere çocuk suçluluğuna esas teşkil eden asıl sorunların erken aşamada ve çok iyi tespit edilmesi çözümlerin isabet oranını etkileyecektir. Bu nedenle SHÇEK’in bu alandaki bilgi ve birikiminden faydalanılarak, her ilde taşra teşkilatı bulunan sosyal hizmetler, yerel yönetimler ve emniyet müdürlüklerinin farkındalıklarının yükseltilmesi, ortaya çıkacak risklerin tespit edilmesini ve bu doğrultuda koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınmasını daha kolaylaştıracaktır.

Geleceğin Suçlusunu Yetiştirmenin En Basit Kuralları

* Daha küçükken çocuğa istediği her şeyi vermeye başlayın. Bu biçimde o, herkesin onun geçimini sağlamak zorunda olduğuna inanacaktır.

* Kötü sözler söylediği zaman gülün. Böylece o kendisinin akıllı olduğuna inanacaktır.

* Kararları hep siz verin. Ona düşünmeyi ve beynini kullanmayı hiç öğretmeyin! Yirmi bir yaşına gelince de kendi kararlarını, kendisi versin diye bekleyin.

* Yerde bıraktığı her şeyi kaldırın; kitaplarını, ayakkabılarını, kıyafetlerini, onun için her şeyi siz yapın ki, o tüm sorumlulukları nı başkalarına yüklemeye alışsın.

* Onun gözünün önünde sık sık kavga edin ki, böylelikle aile bir gün parçalanırsa çok fazla üzülmesin.

* Ona istediği kadar harçlık verin ki, hiçbir zaman kendi parasını kazanmanın ne olduğunu öğrenmesin.

* Yiyecek, giyecek ve konforla ilgili tüm isteklerini yerine getirin ki, istediklerine ulaşmak için çalışmak gerektiğini öğrenmesin.

* Komsulara, öğretmenlere, polislere karşı her zaman onun tarafını tutun ki, onların hepsine karşı peşin hükümleri oluşsun.

* Tüm bunları ve benzerlerini yaparak yetiştirdiğiniz çocuğunuz bir gün suç işlerse, kendisinden özür dileyin. Ama onu felaket dolu bir yasama hazırladığınız için kendinize teşekkür etmekten geri kalmayın.

 SEDAT ERGENÇ - SHÇEK İç Denetçisi

 HAKAN AYDIN - SHÇEK Müfettişi

KAYNAKLAR

1.      Ersöz, H. Y. (2009). “Sosyal Politika-Refah Devleti-Yerel Yönetimler İlişkisi”, http://iibf.kocaeli.edu.tr/ceko/armaganlar/tokerdereli/35.pdf(05.05.2009)

2.      Saran, N. (1990).  Çocuk Suçluluğu ve Parçalanmış Aileler. Aile Yazıları III., Birey Kişilik ve Toplum, Bilim Serisi (Der.: B. Dikeçligil- A. Çiğdem). Yayın No: 5, Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları.

3.      Terörle Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete, 5532; 29.06.2006.

4.      Çocuk Suçluluğunun Önlenmesine İlişkin Birleşmiş Milletler Yönlendirici İlkeleri (Riyad İlkeleri), 1990.

5.      Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu, Resmi Gazete, 26497; 20.07.2005.

6.      T.C. İzmir Valiliği(2008). Çocuk Koruma Sisteminde Tedbirlerin Uygulanmasından Sorumlu Kurumların Görevleri ve Sorumlulukları ile Kurumlar Arasında Koordinasyon El Kitabı.

7.      Aydın, M. (2008). “Çocuk ve Çocuk Suçluluğu Üzerine Röportaj” Adalet Bakanlığı CTE Genel Müdürlüğü, Sayı: 3, Ankara: Denetimli Serbestlik Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanlığına ait E-Bülten.

8.      SHÇEK Genel Müdürlüğü 2010-2014 Stratejik Plan, 2009.

9.      http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&tb_adi=Nüfus%20İstatistikleri%20ve%20Projeksiyonlar&ust_id=11

10.  http://www.cte.adalet.gov.tr/kaynaklar/istatistikler/kadin_cocuk/cocuk.htm (07.06.2009)

11.  Akdoğan, Y. (2002). Ulusal Soruna Yerel Çözüm: Sosyal Belediyecilik, Şubat Sayısı İstanbul: Eminönü Bülteni.

12.  TBMM Sokak Çocukları Araştırma Raporu, 2005.

13.  Ergenç, S. (2009). “Çocuk İçin Sokak Tehlikesi ve Çocuk Suçluluğu”,  http://sedatergenc.blogcu.com/cocuk-icin-sokak-tehlikesi-ve-cocuk-suclulugu 2_28984561.html(02.05.2009).

14.  Aydın, H. (2009), “Yerel Yönetimler ve Sosyal Hizmetler”, http://karakalem2023.blogcu.com/yerel-yonetimler-ve-sosyal hizmetler_53094341.html(03.11.2009).

15.  Ünlü, A. (2009). “Çocuk Suçluluğu Yönetim Anlayışını Nasıl Etkileyecek?”, http://www.isref.org/index.php?pid=43&page=view&id=556(22.05.2009)

16.  İl Özel İdaresi Kanunu. Resmi Gazete, 25745; 04 Mart 2005.

17.  Belediye Kanunu. Resmi Gazete, 25874; 13 Temmuz 2005.

18.  Büyükşehir Belediyesi Kanunu. Resmi Gazete, 25531; 23 Temmuz 2004.

19.  http://www.cte.adalet.gov.tr(15.02.2009)

20.  Kepenekçi, K. Y. ve A.Y. Özcan (2002). Okullarda Çocuk Suçluluğunun Önlenmesi. 1. Ulusal Çocuk ve Suç: Nedenler ve Önleme Çalışmaları Sempozyumu. Ankara: Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı Yayını.

21.  Temel, F. Ve A. Aksoy (2005).  Ergen ve Gelişimi: Yetişkinliğe İlk Adım. Ankara: Nobel Yayıncılık.

26 Eylül 2004 tarihinde kabul edilen 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunundan önce şahsa karşı işlenen suçlar polis kayıtlarında öldürme, yaralama, genel adap ve aile nizam ile şahıs hürriyeti aleyhine ve devlet idaresi aleyhine işlenen suçlar şeklinde sınıflandırılmış ve bu format 2006 yılı sonuna kadar devam etmiştir.

Tablo 3: Olay Türüne Göre Yakalanan Çocuk Sayısı

                        2004                  2005              2006              2007              2008

Olay Türü     Y    a    k    a    l    a    n    a    n                               

                      1  8     Y  a  ş  ı  n  ı     D  o  l  d  u  r  m  a  m  ı  ş 

                       K           E          K         E       K         E         K      E          K       E

Kişiye Karşı

Asayiş Olay  1460    19363    1857   20629  2785  25693  2059  23093  2580  27483

Malvarlığına

Karşı As.Olay 3312  23932    3391  25695  3950  27735   2967  24930  2148 24705

Toplam            4772  43295    5248  46324  6735  53428   5026  48023   4728 52188

Genel Toplam      48067             51572             60163             53049             56916

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

2004 yılında kişilere karşı asayiş olaylarında yakalanan erkek çocuk sayısı 19363 kişi ve 2008 yılında 27483 kişi olmasına karşın hazırlanan Tablo 2’de Türkiye genelinde şahsa karşı işlenen suçlarda hükümlü çocuk sayısında ciddi bir artış olduğunu söylemek mümkün gözükmemektedir.

Tablo 4: Çocukların Şahsa Karşı İşledikleri Suçların Suç Türüne Göre Dağılımı 

YILLAR            2003                      2004                    2005                    2006

Suç Türleri        Sayı        %           Sayı        %         Sayı       %          Sayı       %

Öldürme             318         1,6          411         1,8        391         1,7         439       1,5

Yaralama           11.661    58,7        28413     59,7      14.326    58,8       17.402   55,6

Şahıs Hür.Aleyh2.153      10,9        2.279      10,2      2.362      9,7         3.273    10,5

Devlet Aleyhine 851         4,2          1.073      4,7        1.266      5,2         1.308    4,4

Diğer Suçlar       4.881     24,6        5.040      22,6      6.000      24,6       8.758    28,0

TOPLAM          19.864                   22.238                 24.347                 31.283

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

       Çocukların şahsa karşı işlediği suçlarda ilk sırayı yaralama suçunun oluşturduğu görülmektedir. 2003 yılında tüm şüpheli çocukların % 58,7’si yaralama suçuna karıştıkları iddiasıyla Cumhuriyet Savcılıklarına gönderilmişlerdir. Bu oran 2004, 2005 ve 2006 yıllarında sırasıyla düşme eğilimi göstererek % 59,7, % 58,8 ve % 55,6 şeklinde seyir izlemiştir.

Şahsa karşı işlenen suçlardan; kişilerin can güvenliğine, başka bir anlatımla vücut dokunulmazlıklarına karşı işlenen suçları anlamak gerekmektedir. Bu tür suçların çocuklar tarafından işlenmesi halinde alacakları cezanın az olacağı varsayımından hareketle yetişkinler tarafından azmettirildikleri bilinen gerçeklerdendir. Ayrıca edinilen gözlemlere göre sokakta yaşayanların, yaşamı sürdürebilmek için başkalarına dokunmaları onlar için bir hak olarak görülebilmektedir. Yönetsel yapı içerisindeki sosyal çarpıklığın sonucu yaşadıkları mağduriyeti bir haksızlık olarak görebilmekte ve kendilerini cesaretlendirici birçok ilaç da kullanarak cana yönelik eylemler gerçekleştirebilmektedirler.

Tablo 1’de çocuk şüphelilerin genel suçlar içindeki payı oran olarak her geçen yıl bir azalma seyri göstermesine karşın Tablo 3’de yıllar itibarıyla şüpheli sayısında bir artışın olduğu gözlemlenmektedir. 2003 yılında 19.864 olan şüpheli sayısı 2006 yılında % 57,4 oranında artış göstererek 31.283’e yükselmiştir. Bu durumda emniyet teşkilatı mensuplarının, önleyici hizmetlere ilişkin tedbirler konusunda çocuk suçlarına karşı daha az duyarlı oldukları, başka bir anlatımla çocukları ikinci plana alarak yetişkinlerin işledikleri ya da işleyebilecekleri suçlar için daha çok gayret gösterdikleri anlaşılmaktadır. Ya da çocuğu sokağa iten problemlerin başlıcaları olan göç ya da çarpık kentleşme sorunu ile ailedeki ve çevredeki olumsuzluklar aşılamamıştır. İstatistikî verilerin gösterdiği olumsuz tablonun iyileştirilmesi konusunda ilgili kurum ve kuruluşların yeni bir değerlendirme yaparak soruna çözüm getirilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir. Unutulmamalıdır ki bugünün çocuk suçlusu yarın yetişkin ve daha donanımlı bir suçlu profili ile güvenlik görevlilerinin ve öteki sosyal kuruluşların karşısına çıkabilecektir. 

Şahsa karşı işlenen suçlarda Cumhuriyet Savcılıklarına gönderilen şüpheliler, cinsiyet durumları göz önüne alınarak değerlendirildiğinde Tablo 5’de görülen bir sonuçla karşılaşılmaktadır. Buna göre 2003 yılında tüm şüphelilerin  % 13,3’ünü kız çocukların oluşturduğu görülmektedir. Bu oran devam eden üç yıl içinde de benzer bir seyir izlemekte ve 2006 yılına değin sırasıyla % 11,1, % 13,4 ve % 15,5’lik oran oluşturmaktadır. Her geçen yıl -az da olsa- yükselen değerler, kız çocukların geleceği için umutlu görünmemektedir. Onların eğitimiyle ilgili olarak sivil toplum kuruluşları tarafından desteklenen programların devlet tarafından bizzat yerine getirilmesi durumunda bu oranın daha aşağı düzeylere çekileceği varsayılmaktadır.

Tablo 5: Şahsa Karşı İşlenen Suçların Suçu İşleyen Çocukların Cinsiyetlerine Göre Dağılımı

YILLAR          2003                 2004                  2005                 2006

Cinsiyet        K       E            K         E            K        E              K        E

Suçlu         2.651  17.213     2.482  19.756    3.275  21.072     4.877  26.306

TOPLAM          19.864             22.238              24.347               31.283

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

2.1.2. Çocukların Mala Karşı İşlediği Suçlar

Mala karşı suç işledikleri için Cumhuriyet Savcılıklarına gönderilen çocuk sayısı, aynı dönemde şahsa karşı işlenen suçlardan daha fazla olarak tespit edilmiştir. Bu suçlardan en çoğunu hırsızlık suçu oluşturmaktadır (Tablo 6).

 
Tablo 6: Çocukların Mala Karşı İşledikleri Suçların Suç Türüne Göre Dağılımı

YILLAR           2003                   2004                  2005               2006

Suç Türleri       Sayı      %      Sayı       %        Sayı      %      Sayı      %

Hırsızlık           22.029  83,1    22.153  81,1    23.101   79,4    23.944  75,5

Gasp ve Yağma1.115   4,2       1.3       5,1      1.937     6,7      2.222    7,0

Yangın              152       0,6       162      0,6      183        0,6      208       0,7

Diğer Suçlar     3.185    12,1    3.548    13,2    3.865     13,3    5.311    16,8

TOPLAM         26.481              27.244             29.086             31.685

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

           Hırsızlık suçu evden, iş yerinden, otodan olduğu gibi yankesicilik ya da kapkaç suretiyle de yapılabilmektedir. Hırsızlık suçunun öteki mala karşı işlenen suçlar içindeki payı 2003 yılında % 83,1, 2004 yılında % 81,1, 2005 yılında % 79,4 ve 2006 yılında % 75,5 olduğu tespit edilmiştir. Bu durum çocuk için adeta yaşamak için çalmanın meşru bir yol olduğu anlamına geldiğini göstermektedir. Çocuğun burada ikinci bir rolü daha vardır. O, kendi yaşamını sürdürmek için çaldığı gibi, yetişkinlerin kendilerini kullanmaları sonucu da hırsızlık yapabilmektedirler. Ceza ehliyetleri olmadığı için çoğu kere yetişkinler tarafından oluşturulan çetelerin içine dahil edilerek adeta suç makinesi olabilmektedirler.

Tablo 7: Mala Karşı İşlenen Suçların Suçu İşleyen Çocukların Cinsiyetlerine Göre Dağılımı
YILLAR        2003                    2004                   2005                   2006
Cinsiyet      K           E           K           E           K          E          K         E
Suçlu          3.258    23.223   3.312  23.932    3.391  25.695   3.950  27.735
TOPLAM        26.481                27.244                29.086              31.685
            Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

 Gasp ve yağma suçları, çocukların hırsızlıktan sonra ikinci sıklıkta işledikleri mala karşı suçlardır. Burada da malı elde etmenin şekli biraz daha değişik ve sert boyutludur. Malı teslim etmeye mecbur bırakılan kişinin hayatına, vücuduna ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı söz konusudur. Çocukların içinde bulundukları sosyal ve kültürel çevrenin yaklaşımları ile ekonomik yoksunlukları onları suça sürüklemektedir. Tablo 7’da görüldüğü üzere erkek çocukların kız çocuklara nazaran daha çok suç işledikleri ancak kız çocuklarda bu oranın artma eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Bu suçlardaki artış daha büyük bir hızda seyretmiştir. Öyle ki 2003 yılında 1.115 olan gasp ve yağma suç sayısı 2006 yılında iki katına ulaşarak 2.222 olmuştur. Nitekim Tablo 3’e bakıldığında 2004–2008 malvarlığına karşı asayiş olaylarında olay türüne göre yakalanan çocuk sayısında erkek çocukların kız çocuklara nazaran daha fazla suça işlediği ancak 2007 yılından itibaren kız ve erkek çocuklarda bu oranın düşme eğilimine girdiği bariz bir şekilde görülmektedir.

Mala karşı işlenen suçların ilk bakışta şahsa karşı işlenenlerde olduğu gibi önemli bir tesir bırakmadığı düşünülmektedir. Meydana gelen zararların, eşyaların sigorta edilerek giderilebileceği akla gelmekteyse de eylem sırasında şüphelilerin malı ele geçirme pahasına vücut dokunulmazlığı konusunda acımasız bir tavır sergiledikleri sıkça yaşanan durumlardandır. Yaşamak için çalmayı ilke edinenlerin, başkalarının yaşaması konusunda duyarlı olmaları beklenmemelidir.

Mala karşı işlenen suçlarda çocukların cinsiyet durumları incelendiğinde erkek çocukların kız çocuklara oranla daha fazla suça karıştıkları tespit edilmektedir. Tablo 7’de görüldüğü gibi kız çocukların mala karşı işlenen suçlardaki payı 2003 yılında  % 12,3, 2004 yılında % 12,1, 2005 yılında 11,6 ve 2006 yılında 12,4 olmuştur. Kız çocuklarının suça katılma oranını azaltmak için “Haydi Kızlar Okula” gibi kampanyaların desteklenmesinin faydalı sonuçlar getireceği değerlendirilmektedir.

            Tablo 2’den yola çıkılarak yapılan değerlendirmede Türkiye’de son 5 yıl ortalaması olarak suç işlediği iddia edilen şüpheli sayısı yıllık 539.989’dur. Aynı oran çocuk şüphelilerde yıllık olarak 53.035’dir. Son beş yıl ortalamasında ülke nüfusu 70 milyon olarak kabul edildiğinde Türkiye’de her 129 kişiden birinin suç işlediği şüphesiyle Cumhuriyet Savcılıklarına gönderildiği anlaşılmaktadır. Ülke nüfusunun üçte birini çocukların oluşturduğu varsayıldığında 23.300.000 çocuktan yıllık ortalama 53.035’inin, dolayısıyla 439 çocuktan birinin şüpheli olarak Cumhuriyet Savcılıklarına gönderildiği tespit edilmektedir. Bunların büyük bir bölümünün sokak çocuğu olduğu bilinmektedir. Ama ne kadarını sokak çocuklarının oluşturduklarına dair Türkiye’de sağlıklı hiçbir kaynak gösterilememektedir.

Genel olarak bakıldığında Türkiye’de suça sürüklenen çocuklar bakımından karşılaşılan en yoğun suç türü mala karşı suçlar olup bunlar arasında da hırsızlık suçları ön plana çıkmaktadır. Çocukların içinde bulundukları sosyal ve kültürel çevrenin yaklaşımları ile ekonomik yoksunlukları onları suça sürüklemektedir. Tüketim toplumunun yarattığı özendirmeler karşısında korumasız ve ekonomik yoksunluk içinde bulunan çocuk bu yönlendirmeler sonucunda oluşturduğu ihtiyaçlarını gidermek için suça başvurabilmektedir (Aydın, 2008: 18).

Bundan sonra kasten yaralama suçları çocuk suçluluğunda ikinci sırayı almaktadır. Türkiye’de var olan şiddet kültürü çocuklarımızı da içine almaktadır. Evde, okulda, sokakta, işyerinde, medyada şiddeti gören, şiddete maruz kalan çocuk şiddeti öğrenmekte ve bir süre sonra maruz kaldığı şiddetin uygulayıcısı durumuna gelebilmektedir. Yağma, kasten öldürme ve öldürmeye teşebbüs ile cinsel istismar suçları gibi ağır cezalık suçlar çocuklar bakımından sayısal bir ağırlık ifade etmese de bu suçların niteliksel ağırlığı nedeniyle dikkate alınması gereken suçlar olarak karşımıza çıkmaktadır (Aydın, 2008:19).

Nitekim Türkiye’de de çocuklar tarafından işlenen suçların büyük bir kısmı örneğin adam öldürme, kız ve kadın kaçırma, hırsızlık, gasp v.s. suçlar o bölgelerdeki toplumsal değerlerin ve ekonomik koşulların etkisi altında işlenen suçlardır.

Ancak ülkemizde suç işleyen çocukların sayısının ifade edilenden daha düşük olduğu istatistikî rakamlardan görülmektedir. Çocukların işlediği iddia edilen suç sayılarının yıllar itibarıyla artış göstermiş olması, ülke çapında işlenen tüm suçların artmasının da bir sonucudur.

2.2. Organize Suçlar ve Şiddet

Bununla birlikte özellikle son dönemde Türkiye’de yeni bir suça sürüklenen çocuk tipi ortaya çıkmıştır. 18 yaş altında, büyük çoğunlukla psikolojik bozuklukları olan, eğitimsiz, amaçsız v.s. gibi en belirgin özellikleri olan çocuklarımız ülke gündemini sarsan cinayetlerin faili durumdadır. Üzeyir Garih, Rahip Santora, Hrant Dink cinayetleri gibi suçların çocuklara işletilmesi organize suçlara örnek olarak verilebilir. Mala karşı işlenen suçlarda oluşan organize yapılanmalar da (kap-kaç çeteleri v.s.) net olarak görülmektedir. Özellikle son yıllarda Türkiye’nin belirli bölgelerinde ve büyük kentlerde meydana gelen yasa dışı gösteri ve yürüyüşlerde çocukların ön planda kullanılması, toplumsal eylemlerde çocukların öne çıkarılması da çocuklara yönelik yeni bir uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır

Çocuk suçlular içindeki sokakta yaşayan ve çalışan çocukların oranındaki artışlar, çocuk suçunun bireysel adi suç nitelemesinden çıkarak organize suça dönüşmesi tehlikesi nedeniyle dikkatleri bu noktaya çekmektedir.

Ancak ülkemizin nüfusunun yüzde kırkından fazlası 18 yaşın altındadır yani çocuktur. Bu büyük nüfus miktarının önemli bir kısmı ise 12 yaşın altındadır. Yine önemli bir kısım nüfus örgün öğretim kapsamında okula gitmektedir. Tüm bunlara bakıldığında ülkemizde suç işleyen ve risk altında bulunan çocukların sayısının sanıldığından düşük olduğu görülecektir. Zaman içerisinde yapılan çalışmalar ile bu sayı giderek düşme eğilimindedir(Aydın, 2008: 17-19).

Tablo 8: Ceza İnfaz Kurumlarında Bulunan Çocuklara İlişkin İstatistikler

Öğrenim Dur.naGöre Dağılım   Tutuklu  Hükümözlü Hükümlü Toplam

Okuma- Yazma Bilmeyen               54           18                 8               80

Okur-Yazar Okul Bitirmeyen         176         28                 14             218

İlkokul Mezunu                                256         65                 24             345

İlköğretim Mezunu                          141         13                 9               163

Ortaokul/Dengi Mezunu                  184         39                 6               229

Lise/Dengi Mezunu                          18           0                   0               18

Yüksekokul- Fakülte Mezunu        0             0                   0               0

Yüksek Lisans Mezunu                   0             0                   0               0

Doktora Mezunu                              0             0                   0               0

Öğrenim Durumu Bilinmeyen        434         43                 25             502

Toplam                                              1263       206               86             1555

Yaş Gruplarına Göre Dağılım 

12 ve 17 Yaş Arası (Çocuk)             1263       206               86             1555

 (4 Mayıs 2009 Tarihi İtibarıyla) Kaynak: www.ct 

Çocuk suçluluğunun önlenmesi hususunda yerel yönetimlerin rolü ve katkısını ortaya koymayı amaçlayan bu makalede, yerel yönetimler ve çocuk suçluluğu ilişkisi sosyal hizmetler ve sosyal politikalar çatısında ele alınarak, söz konusu kurumların çocuk suçluluğu alanındaki rol ve etkinliği incelenmiştir. Bu çalışmada 2004 yılından itibaren yerel yönetimler alanında yapılan düzenlemelerin yerel yönetimlerin yapı ve fonksiyonlarındaki etkisi ve sosyal hizmet politikalarında meydana getirdiği yansımaları tartışılarak Türkiye’deki durum saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler:  Yerel yönetimler, suç, çocuk, sosyal hizmetler, sosyal belediyecilik.

Abstract

In this article we studied on the role and contribution of local administrations in relation to prevention of child delinquency. The relationship between local administrations and child delinquency will be analysed under the framework of social services and social policies, and the role and effectiveness of local administrations in the field of child delinquency will be studied. Since 2004 there have been some changes related with local administrations, so in this article the effects of these changes on local administarations’ structure, functions and social service policies will be discussed, and this will give us the opportunity to see the situation in Turkey.

 Keywords: Local administrations, crime, child, social services, social municipality

Sedat ERGENÇ[*]

 Hakan AYDIN**

GİRİŞ

Kamu yönetim sisteminin merkezi yönetimden sonraki en büyük ve en önemli parçası olan yerel yönetimler, merkezi yönetimle birlikte kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde görev alan kuruluşlardır. Boyutları ve etkinlikleri ülkelerin yönetim sistemlerine (üniter / federal devlet) bağlı olarak değişmekle birlikte mahalli / bölgesel düzeydeki kamu hizmetleri yerel yönetimler tarafından sağlanmaktadır(Ersöz, 2009: 772).

Yerel yönetimler, belde halkının ortak yerel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş, dolayısıyla topluma karşı çeşitli sorumlulukları bulunan kamu kurumlarıdır. Bu sorumluluk çerçevesinde yerel yönetimlerin, toplumun yapısını, temel ihtiyaçlarını ve önceliklerini tanımaları, en kısa sürede ve istenen düzeyde bunlara cevap vermeleri, etkin yönetimin bir gereği olmaktadır.

Suç, insanın ruhundaki kötülükten, kalıtımsal ve bedensel özelliklerinden, toplumsal sebeplerden kaynaklanır. Suçluluk, kişiyi toplum halinde yaşayan öteki bireylerin karşısına çıkaran bir çatışmanın ürünüdür. Suç kavramı ile ilgili araştırmalara bir bütün olarak bakıldığında, önemle üzerinde durulan iki kavram olduğu görülür. Birincisi suçu önlemeye yönelik tedbir ve erken tanı çabaları, ikincisi suçun ortaya çıkışındaki ilk belirtilerin çocuklukta görüldüğü düşüncesiyle, çocuk suçluluğu araştırmalarıdır. Bunlar suçun ortaya çıkışı, gelişmesi ve önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin tanımlanması amacındadır.

Araştırmalara göre suça sürüklenen çocukların önemli bir bölümü yaşamlarının ilk yıllarını aile içi ilişkiler düzeyinde yaşanan kötü toplumsallaşma süreci içinde ve sosyal, ekonomik ve kentsel yapıdaki mimari düzensizliğin hakim olduğu çevresel şartlarda geçirmişlerdir(Saran, 1990: 131-134).

Bu kapsamda ele alınan çalışmada, öncelikle Türkiye’de çocuk suçluluğuna yol açan sebepler incelenmiş, çocuk suçluluğu konusunda yerel yönetimlerin görevlerine ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemelere yer verilmiş, çocukların işledikleri suçların istatistikî değerlendirilmesi terör, iç göç ve eğitim paralelinde ortaya konulmuş, sosyal belediyecilik olgusuna yapılan vurgu ile yerel yönetim kurumlarına sosyal hizmetler alanında verilen görevlere değinilmiştir.

1. ÇOCUK SUÇLULUĞUNA İLİŞKİN ULUSAL VE ULUSLARARASI ALANDA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER

Dünya genelinde artmakta olan çocuk suçluluğuna karşı devletler (merkezi ve yerel yönetimler olarak) farklı önlemler almaktadırlar. Çocukların suç işlemesine sebep olacak nedenlerin ortadan kaldırılmasına yönelik bu çalışmaların başarısı ilk başta sorunların tespitine, alternatif çözüm yollarının bulunmasına, en makul ve uygulanabilir çözümün uygulanmasına bağlıdır. Bu ise yönetim anlayışlarında bir takım değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olacaktır (Ünlü, 2009).

Günümüzde yerel yönetimler sınırları içinde yaşayan birey, grup (aile) ve toplulukların üç farklı kaynaktan gelen ve müdahale edilmedikçe derinleşen sosyal sorunlarıyla yakından ilgilenmek durumundadır. Temelde toplumsal, ekonomik ve yönetsel sistemin işleyişinden kaynaklanan, özellikle büyük kentlerde erken müdahaleyi gerektirecek ölçüde derinleşen yoksulluk, işsizlik, dilencilik, madde bağımlılığı, sokak çocukları, çocuk suçluluğu v.b. sorunlardır ki, bu sorunların çözümünde merkezi yönetimlerle birlikte yerel yönetimlerin de vazgeçilmez bir rolü bulunmaktadır.

Son yıllarda özellikle belirli bölgelerde ve büyük kentlerde meydana gelen yasa dışı gösteri ve eylemlerde çocukların ön planda kullanılması (bu çocukların 18 yaş ve altında olmalarına karşın eylemleri Terörle Mücadele Kanunu kapsamında ele alınmıştır), çocuk suçluluğu içindeki sokakta yaşayan ve çalışan çocukların oranındaki yükseliş, gasp, hırsızlık, yaralama v.b. olaylarda belli bir dönem aralığında ortaya çıkan artış, Üzeyir Garih, Rahip Santora, Hrant Dink gibi cinayetlerin çocuklara işletilmesi gibi nedenlerle şahsa ve mala karşı işlenen suçlar yanında organize suçlarda da çocukların kullanılması(istismar edilmesi) tehlikesi nedeniyle dikkatler bu alana yoğunlaşmış, bu nedenle gerek TCK(Türk Ceza Kanunu) ve CMK’da(Ceza Muhakemesi Kanunu) ve gerekse diğer yargılama hukukunda yapılan değişiklikler ile birlikte çocukların yargılanması esnasında ve sonrasında korunmasını sağlayıcı bazı değişiklikler yapılmıştır.

Ancak çocukların korunmasına ilişkin yapılan hukuki düzenlemeler tek başına sorunun çözüme kavuşturacağını beklemek olanaksız olduğundan çeşitli kamu kurumlar tarafından da koruyucu ve önleyici tedbirler alma zorunluluğu ortaya çıkmıştır.

Günümüzde artan sosyal sorunlar karşısında kamu hizmetlerinin daha iyi yürütülmesi merkezi yönetimler ile birlikte yerel yönetimlere de sorumluluklar yüklemektedir. Çünkü vatandaşların sosyal barış içinde yaşamaları ve toplumsal uzlaşmanın temini, yerel yönetimlerin de sorumluluğu alanındadır.

Çocuk suçluluğu ile ilgili olarak kamu yönetim sistemi içerisinde bir çok kurum daha yakın ve müşterek çalışma şartları geliştirme ihtiyacı hissetmektedir. Çünkü suça sürüklenen çocuğa müdahale pek çok disiplinin bir araya gelmesini gerektiren bir durumdur. Bireyin doğumundan ölümüne hayatını içinde geçirdiği sosyal çevre, onun kişiliğinin oluşumu ve bu kişiliğin dışarı yansımasında oldukça önemlidir. İnsanlar içinde bulundukları sosyal çevreden etkilenen ve bu sosyal çevreyi etkileyebilen varlıklardır. Bundan dolayı hukuk, eğitim, psikiyatri, sosyoloji, tıp, rehberlik ve danışmanlık hizmetleri, emniyet, sosyal hizmetler ve yerel yönetimler gibi alanlarda çalışanların bir araya gelmesi ve birlikte çalışması gerekmektedir.

Gerek ulusal gerekse uluslararası alanda yapılan düzenlemelerde de çocuğun yaşadığı çevreye en yakın birimler olan yerel yönetimlere konu ile ilgili olarak görevler verilmiştir. Bu nedenle sosyal belediyecilik anlayışına ve yörenin özelliğine uygun olarak yerel yönetimler “Risk Altında Olan ve Korunması Gereken Çocuklar” ve sokak çocukları gibi alanlarla ilgili olarak sosyal politikaların yerine getirilmesinde aktif olarak rol almak durumundadırlar. Yerel yönetimlerin Valilik, İl Sosyal Hizmetler, Üniversiteler, İl Emniyet Müdürlükleri İl Sağlık Müdürlükleri, İl Milli Eğitim Müdürlükleri, Denetimli Serbestlik Şube Müdürlükleri ve Sivil Toplum Örgütleri ile daha yakın bir işbirliği içerisine girmeleri kaçınılmazdır.

Çocuk suçluluğu veya sokak çocukları gibi sorunlar yerel yönetimlerin hizmet alanını oluşturan şehir merkezlerinde ortaya çıkmaktadır. Bu sorunun olumsuz etkileri de yine ağırlıklı olarak şehir merkezlerinde görülmektedir. Dolayısıyla soruna yönelik önleyici müdahaleler hususunda merkezi yönetimden kaynaklanan bürokratik engellerin önüne geçilmesi, yerinde ve en yakın birimlerce önleyici yönde müdahale edilmesi çözüm konusunda etkinliği arttıracaktır.

1.1. Çocuk Suçluluğu Konusunda Yerel Yönetimlerin Görevlerine İlişkin Uluslararası Düzenlemeler

Bu alandaki uluslararası mevzuattaki düzenlemelere baktığımızda;

Birleşmiş Milletlerce 1989 yılında benimsenen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile çocuğun öneminin daha da arttığını görmek mümkündür. Nitekim sözleşmenin 3 üncü maddedesin yer alan “Taraf Devletler, çocukların bakımı veya korunmasından sorumlu kurumların, hizmet ve faaliyetlerin özellikle güvenlik, sağlık, personel sayısı ve uygunluğu ve yönetimin yeterliliği açısından, yetkili makamlarca konulan ölçülere uymalarını taahhüt ederler” ibaresinde güvenlik kavramı ön plana konularak çocuğun uluslararası alandaki yeri daha da üst boyutlara taşınmıştır.

Türkiye’de de 2006 yılında 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nda yapılan değişiklik ile 15 yaşından büyük çocukların terör suçları bakımından çocuk mahkemelerinin görev alanından çıkarılıp güvenlik nedeniyle özel yetkili ağır ceza mahkemelerinin görev alınana sokulmuştur ( Terörle Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 2006 ). Çocuk koruma sistemi açısından yerine olmadığı düşünülen bu uygulama; çocuklar bakımından çocuk mahkemelerinin koruyucu etkisinin ortadan kaldırılmakta, bu gruptaki çocuklar terör örgütlerinin tehlikeli üyeleri ile birlikte ve onlarla aynı koşullarda yargılanmak durumunda kalmakta, bu örgütlerin yetişkin durumundaki üye ve yöneticilerinin her türlü istismarına açık halde bırakmaktadır. Bu sebeple terör suçlarıyla ilgisi olan 18 yaşından küçük çocukların çocuk mahkemelerinde yargılanmalarını ve çocuklar lehine alternatif ceza tedbirleri öngören düzenlemelerin yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

 Çocuk Suçluluğunun Önlenmesine İlişkin Birleşmiş Milletler Yönlendirici İlkeleri (Riyad İlkeleri)’in de “…Çocuk suçluluğunu önlemede yerel topluluk hizmet ve programlarının özellikle klasik tipte hiçbir hizmetin bulunmadığı yerlerde işlerlik kazanması ve toplumsal denetimin klasik çarelerine en son çare olarak başvurulması uygun olur…” denilmekte, genel önlemler başlığıyla ifade edilen kısımda “…Çocuk suçluluğunun önlenmesinde elbirliği ile yürütülen etkinliklerin düzene konması için, özel sektöre, hedef topluluğun ileri gelenlerine ve çalışma sorumlularından, çocuklara gösterilecek ihtimamdan sorumlu kuruluşlara ve keza yargı kademelerine çağrı yapmak suretiyle merkezî iktidar, ara yönetimler (eyalet, federe devlet, bölge ve il yönetimleri), yerel yönetimler arasında karşılıklı disipline dayalı sınırlı bir işbirliği…” yapılmasına vurgu yapılmaktadır. Ayrıca yine yerel toplum başlığıyla ifade edilen kısımda “…Yerel toplumun “sosyal tehlike” durumundaki çocuklar için toplumsal gelişme, eğlenme ve dinlenme donanımı ve özel sorunlar için verilmeye hazır hizmetler merkezleri gibi gençlere toplumsal destek sağlayacak çok çeşitli araçları ortaya koyması, varsa bunları takviye etmesi gerekir. Bunu yaparken bireyin haklarını gözden uzak tutmamalıdır… Yerel gençlik kuruluşları yapılandırılmalı, varsa bunlar güçlendirilmeli ve bunlara toplumsal sorunların izlenmesi ve yönlendirilmesi işlevinde tam bir katılımcı statüsü kazandırılmalıdır. Bu örgütlenmeler toplu hayır etkinlikleri, özellikle yardım gereksinimi olan gençler yararına projeler üretme girişimine özendirilmelidir…” denilerek sosyal tehlike durumunda olan çocuklar için uygun toplumsal desteğin sağlanması yönünde yapılması gerekenler ifade edilmiştir. Bununla birlikte Araştırma, Politika Geliştirme ve İşbirliği başlığı altında “…Çocuk suçluluğunun önlenmesi konusunda yasal mevzuatın uygulanıp yaşama geçirilmesi, suçlu çocukların kaldığı infaz kurumlarının çocukların yeniden topluma kazandırılması doğrultusunda iyi organize edilmesi, tahliyesinden sonra çocuğa iş olanaklarının sağlanması, çocuk suçluluğunun yoğun olduğu bölgelerde, o bölgenin yerel yönetimleri ve halkı tarafından oluşturulacak ve çocuk suçluluğu ile mücadele edecek örgütlerin kurulması ile belirli ölçüde çözümlenebilecektir. Çocuk suçluluğunu önlemek amacıyla girişilecek faaliyetin çocukla doğrudan doğruya ilişkide bulunan çevreden başlaması gerekir…” denilmek suretiyle suça sürüklenen çocuklara ilişkin olarak yerel yönetimlere çocuğun yeniden topluma kazandırılması yönünde çocuk suçluluğu ile mücadele edecek örgütlerin kurulması ve çocuğa en yakın birimlerce önleyici tedbirlerin alınması gerektiği önerilmiştir (Riyad İlkeleri, 1990).

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 29 Kasım 1985’te kabul edilen Pekin- Beijing Kuralları (Birleşmiş Milletler Çocuk Ceza Adalet Sisteminin Uygulanması Hakkındaki Asgari Standart Kurallar) ile suçlu çocuğun yakalanmasından itibaren ilk inceleme ve sorgulama, yargılama ve hüküm ile kurum dışı infaz yolları hakkında asgari standart kuralları belirlemiştir. Çocuk suçlulara ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi ve diğer görüşler, millî ve sosyal köken, varlık, doğum yeri vs. hiçbir ayrım gözetmeksizin uygulanacak olan kuralların temel ilkeler ortaya konulmuştur.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 14 Aralık 1990 tarihinde kabul edilen Havana Kuralları (Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmış Çocukların Korunmasına İlişkin Birleşmiş Milletler Kuralları) ile gözaltında veya tutuklu bulunan çocuklarla ilgili olarak taraf devletlerin uyacağı kurallar belirlenmiş, tutuklu çocukların, hükümlü çocuklardan ayrı yerlerde tutulması istenmiştir. Havana Kuralları özgürlüklerinden yoksun bırakılacak olan çocukların tutulacakları yere giriş, sınıflandırma ve yerleştirme, fiziksel çevre ve kalma yerleri, eğitim, mesleki öğrenim ve çalışma, eğlenme, din, sağlık bakımı, hastalığın, kazanın ve ölümün bildirilmesi, dış dünya ile ilişkiler, fiziksel kısıtlamanın ve zor kullanmanın sınırları, disiplin usulleri, toplum içine dönüş konularını içermektedir.

Görüldüğü gibi söz konusu uluslar arası düzenlemelerde suça sürüklenen çocuklara ilişkin suçun ortaya çıkmasını önleyici, çocuğun sağlıklı bir ruhsal ve fiziki gelişimini sağlayıcı,  özel bir yargılama ön gören yapı genel hatları ile ortaya konularak bu doğrultuda yerel yönetim kuruluşlarının önemine vurgu yapılmaktadır.

1.2. Çocuk Suçluluğuna İlişkin Ulusal Düzenlemeler

Türkiye’de, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile ikincil mevzuatında çocuk kavramını yaşa bağlı olarak belirleyerek uluslararası hukuka uygun bir düzenleme getirmiş böylelikle bu alanda çok önemli bir aşama kaydedilmiş, çocukların korunmasının toplumsal bir sorumluluk olduğu gerçeği realize edilerek, çocuk haklarının korunmasında ileri bir uygulama başlatılmıştır.

ÇKK ile getirilen modern yaklaşım çocuğun bir suçu işlediği yönünde değil, bir suça başkaları tarafından sürüklendiği yönündedir. Bu yaklaşım, çocuğu suç işleyen bir suçlu olarak görmeyip onun suça sürüklendiğini temel ilke olarak ele almakta, bir anlamda fail çocuğu da suç mağduru konumunda kabul etmektedir. Bunun doğal sonucu olarak da suça sürüklenen çocuğun cezalandırılmasını değil korunmasını, suçtan ve onu suça sürükleyen çevreden uzaklaştırılmasını temel amaç edinmiştir.

                  Türk Hukuk Sisteminde Ceza Kanunu’na bakıldığında; 18 yaşına kadar verilecek olan cezalar şu şekildedir: 

ü  12 yaşının sonuna kadar suç işleyen kişinin cezai sorumluluğu bulunmamaktadır. Ancak kişi en az bir yıl hapis cezası gerektiren bir suç işlemişse tedbir uygulanır.

ü  Yaşları 12 ile 15 arasında olan çocuklar, kısmi olarak cezai ehliyete sahiptir. Suçlu yaptığı fiilin bilincinde ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda ise ceza, belirli oranda indirim uygulanarak verilmektedir. Aksi halde ceza verilmemektedir.

ü  Yaşları 15 ile 18 arasındaki çocukların işledikleri suçun bilincinde ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda olduğu kabul edildiğinden ceza verilir ancak belirli bir oranda indirim uygulanır.

Çocuklar bakımından uygulanan cezalar açısından yetişkinlere göre en önemli farklılık suç tarihinde 18 yaşından küçük olan bir kişinin işlediği suçtan dolayı verilen netice cezanın bir yılı geçmemesi durumunda çocuk hakkında 5237 sayılı TCK’nın 50/1 maddesinde yer alan seçenek yaptırımların uygulanması zorunluluğudur. Bu seçeneklerden adli para cezası dışındaki bir seçeneğe hükmedildiğinde verilen kararı uygulama görevi denetimli serbestlik birimleri yerine getirecektir.

Hapis cezasına seçenek olarak para cezası dışında seçenekler öngören 5237 sayılı TCK, adli kontrol tedbirlerini öngören 5271 sayılı CMK(Ceza Muhakemesi Kanunu), çocuklar için denetimli serbestlik hükümlerini öngören 5395 sayılı ÇKK’nun ve şartla tahliye sonrası hizmetleri düzenleyen 5275 sayılı kanunun gereklerinin yerine getirilmesi için Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile suçtan mağdur olan kişilerin korunması amacıyla Koruma Kurulları oluşturulmuştur. Koruma kuruluna belediye başkanı veya görevlendireceği yardımcısı da katılmaktadır.

Koruma kurullarının görevleri şube müdürlüklerinden iletilen suçtan zarar gören kişilerin karşılaştıkları sosyal ve ekonomik sorunların çözümü ile ceza infaz kurumlarından salıverilen hükümlülerin meslek veya sanat edinmelerinde, iş bulmalarında, sanat sahibi olanlar ile tarım işletmeciliği yapmak isteyenlere araç ve kredi sağlanmasında, işyeri açmak isteyenlere yardım edilmesinde ve karşılaştıkları diğer güçlüklerin çözümünde yardımcı olmak, çocuk ve genç hükümlülerin öğrenimlerine devam etmelerini sağlamak, diğer hükümlülere bu konuda yardımcı olmak olarak belirtilmiştir (Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu, 2005 ).

Yine SHÇEK’in(Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu) de katkılarıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Dış Ticaret ve Gümrük Müsteşarlığının ortak çalışmaları sonucu ile uçucu ve yapıştırıcı maddelerin ithalatında içerik miktarlarının denetimi konusunda İthalat Tebliği yayımlanmıştır (10 Ocak 1999 gün ve 23579 sayılı Resmi Gazete). 11.02.2000 tarih ve B.05.1.EGM.0.11.01.09/00036 sayılı genelge ile kamu esenliğinin sağlanması ve uçucu maddelerin etkisi ile çocukların suç işlemesinin önüne geçilmesi için 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 11/C maddesine göre uçucu maddelerin 0-18 yaş arasındaki çocuklara satışının yasaklanması için karar alınması, ilan edilecek karara uymayanlar hakkında adli soruşturma yapılması istenmiş ve uygulamaya başlanmıştır.

Çocuk koruma sisteminde belediyelerin rolü, risk altındaki çocukların tespiti ve bu riskin bertaraf edilmesi için danışmanlık, koruma, bakım ve barınma hizmetlerini tüm nüfusa dengeli dağılacak biçimde organize etmektir. Bu bakımdan yerel yönetimler çocuk koruma sisteminin asli unsurlarıdır (T.C. İzmir Valiliği Koordinasyon El Kitabı, 2008: 50). Yapılan son düzenlemeler ile de yerel yönetimler eğer çocuk bir şekilde suç işlemiş ise onun “suçluluğu yaşam biçimi haline getirmesini” önlemede etkin bir rol almak durumunda kalmışlardır.

2. ÇOCUKLARIN İŞLEDİKLERİ SUÇLAR VE YEREL YÖNETİMLER

Çocuk suçluluğunun nedenleri üzerinde araştırma yapan araştırmalar, çocukların suç işlemesine neden olan pek çok unsurun olabileceğini göstermektedir. Bu unsurlar aile, okul, toplum ve kişinin bireysel özellikleri olarak sınıflandırılabilir (Kepenekçi ve Özcan, 2002). Genellemek istendiğinde ise çocuk suçluluğunun nedenlerini bireysel ve çevresel nedenler olarak ikiye ayırmak mümkündür (Temel ve Aksoy, 2005: 78). Ancak bu unsurların tek başına suç işlemede etkili olabileceğini söylemek mümkün olmadığından başta çevresel şartlar olmak üzere, ekonomik veya kültürel etkenlerin zorlamasıyla da çocuk suça itilebilmektedir. Bu durumda Türkiye açısından bölgesel farklılıkların, sosyo-ekonomik veya kültürel nedenlerin, göç ve terör gibi olguların etkisi görülebilmektedir.  

Türkiye’de çocuğu suça sürükleyen nedenler;

ü  Eğitim seviyesinin düşük olması,

ü  Tüketim toplumunun körüklediği tüketim alışkanlıkları ve davranışlarının artması,

ü  Kırsal kesimdeki değerler sisteminin kentlerde aileler üzerinde ortaya çıkardığı travmalar,

ü  Ailelerin gelir ve ekonomik düzeylerinin düşük olması,

ü  İşsizlik,

ü  Yoğun göç hareketleri,

ü  Nüfus sayısının fazla olması,

ü  Rehabilite merkezlerinin yeterli sayıda olmayışı,

ü  Meslek edindirme ve topluma kazandırmaya yönelik merkezlerin olmayışı,

ü  Çocuklarda “suç işlesem de ceza almam nasıl olsa” düşüncesi,

ü  Suç örgütlerinin; Türk Ceza Kanunu'nda(TCK) çocuklara tanınan ceza indirimlerini kullanması ve

ü  Medyanın olumsuz model teşkil edebilecek yayınlar yapması

gibi faktörlerden ortaya çıkmakta bu durumlar ise suçlarda artışa neden olmaktadır.

Bu bölümde genel olarak suça sürüklenen çocukların da içinde bulunduğu 18 yaş altı tüm çocukların işlediği iddia edilen suçların istatistikî verilere dayanarak değerlendirmesi yapılarak;

ü  Çocukları suça iten nedenlerin neler olduğu,

ü  Hangi suçları işledikleri,

ü  Suç işleyen çocukların eğitim/yaş ve cinsiyetine göre dağılımları,

ü  Tüm suçlar içindeki payları

gibi sonuçlara ulaşılmak istenmiştir.

2.1. Çocukların Şahsa ve Mala Karşı İşledikleri Suçlar

Polis ve adliye kayıtlarında geçen suç türleri, şüphelilerin cinsiyet durumları, yakalanan çocuklar ve hükümlülerin eğitim durumlarına göre incelenmiştir. Öncelikle Türkiye genelinde polis sorumluluk sahasında suç işlediği iddiasıyla Cumhuriyet Savcılığına sevk edilen şüpheli çocukların tüm suç işleyenlere oranı Tablo 1’de gösterilmiştir. Tablodan çocuk şüpheli sayısının 2007 yılı dışında kendi içerisinde bir artış gösterdiği görülmektedir. Burada iki husus akla gelebilir: Birincisi çocuk polisinin başarılı bir çalışma sürdürememesi, ikincisi çocuk polisinin her geçen yıl daha iyi örgütlenerek daha çok olaya müdahale etmesi. Tablo 1 incelendiğinde ikinci görüşün doğru olduğu söylenebilir. Zira çocuk şüpheli sayısının tüm şüphelilere oranı 2003 yılında % 14,4, 2004 yılında 13,9, 2005 yılında 10,9, 2006 yılında 8,1 ve 2007 yılında % 7,1’dir. Bu verilerden çocukların işlediği iddia edilen suç oranının 2003 yılından 2007 yılına kadar sürekli bir azalma seyri izlediği görülmektedir. Bu durum Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından uygulanan "Güven Timleri" ve "Yıldırım Ekipler" gibi organizasyonların etkili olduğunu göstermesi bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Nitekim Tablo 2’de suç türüne göre çocuk ceza infaz kurumuna ve eğitim evine giren hükümlü çocuklara ait istatistiklerde 2002 yılında 457 olan çocuk sayısı 2007 sonunda düşüş eğilimi ile birlikte 236’a kadar gerilemiştir.

Tablo 1: Çocuk Suçluların Tüm Suçlular İçindeki Yeri

Yıllar      Çocuk Şüpheli Sayısı      Tüm Şüpheli Sayısı        Oranı%

2003                          46.345                       321.805                     14,4

2004                          49.482                       353.578                     13,9

2005                          53.433                       487.761                     10,9

2006                          62.968                       785.509                     8,1

2007                          53.039                       751.295                     7,1

Genel Toplam          265.177                     2.699.948                  9,8

5 Yıllık Ortalama     53.035                       539.989                     10,9

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü

TÜİK verilerine göre 2007 yılı sonunda 70.586.256 nüfusun 23.551.003’ü 18 yaşından küçüktür.  Bu durumda Tablo 2’e göre 2007 yılında tüm nüfus içerisindeki şüpheli oranı yüzde 3,8 iken 18 yaş altı nüfusta yüzde 1,1’lere gerilemektedir. Bu sonuçlar Emniyet Genel Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü/Büro Amirliği Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin yürürlüğe girdiği 13 Nisan 2001 tarihinden itibaren çocuk polisi uygulamasının başarılı sonuçlar verdiğinin göstergesi olarak yorumlanabilir.

Tablo 2: Suç Türüne Göre Çocuk Ceza İnfaz Kurumuna Ve Eğitim Evine Giren Hükümlü Çocuklar

SUÇ/YIL   2002           2003           2004           2005           2006           2007

Öldürme       57             62               45               28               17               21

%                 12,5          18,8            13,5            13,9            21,8            8,9

Hırsızlık       136           83               51               29               12               47

%                 29,8          25,2            15,3            14,4            15,4            19,9

Irza Geçmek 54             27               30               20               7                 30

%                 11,8          8,2              9,0              9,9              9,0              12,7

Fiili Livata     34             22               27               14               3                 5

%                  7,4            6,7              8,1              6,9              3,8              2,1

Yaralama       6               5                 7                 5                 3                 14

%                 1,3            1,5              2,1              2,5              3,8              5,9

Yağma/Gasp 139           103             134             94               28               100

%                  30,4          31,3            40,1            46,5            35,9            42,4

Diğer              31             27               40               12               8                 19

%                   6,8            8,2              12,0            5,9              10,3            8,1

Toplam          457           329             334             202             78               236

2.1.1.Çocukların Şahsa Karşı İşlediği Suçlar

26 Eylül 2004 tarihinde kabul edilen 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunundan önce şahsa karşı işlenen suçlar polis kayıtlarında öldürme, yaralama, genel adap ve aile nizam ile şahıs hürriyeti aleyhine ve devlet idaresi aleyhine işlenen suçlar şeklinde sınıflandırılmış ve bu format 2006 yılı sonuna kadar devam etmiştir.  DEVAMI VAR

neden olabileceği duyuruluyor. Ayrıca Novartis firmasının geliştirdiği ilacın yan etkilerini Novartisin kendi laboratuvar sonuçlarından okuyabilirsiniz.

1-Domuz gribi aşısında domuz kanı var, (ki konu sağlık olunca bu konu çok da önemli değil)
2-Bu aşı kısırlık yan etkisine haiz,
3-Bu aşıda insanın genetik yapısını bozabilir,
4-Bu aşının içinde Dünyanın 1 numaralı kanserojen maddesi FORMALDEHİT var (ki bu madde Avrupa ve Amerikada yasaklıdır)

Allah aşkına bundan vahim yan etki mi olur?
Zorla virüsü neden vucudumuza alalım?

Eğer hasta olursak gecikmeden gideriz sağlık kuruluşuna, derdimize çare ararız... Bu hastalığın tehlikeli yönü şudur, eğer yüksek ateş, halsizlik ve ishal ile birlikte başladıktan sonra 5 gün içinde hastaneye başvurmaz isen tehlikeli sonuçlar doğurabilir.
Sadece domuz gribi değil, aynı işaretleri gördüğümüzde 5 gün müdahil olmaz isek hangi hastalık olursa olsun kötü sonuçlar doğurabilir...

İşin bir de sosyolojik boyutu var:

1-Almanya’da hükümet yetkilileri bürokrasi kesimi civasız aşıyı kullanırken, halka civalı aşı verileceği yönündeki haber almanya’da duyulunca halk ayaklandı. Ülkemize gelen ilk parti 500 000 aşı civalı haberiniz varmı?

2-Kuş gribi hastalığının ilacı olan tamifulu ilacının firma sahibi Donald Rumsfeld (Pentagonun'un eski şahinlerinden, Irakta 1.5 milyon müslümanı öldürdükten sonra şimdi de sağlık sektöründen 2 milyar dolar kazandı.) 
Bu hastalığın ilacı olan firmaların hepsinin yahudi firması olduğunu biliyor musunuz?

3- Yapılan domuz gribi haberleri ile halkı psikolojik olarak baskı altına alarak, 1 milyar dolarlık aşı alımının bahanesini oluşturduklarını biliyor musunuz?

4-Hiçbir ülkede, hatta yoğun ölümlerin yaşandığı ülkelerde bile bu kadar aşı talebi olmazken, neden Türkiye kobay ülke olarak deneniyor?

5- 2009 yılı boyunca tüm dünya’da, bilinen gripten toplam 5.900 hastanın öldüğü, oysa domuz gribinden ölen sayısının 500 civarında olduğu gerçeği Türk halkına neden bildirdilmiyor?

Şimdi asıl düşünülmesi gereken şey:

Tevratta, İsrail’in Musevi olmayanlarla Armegeddon ismini verdikleri bir savaş yapacağı ve dünya üzerinde sadece 144.000 kişinin kalacağından bahsediyor.

Bu savaşın illa ki silahla yapılacak bir savaş olmadığı, bu salgın hastalıkların hepsinin labaratuvar da hazırlanan hastalık olduğu, ilaç firmalarının hepsinin tahrif edilmiş Tevrat’a inanan yahudilere ait şirketler olduğu düşünüldüğünde, bu salgınların ve sonuçta insanların genetiğini bozabilecek bu tarz biyolojik savaşların sebebini anlamakta zorlanmayacağız.… (Bu insanlık düşmanları bu güne dek o kadar akılalmaz psikolojik harekat ve askeri harekat uyguladılar ki bunun düşünmeden edemiyoruz)

Yakın bir zamana kadar, DNA, içine girilmez bir alandı. Ama bugün çok net biliyoruz ki, genetik sarmallar rahat açılabiliyor ve istenildiği gibi kromozom dizilişine eklemeler, çıkarmalar yapılabiliyor  

Genetik yapısıyla oynanmış gıdalar, doğrudan genetik yapıyla ilintilenen aşılar, tıpkı bilgisayarımıza şu veya bu şekilde giren virüs programları gibi, kendini sistemle entegre eden programlarla pekala insan genini değiştirebiliyor, yapısını bozabiliyor ve hatta yavaş yavaş ölümüne yol açabiliyor.

Dolayısıyla, bugün pratikte yapılmasa da, kanatlı atların, insan formunda hayvanların, domuzlaştırılmış varlıkların, yarı maymun yarı insan yaratıkların ortaya çıkması an meselesidir Çünkü bunun mümkün olabileceği artık biliniyor. Yapılmıyorsa sebebi; İsrail’deki din adamlarının gücü, Hıristiyan ruhanilerinin ahlaki istinat duvarlarıdır.

Yakında,  insan beden malzemelerinin üretildiği laboratuarlardan söz edilirse şaşmayın. Bunların dini ve hukuki boyutları yıllardır tartışılıyor. Hızla o yöne doğru gidiyoruz. (Hıristiyan inancına göre) Bunun için şeytan da elinden gelini yapıyor! Dünyadaki sürgün hayatı bir an önce bitsin diye, saklı ve gizli telkinlerle insanlığı yıkıma sürüklüyor. Siyasi tabirle, insanları kışkırtarak “Tanrıyı kıyamete zorluyor”… 

İşte domuzlaştırma operasyonu da bu çalışmalardaki son merhaledir. Bu kadar açıklamanın hülasasına gelince: Biliyorsunuz son olarak Domuz Gribi diye bir hastalık gündemde ve tabii aşısı da… Dünyada haysiyet sahibi bilim adamlarından aşıya ciddi tepkiler var. ‘Bu aşı, bir hastalığı yok etmek için üretilmedi, aksine insanlığa yeni bir hastalık taşımak için üretildi’ diyorlar.

Hayır, sizi temin ederim bu aşı sadece hastalık getirmiyor, transgenetik ‘terminatör genler’ de içeriyor. İnsan tabiatını yavaş yavaş meshedecek ve onu başka bir varlığa dönüştürecek genler…

Beni şaşırtan ve kahreden ise, Türkiye’nin, Sağlık Bakanımızın eliyle bu belaya sürüklenmesidir. Bu belayı insanlığın başına biz sarmışız gibi, aşı uygulamasında pilot bölge yapıldık. Efendim bilmem kaç milyon insan risk altındaymış da aşı yapılmazsa bilmem kaç bin insan ölecekmiş de, İnsaf be, insaf. Allah’tan korkun. Bu işlere hangi mantık ve vicdan ile bakıyorsunuz?  

Yani Bakanın dürüstlüğüne inanmasam diyeceğim ki, birilerinin zenginleştirilmesi için Türk milleti kobay yapılıyor. İktidarın en başarılı Bakanı olduğuna inandığım Recep Akdağ nasıl bu yalana inandırıldı anlayamıyorum.

Bu nasıl bir panik böyle? Yoksa birileri bu ülkeye girip virüsü serpti de bizim haberimiz mi yok?

Ben açık söylüyorum, bu kadar açık ikaz ve uyarılara rağmen aşı dayatılacak olursa bu millete ihanet edilmiş olur! Florası, genetiği temiz, hala insan varlıkların yaşadığı Anadolu’ya işgalden beter bir darbe indirir. Düşünün bu toprakları, tohumları öldü, damızlıkları öldü, tahıl öldü, çeltik öldü, meyve öldü, hayvan öldü, arı öldü, bal öldü, karpuz öldü, kavun öldü, buğday öldü… Sıra Anadolu halkında…

Bir zamanlar da nüfus planlaması  adı altında bu milleti kısırlaştıracak aşılar yaptılar ve bugün biliyoruz ki, Türkiye’de kısırlık son on yılda yüzde 27 oranında arttı. Dünyanın cinsel yönden en güçlü erkeklerinin bulunduğu kabul edilen ülkemizde  cinsel iktidarsızlıklar arttı...

Ben bu konuda yazacak belki de son insanım. Lütfen hamiyet sahipleri ortaya çıksınlar ve şu meseleyi  millete izah etsinler. Özellikle aşılarla, genlerin nasıl tahrip edilebileceği konusunda  insanları aydınlatsınlar. Çoğu Siyonist baronlara ait olan ilaç fabrikalarını zengin edeceğiz diye, milletin kanıyla, geniyle oynatmasınlar!

SEN,
SENLE BERABER SEVDİKLERİN,
ÜLKEN VE İNSANLIK YOK EDİLİYOR

ZAMANINDA DUYMADIM DEME!!!..

Yazar: Ananonim

Merhaba Anne,

Hani 3 Ocak akşamı gelmemiştim ya,

Sen hep beklemiştin ya beni, pencere önlerinde

İşte o an ben, Resulallah'a yürüyordum.

O çağırıyordu hep beni.

Yalnız beni üzen nedir biliyor musun ?

Sana haber veremeden gitmek oldu anne.

Yoksa sen beni halen bekliyor musun ?

Pencere önlerinde, kapı girişlerinde

Dedim ya anne, bekleme artık beni,

Ben en güzel yerdeyim şuan da.

Anneciğim, ah bir görsen, bir bilsen buraları,

İnan ki, istemezsin bir daha geri gelmemi.

Hani anne, sen camdan dışarı baktığında,

Beni ya Zekai, ya Sefa ya da Bilal’le,

Bazen de küçük çocuklarla top oynarken

Kimi zaman da Kerim'le giderken görürdün.

Ben şimdi burada, Mekke'nin yetim,

Medine'nin annesiz babasız çocukları ile beraberim

Arada bir Resulallah gelip geçer yanımızdan,

Bazen Hz. Ebubekir, bazen de Hz.Ömer,

Gün olur bütün Ashabı görürüm,

Gelir geçerler yanımdan, hep gülümserler bana.

Ah annem buraları bir görsen,

Dedim ya, inan ki dönmemi istemezsin.

Belki sizler beni görmüyorsunuz ama,

İnan ki, ben hep sizlerleyim.

Hep el sallar dururum,o en güzel tebessümümle.

Merak etmeyin anneciğim,

Hep haberleriniz geliyor bana,

Çınlatıyorsunuz her daim kulaklarımı.

O dualarınız, o Kur'an okuyuşunuz

Ve sonunda bana hediye edişiniz,

İnan ki, hep geliyor bana anne.

Ama anneciğim, sizlerden hep isteğim,

Lütfen dualarınızı benden eksik etmeyin.

O dualarınız gelince bana,

Beni öyle mutlu ediyorsunuz ki,

Öylesine sevindiriyorsunuz ki,

İnanın kanatlanıp uçasım geliyor buralarda.

Anneciğim belki de merak ediyorsundur.

O patlamada ne yaptı yavrum diye,

İnan ki, hiç bir şey hissetmedim anneciğim,

Sadece son gördüğüm,

Meleklerin elimden tuttuğu oldu o an.

O alevler inan ki, ulaşamadılar bile bana.

Tıpkı Hz. İbrahim'e ulaşamadığı gibi

O patlayan, o yanan araçlar var ya,

Fener alayı gibiydi benim için anne,

Dedim ya anne, inan ben hiç bir şey hissetmedim.

Sen rahat ol, rahat uyu olur mu anne.

Bak ben hep rüyalarına geleceğim,

Yine sen bana sarılacaksın, öpüp koklayacaksın.

Sen bana yine, çocuğum diyeceksin,

Ben ne kadar da sana, çocuk değilim desem de.

Ama yeter ki, sen sabırlı ol anneciğim.

Dedim ya, buralar o kadar güzel ki,

Sana bir türlü tarif edemem anne.

Hani babamın bir gün önce bana ikram ettiği,

O çeşit çeşit meyveler var ya,

İşte ben onların çok daha güzelini yiyorum burada.

Dedim ya, buralar o kadar güzel ki,

Sana bir türlü tarif edemem anneciğim.

Anneciğim, her şeyin sonu olduğu gibi,

Bir gün sizler de veda edeceksiniz,

Bu yalancı Dünya’nın sahte güzelliklerine

İşte o an ben sizleri, burada bekleyeceğim.

Resulallah'a bunlar benim,

Annem, babam ve de ablam diyeceğim.

Rabbim sizleri almazsa cennetine,

İnan ki, ben de girmeyeceğim.

Şemsettin SÜER

Diyarbakır/ 26 Ocak 2008

                                       Muhsin Yazıcıoğlu’nun Aziz Hatırasına

Gölgemize fark attığımız bir finaldir ölüm.

Reis,

Etini kemiğinden ayırdığımız bir gecenin

Ayaza çeken tefsirinden

Suya muhalif tezlerle çıkıp gelen,

Dağ başına terk ettiğimiz

Ve bekçiliğini şeytana bıraktığımız yeminleri, 

Yüzümüze çarptın bir bir.

Toprağın diri, dipdiri

Nasıl görünüyoruz Cennet’ten?

Ölüm, kuşun kanadından düşer gibi düştü dağ başına

Eksi yirmi derece eksileni

Ölüm zannederek arayıp durduk içimizde.

Reis, Sen

Yanı başımızdaki cesarettin hep;

Buhara’da Şah-ı Nakşıbend’di gülüşün

Bursa’da Emir Sultan.

Sanki, metruk hicabımızdın tabutunun içinde

Sen Hak’ka yürüdün

Biz yine ardında

Kalakaldık

Ve bakakaldık

Bir kadının mezartaşına değen dudağındaki neme.

Şimdi, sana okunan her fatiha

Biraz da yalnızlığımıza okunur,

Geceler daha uzun

Ve yalınayak bir sürgündür.

                                                           9 Nisan 2009

                                                           Erdal Çakır

 "Reis" seslenişine en çok yakışan "düzgün adam" Muhsin bey'i yitirdik... Allah (CC) dan gani rahmetler diliyorum. Sevgili dostum Erdal bey de yine yaptı yapacağını, vurdu yüreğimizden..... Eline - diline sağlık...
Sedat Ergenç

İşsizlik maaşı almak için birçok insan ne yapacağı konusunda hiçbir fikir sahibi değil. Ocak ayı işsizlik oranlarına bakılırsa 1 yıl önceki tarihle oranlandığında yaklaşık yüzde 3,5 oranında bir büyüme ile 2009 yılı Ocak ayı işsizlik oranı yüzde 15,1 olarak açıklandı. Bu oranda yaklaşık olarak 3 milyon 600 bin kişiye denk geliyor. 2002 yılından bugüne kadar işsizlik sigortası fonunda biriken para 40 milyar TL olarak görünüyor. Bunun işsizlik maaşına başvuranlara dağıtılan kısmı ise sadece 2,5 milyar TL. Fonda biriken yüksek miktardaki paranın nedeni ise işsizlik maaşındaki alt ve üst sınır. İşsizlik maaşına başvuranlara alt sınır olarak şu anda 266 TL, üst sınır olarak ise 532 TL ücret ödeniyor. Ancak maaşı 5 bin TL olan birisi işsizlik fonuna her ay maaşından kesilen para asgari ücret alan bir işçiden daha çok kesiliyor. Fakat 5 bin TL alan kişi işsiz kaldığında ise en yüksek alabileceği işsizlik maaşı 532 TL’yi geçemiyor. Bu da işsizlik fonunda biriken paranın amacının dışında kullanılmasını sağlıyor. Fondaki para kamu yararına kullanılarak GAP’a aktarılıyor.

İşsizlik sigortasından yararlanmak için ne yapmak lazım?

Öncelikle kendi kusurunuz nedeniyle işten çıkarılmamış olmanız gerekiyor.

1- İşverenin kusuru nedeniyle, küfür, hakaret, ücret ödememe, fazla mesai vermeme vs. gibi nedenler varsa ve bu nedenleri ispatlayabilirseniz istifa edip işten ayrılırsanız işsizlik maaşı alabilirsiniz. Ancak ispat etmeniz şart.
2- İşveren işinize son verdiyse işsizlik maaşı alabilirsiniz.
3-  İşyeriniz kapandıysa işsizlik maaşı alabilirsiniz.
4- Süreli bir iş akdi yapmışsanız ve süre bittiğinde işi bırakırsanız işsizlik maaşından faydalanabilirsiniz.

Tüm bu nedenlerden birini taşıyorsanız işten ayrıldığınız anda işverenden talep edeceğiniz ‘’İşten Ayrılma Bildirgesi’’ni işveren 3 nüsha halinde hazırlayıp 1 nüshası işten ayrılan kişiye, 1 nüshası kendisine ve 1 nüshasını da bildirgeye çıkış nedenini yazarak İŞKUR’a gönderiyor.

İşsizlik maaşı için ne kadar çalışmak gerekiyor?

Eğer işten çıkarıldığınız tarih içinde 3 yıl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemişseniz 6 ay,  3 yıl geriye dönük 900 gün prim ödemişseniz 8 ay, 3 yıl geriye dönük 1080 gün prim ödemişseniz 10 ay işsizlik maaşından faydalanabiliyorsunuz. Alacağınız ücret ise son 120 günün brüt ücretinin yüzde 40’ı kadar işsizlik maaşı almaya hak kazanıyorsunuz.

İşsiz kalınınca sağlıktan faydalanabilir misiniz?

Sigortalı işsizler işsizlik maaşı alırken sağlık hizmetlerinden faydalanabiliyorlar. Bunun nedeni ise işsizlik maaşı aldığınız süre içerisinde İŞKUR sizin adınıza Sosyal Güvenlik Kurumu’na Genel Sağlık Sigortası primlerini ödüyor. Bu primler ödendiği için işsiz kalan kişinin kendisine, eşine ve çocuğuna sağlık hizmetlerinden faydalanması kısıtlanmıyor. Ancak 100 gün sağlık hizmetlerinden faydalanabiliyor. Bunu uzatmak için ise işsiz kişi Sosyal Güvenlik Kurumuna giderek İŞKUR’dan işsizlik maaşını aldığını ve bu nedenle sağlık hizmetlerinden faydalanması gerektiğini belirterek Sosyal Güvenlik Kurumu işsiz kişinin sağlık hizmetlerinden faydalanması için tekrardan aktifleştiriyor. Bu aktifleştirme işsizlik maaşının bağlanma süresi yani 6 ay, 8 ay ve 10 ay boyunca devam ediyor.

Askerlik nedeniyle iş akdi feshedilen kişi işsizlik maaşı alabilir mi?

İşyerinden ‘’askere gideceğim’’ diye ayrılmışsanız işsizlik maaşı alabilirsiniz. Ancak askerde geçen süreleri işsizlik maaşı olarak alamıyorsunuz. Askerlik bittiğinde 30 gün içerisinde İŞKUR’a müracaat ettiğinizde askerlik yaptığınızda geçen süre yokmuş gibi yani işten yeni ayrılmış gibi görünerek İŞKUR size, 3 yıl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemişseniz 6 ay,  3 yıl geriye dönük 900 gün prim ödemişseniz 8 ay, 3 yıl geriye dönük 1080 gün prim ödemişseniz 10 ay işsizlik maaşından faydalanabiliyorsunuz.

ALINTI
http://www.yozgatyurtay.com/haber/haber_detay.asp?haberID=664

İLETİŞİM VE BEDEN DİLİ

İnsanı diğer varlıklardan ayıran en önemli özelliklerden birisi değişik iletişim araçlarını kullanarak isteklerini, duygu ve düşüncelerini diğer insanlara aktarabilmesidir. Yazılı, sözlü, sözsüz, yüzyüze vs. bir çok iletişim biçimi vardır. Sözsüz iletişim, iletişim tarihi kadar eskidir. İnsanoğlu sözlü ve yazılı iletişim araçlarının yanında, bedeni ile kendi yaşadığı duygu ve coşkuyu, sevinci ve hüznü yansıtarak karşısındakilerle iletişim kurmaktadır. İnsanlarla etkileşimde bulunduğumuz her an içinde bilinçli ya da bilinçsiz olarak karşımızdaki insanlarla, sözel olarak kendimizi ifade etmenin ötesinde bedenimizi kullanarak da iletişim kurarız. Kişilerarası yüz yüze iletişimde mekan, ses tonlaması, jestler, mimikler, bedenimizin duruşu bizim iletişim çevremizi belirlememizde ve anlatmak istediklerimizin ortaya konmasında her zaman için etkili olmuştur.

Her toplumun kültüründe kullandığı beden dilinin kullanım biçimi o kültüre özgüdür. Beden dili, kişiler arası sözsüz iletişimde duyguların ifade edilmesinde önemli bir yere sahiptir. Yöneticisinden esnafına, öğretmeninden öğrencisine, annesinden çocuğuna kadar iletişim içinde bulunan herkes için beden dili çok önemli bir rol oynamaktadır.

Bedenimizin dilini tanımamız, zihnimize ve duygumuza önem vermemize ve onunla ilgilenmemize yardımcı olur. Eğer karşımızdaki kişi bu özelliklere dönük bir beden diline sahipse o kişiyi rahatlatacak yaklaşımlarda bulunulabilir. İnsanlarla iyi ilişki içinde olmanın temel ku­ralı, onlara önem verildiğini hissettirmektir. Kişiye adıyla hitap etmek, yumuşak ve sıcak bir sesle konuşmak, dostça davranmak, kişisel ve açık uçlu sorular sor­mak, anlattıklarına ilgi gösterip aynı konuda yeni sorular sormak, savunucu jestler içinde olan kişiyi rahatlatır, kendisini güvende hissetmesini ve size karşı daha açık olmasını sağlar.

ÖNCELİKLE DOĞRU DÜŞÜNME TEKNİĞİ

İnsan neyi, nasıl düşünür ve konuşursa  öyle hisseder, her şeyi düşünce ile kontrol edebilirsiniz. Nasıl bakarsanız öyle görürsünüz. Aynı olay veya madde farklı açılardan farklı görünür. Bu sonuç doğaldır. Örneğin bir arabaya yandan bakan kapılarını görürken, önünden bakan farlarını görür. Farklı açılardan bakan bu insanların aynı şeyi görmediklerini iddia edebilir.

İnsanoğlu konuşmalarında pozitif (olumlu), mutluluk, huzur vs.  kelimelerini içeren cümleler kullanıyorsa; bilinçaltı bu kelimeleri ifade eden düşünce ile dolar ve insan kendini gerçekten mutlu hisseder. Aksine; olumsuz kelimeleri düşünür ve bunu konuşmalarında kullanır ise gergin, uyumsuz, mutsuz bir kişi olur. Yani mutluluk veya mutsuzluk, huzur veya gerginlik tamamıyla insanın kendi elinde olan bir sonuçtur.

İLETİŞİM KAVRAMI VE TANIMI

Yakın zamanlara kadar, dilimize Fransızca’dan ve Fransızca söylenişi ile geçen komünikasyon (communication) sözcüğü ile birlikte haberleşme kavramı kullanılıyordu. Günümüzde kullanımı yaygınlaşan iletişim sözcüğü ise haberleşmeyi de içeren daha geniş kapsamlı bir ileti alışverişi anlayışı yansıtmaktadır. Başka bir tanıma göre iletişim; bizim başkalarını başkalarının da bizi anlaması süreci olarak tanımlanmaktadır. Doğan Cüceloğlu; “iletişim iki birim arasında bir biriyle ilişkili mesaj alışverişidir” şeklinde açıklamıştır. Birim kelimesi insanı, hayvanı ya da makineleri kapsamaktadır. İletişim sadece insana özgü bir olay değildir.

Bu çok değişik anlamlardaki kullanımına karşın “iletişim” deyince akla ilk gelen genellikle insanlar arası iletişim ve bu amaçla kullanılan araçlardır. Nitekim Türk Dil Kurumu sözlüğünde de iletişim: Duygu, düşünce ya da bilgilerin usa gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması, bildirişim, haberleşme; telefon, telgraf, televizyon, radyo gibi aygıtlardan yararlanarak yürütülen bilgi alış verişi, bildirişim, haberleşme...” olarak tanımlanmaktadır.

Bununla birlikte, sözcüğün sibernetikte olduğu gibi, cansız ve çalışan sistemlerdeki öğeler arası etkileşim için kullanılmasını bir yana bırakırsak da, canlılar dünyasındaki etkileşim için kullanıldığını göz ardı edemeyiz. Çünkü canlılar içinde ileti alışverişi anlamında iletişim kurma yetisine, becerisine sahip tek tür insan değildir. Ancak canlılar içinde yalnız insan simge (sembol) yaratma özelliğine sahiptir.

Kişiler Arası İletişim: İletişimi gerçekleştirenler birbirlerinde sürekli geri bildirim alırlar. Roller görece esnektir. Çünkü taraflar nöbetleşe gönderici ve alıcı olarak iletişimde bulunurlar. Bu iletişimin gerçekleşmesi sırasında bireyler genellikle aynı fiziksel ortam içerisinde bulunurlar. Gelişen teknolojiyle beraber kişiler telefon ve internet gibi iletişim alanındaki teknolojiden yararlanarak iletişim kurmaktadır.

Neden beden dili?

1. Başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratarak amacımıza ulaşmak

2. Karşımızdakileri daha iyi anlayarak etkili bir iletişim kurmak.

3. Kendi beden hareketlerimizi denetleyerek, sosyal ortamlara daha çabuk uyum sağlamak

4. Başkalarının gerçekte ne söylemek istediğini anlamak.

Bazen bir hareket bin söze bedeldir. Bir kişiyle iletişim kurduğumuzda söylediklerimiz ne kadar önemli ise hareketlerimizle o kişide bıraktığımız intiba da o kadar önemlidir. El, kol hareketleri, mimikler, dokunma, vücut pozisyonu... İş yaşamında başarılı olmak isteyen kişi, iletişim kurduğu kişilerin sadece söylediklerini değil, yüzü, eli, kolu ve bedeniyle yaptıklarını da duymalıdır.

Kültürel Ve Sosyal Farklar: Türkiye, Yunanistan, Japonya, Fransa (güney bölgesi) ve İtalya gibi Akdeniz ülkelerinde insanların önemli bir bölümü açık jestlerle konuşurlar. Kuzey Avru­pa'ya doğru çıktıkça, özellikle endüstrileşmenin yoğun olduğu bölgelerde kol­lar bedene yakın tutulur ve oldukça az hareket ettirilir. Güney ülkelerinde jestlerle yapılan vurgulamalar, kuzey ülkelerinden daha fazladır. Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu Akdeniz ülkelerinde jestlerin Kuzey Avrupa ülkelerinden daha sık ve daha büyük hareketlerle kullanıldığı bilinmektedir. Yapılan araştırmalar bu farkın coğrafi bölge özelliklerinden değil, sıcaklık farklarından kaynaklandığını ortaya koymuştur.

Yüz ifadeleri, beden dilinin hem anlamı en açık sözcüklerini, hem de neden- sonuç ilişkisine oturtması en güç bölümünü oluşturuyor. Özellikle gözlerin ve bakışların kazandığı önem bazı araştırmacıların ilginç çıkarımlar yapmalarına neden olmuştur.

Beden dilimizi kullanma yetisini kazanmak için fazla zaman ayırmıyoruz. Bir hastayla konuşmak istediğinizde ayakta mı duracaksınız? Gülümseyecek misiniz? Elinizi uzatıp ona doğru mu yaklaşacaksınız? Bir işe ve ya yere müracaat ettiğinizde, karşınızdaki kişi sizin sinirli olmanızın nedenini bilmeyecektir. Her ne olursa olsun, beden dilimiz, kafanızdaki düşüncelerinizi bir şekilde ortaya koyacaktır. Ancak, bu dışa vurumun tercüme edilmesi gerekmektedir. Fakat beden dili tek başına gerçekleri anlatıcı tek kriter olarak da görülmemelidir. Beden dilinin olumlu ya da olumsuz olarak nitelenen bir sözlüğü olduğu bilinmektedir.

Bu durumda 'Avuçlarımı göstererek yalan söylersem in­sanlar bana inanır mı?' diye sorulacaktır. Bu sorunun cevabı hem evet - hem de hayırdır. Avuçlarınız açık olarak yalan söylerseniz dürüstlükle ilgili hareketlerin çoğu eksik olacağından ve yalanla il­gili olumsuz hareketleri de açık avuçlarla çelişkili biçimde yapaca­ğınızdan samimi olmadığınız anlaşılabilir. Profesyonel yalancılar sözel olmayan işaretlerinin sözel ya­lanlarıyla uyuşması sanatını öğrenmiş insanlardır. Profesyonel yalancı yalan söylerken dürüstlükle ilgili sözel olmayan işaretleri ne kadar etkili olarak kullanırsa işini o kadar daha iyi yapar. Ancak başkalarıyla iletişim kurarken açık avuç hareketlerini kullanarak kendinizi daha inandırıcı kılmanız mümkündür. Buna karşılık açık avuç hareketleri alışkanlık halini aldıkça doğruyu söylememe eğilimi de azalır. İlginçtir ki çoğu insan avuçları açık­ken yalan söylemekte zorlanırlar ve avuç işaretlerini kullanmak başkalarının vereceği yanlış bilgilerin azalmasını sağlayabilir. Bu ayrıca size karşı daha açık davranmalarını da teşvik eder.

En az fark edilen ama en güçlü sözel olmayan işaretlerden bir tanesini avucumuzla yaparız. Doğru kullanıldığında avuç gücü kullanıcıya bir otorite ve diğerlerinin üzerinde sessiz bir iktidar sağlar.

Üç tane temel avuçla kumanda hareketi vardır: (1) avuç yukarı­ya bakıyor, (2) avuç aşağı bakıyor ve (3) avuç kapalı parmak ilerde ko­numu. Üç konumun farklarını şu örnekle gösterebiliriz: birisinden bir kutuyu kaldırıp aynı odadaki başka bir yere taşımasını istediği­nizi varsayalım. Aynı ses tonu, aynı sözcükler ve aynı yüz ifadesini kullandığınızı ama sadece avuç konumunuzu değiştirdiğinizi var­sayalım. Avucun yukarı bakması sokaktaki dilencinin dilenme hareke­tini andıran şekilde edilgin ve tehdit etmeyen bir harekettir. Kutu­yu taşıması istenen kişi bu isteğin baskısını hissetmeyecek ve nor­mal ast/üst ilişkisinde bu talebin kendisini tehdit ettiğini düşünme­yecektir. Avuç aşağı doğru çevrildiğinde anında daha otoriter olursu­nuz. İstekte bulunduğunuz kişi kutuyu kaldırması için bir emir ver­diğiniz hissine kapılır ve onunla ilişkinize bağlı olarak size tepki duyabilir. Örneğin, istekte bulunduğunuz kişi sizinle eşit statüde bulunan bir iş arkadaşımızsa avucunuz aşağıya bakarak yaptığımız isteği reddedebilir ve isteğinizi avucunuz yukarı bakarak belirttiği­nizde gerçekleştirmesi daha olasıdır. İstekte bulunduğunuz kişi astınız ise kullanmak için yeterli otoriteye sahip olduğunuzdan avucun aşağı baktığı hareketiniz kabul edilebilir. İleriye uzatılan parmak özellikle konuşma temposuna göre hareket ettirildiğinde bir konuşmacının konuşur­ken kullanabileceği en rahatsız edici hareketlerden biridir. Parmağımızı ileriye uzatma alışkanlığımız varsa avucun yukarı ve aşağı baktığı konumları deneyin. Daha rahat bir yaklaşım oluşturduğu­nuzu ve insanlar üzerinde daha olumlu bir etkiniz olduğunu göre­ceksiniz.

Elleri Ovuşturmak: Ellerini ovuşturmak insanların olumlu beklentilerini ilettikleri sözel olmayan yollardan biridir. Zar atan kazanma umudunu göster­mek için zarı ellerinin arasında ovuşturur, tören düzen1eyici elleri­I1i ovuşturarak izleyicilere 'Bir sonraki konuşmacıyı din1emeyi uzun süredir istiyorduk' der ve heyecanla pazarlamacı ellerini ovuşturarak 'Büyük bir sipariş aldık, patron!' der. Ancak, akşamın sonunda ellerini ovuşturarak masanıza gelen ve 'Başka bir arzunuz var mı?' diye soran garson, sözel olmayan yollarla size bahşiş bekledi­ğini bildirmektedir. Kişinin ellerini ovuşturma hızı beklenen olumlu sonuçların kimin yararına olacağını düşündüğünü gösterir.

Kenetlenmiş E1ler: Olumsuz veya sa­vunma tavrına işaret eder, olumsuz bir tavır, duygu, sinirlenme veya korkuyu gizlemeye çalışma hareketidir. Bu hareketi kullanan kişiler genellikle gülümseyip mutlu gö­ründüklerinden başlangıçta bu hareket bir güven hareketi gibi gö­rünür. Ancak, bu hareket kişinin olumsuz bir yaklaşımı diz­ginlemeye çalıştığını gösteren bir hayal kırıklığı hareketidir. Hareketin üç ana konumu vardır: (1) eller yüzün üzerinde kenetlenmiş, (2) otururken eller masanın üzerinde ve­ya kucakta kenetlenmiş, (3) ayaktayken eller bel veya apış arası üzerinde kenetlenmiş. Tüm olumsuz hare­ketler gibi saldırgan yaklaşımın ortadan kalkması için kişinin elle­rini çözerek avuçların ve vücudun ön tarafının açık olacağı duruma getirilmesi için bir şeyler yapılması gerekmektedir.

Pehlivanlar gibi sert toka: Medeni cesaretlerini gösterme, ilgi, alaka ve dikkatle­rini anlatma, kendisine ne kadar güvenileceğini ve iş biti­rici olduğunu gösterme ifadesinde kuvvetli tokalaşma tarzıdır.

İlgisiz toka: Parmak ucu ile tutularak yapılan tokadır. Karşıdaki kişiye ilgisiz olduğunun ve onu önemsemediğinin ifadesidir.

Çift elle yapılan toka/İş bitiriciler: Bir elle normal toka tutuşu yaparken, diğer elle karşıdakinin elinin açıkta kalan bölümünü, bileğini veya kolunu tutma hareketidir. Bu toka yakın bir dosta yapıldığında  içtenliği anlatan bir tutuş şekli olmasına rağmen, ilk defa karşılaşmada yapıyorsa bir beklentiye olumlu cevap alma isteği veya üstünlük kurma arzusunun bir ifadesidir. Yakın dostlar arasında içtenliği anlatırken, yakın olmayanlar için ya­pay bir dostluk mesajıdır.

Oturma biçimi, kişilik özellikleri ve iç dünyasıyla ilgili olarak önemli bilgiler verir. Oturma biçimini doğru olarak değerlendirebilmek için bu bilgileri iki açıdan incelemek gerekir. Bunlar (1)sandalye veya koltuk üzerinde kapladığı­mız alan ve (2)beden duruşumuz (postür) dür.

Beden Duruşu/Postür: Kişi hakkında önemli ipuçları veren, kişi açısından da söylemek istedikleri için çok verimli bir araçtır. Örneğin kıpırtısız dimdik duran bir asker, öğretmenin karşısında büzülmüş bir öğrenci, bacak bacak üstüne atmış mağrur bir hanımefendi.... Salt oturuşu ya da yürüyüşüne bakarak tanımadığımız birini çekingen, pısırık gibi değerlendirmeye tabi tutabiliriz.

Annesi onu azarlarken kollarını kavuşturmuş, yüzünü yana çevirmiş bir çocuk, annesinin mesajına “kapalı” bir çocuktur. Sizi dinlerken tümüyle size dönük, “ileri” uzanmış biri de iletişime büyük olasılıkla açıktır. Bu iki grubun farklı kombinasyonları da söz konusu olabilir.

Genellikle 'Hayır' anla­mına gelen kafayı yana sallama hareketinin de doğuştan geldiğini iddia edenler olduğu gibi bunun insanların ilk öğrendikleri hareket olduğunu iddia edenler de vardır. Bunlara göre yeni doğan bebek yeterince süt içtiğinde annesinin memesini reddetmek için kafasını yana sağlar.

Başkalarıyla ilişkilerinizde gizlenen bir itirazı keşfetmenin en kolay yolu karşınızdaki sözleriyle sizinle aynı fikirde olduğunu söylerken kafasını ne yana sallayıp sallamadığıdır.

Bakışlar daha çok kişilerle aramızda olan mesafeyle belirlenir, iletişimde olduğumuz kişilerle aramızdaki ilişki düzeyi ve kişilik özellikleri de bakışlarda etkilidir. Hepimiz 'Gözleriyle onu parçaladı', 'Kocaman bebek gözleri var', 'Gözlerini kaçırıp duruyor', 'Çok davetkar gözleri var', 'Gözünde öyle bir pırıltı vardı' ya da 'Bana en kötü bakı­şıyla baktı' gibi ifadeler kullanmışızdır. Sessiz iletişim işaretleri arasında gözler en açıklayıcı ve doğru bilgileri verir.

Belli ışık du­rumlarında, kişinin ruh hali ve tavrı olumlu­dan olumsuza veya olumsuzdan olumluya geçerken gözbebekleri küçülür veya büyür. Heyecanlanan birisinin gözbebekleri nor­mal büyüklüklerinin dört katına çıkabilir. Tam tersine, kızgın, olumsuz bir ruh hali gözbebeklerinin 'mi­nik boncuk gözler' ya da 'yılan gözleri' ola­rak bilinen şekilde kü­çülmesine yol açar. Uzman kağıt oyuncularıyla yapılan deneylerde ko­yu renk gözlük takanların daha çok kazandıkları gö­rülmüştür. Zira oyuncular arasında gözbebeği takibi rakibin gerçek veya yalan söylendiğini, stresli olup olmadığını belli eder. Diğer taraftan fiyat pazarlığı sırasında alıcıların gözbe­beğinin büyüyüp küçülmesinin eski Çinli mücevher tacirleri tarafından kullanıldığına dair tarihi kayıtlar vardır. Ayrıca yalan söyleyenlerin gözbebeklerinin büyüdüğüne dair araştırmalar mevcuttur.

Gözle Dışarıda Bırakma Hareketi: Bu hare­ket bilinçsizce yapılır ve o kişinin sizden sıkılması veya artık ilgilenmemesi ya da kendini sizden üstün görmesi nedeniyle sizi gör­memeye çalışmasından oluşur. Konuşma sırasında altı ila sekiz göz kırpış olan normal hızdan farklı olarak göz kapakları kapanarak bir saniye ve daha uzun süre kapalı kalırlar ve bu arada da karşınızda­ki sizi anlık olarak kafasından atar.  Birisi sizden üstün ol­duğunu düşünüyorsa gözle dı­şarıda bırakma hareketini yay­gın olarak 'burnunun üze­rinden bakmak' olarak bilinen kafayı geriye atarak size uzun bir bakış atma hareketiyle bir­likte yapar.

Konuşma sırasın­da gözle dışarıda bırakma hareketiyle karşılaşırsanız, bu durum o kişiye karşı kullandığınız yaklaşımın olumsuz bir tepkiye yol açtığını düşünebilirsiniz.

Yüz ifadeleri: Yüz ifadesi kişiye özgüdür ve iletişim tarzımızı belirler. Kaşları kaldırmak, yüzün kızarması, ağzın aşağıya doğru eğilmesi ve bunlar gibi bir çok hareket, iletişimde olduğumuz kişi veya kişilerde belli bir etki ve izlenim uyandırır. Gülümseme belki de en dikkate değer yüz ifadesidir ancak kolaylıkla taklit edilebilir. Öğrencilerimizin yüz ifadelerinin bilincinde oldukları araştırma sonucunda ortaya konulmuştur.

El, kol, baş hareketleri ve jestler: Konuşma ve kendimizi ifade etme sırasında çok sayıda el, kol ve baş hareketleri kullanırız. Zamanın geçmesini beklerken, acelemiz olduğunda, bir konuşma sırasında söylenene katılıp katılmadığımızda ve bunlar gibi daha birçok durumda jestlerimizi kullanırız. Yine yüz hareketlerinin bilincinde olduklarını örneklem alınan kişilerin büyük bir çoğunluğunca ortaya konulmuştur. Yapılan jest ve mimiklerin kültürel farklılık göstermesi konusunda kararsız kalmışlardır. Evrensel olarak beden dilinin farklı kültürlerden insanlar için aynı anlam taşıyan duygu yansımalarından çok her kültürün kendine göre bir beden dilini kullanım şekilleri ve farklı anlamları olduğu bilimsel araştırmalarla ortaya konmuştur.

 Bu gruba giren hemen her hareketimiz bir anlam taşır. Örneğin yumruğu sıkmak güç göstergesi iken, kendine dokunma (ağız veya buruna dokunma, kaşıma gibi), eğer aşırıysa, endişenin bir belirtisi olabilir. Eğer genel olarak jestler, el ve kol hareketleri fazlaysa, bu durum o kişinin kısıtlı kelime bilgisini ya da Akdeniz ülkelerinden olduğunu gösterir.

Bacak ve Ayakların Kullanılışı: Oturma sırasında ayaklar ve bacaklar yük altında olmadıkları için doğrudan herhangi bir görevleri yoktur. Bu sebeple oturan bir insanın ayak ve bacakları­nın kullanılış biçimi birçok anlam taşır. Bacaklar diz kapağından kırılarak geri çekilir ve ayaklar sandalyenin altında tutulursa, bu kişinin bulunduğu ortamdan çok hoşnut olmadığını, söylenmesi gereken bazı şeyleri henüz söyleyemediğini veya söylemek istemediğini göste­rir. Böyle oturan bir insanın iç gerginliği yüksektir ve kendini güvende hisset­mediği için, bedenini mümkün olduğu kadar toplamakta ve geri çekmektedir. Ayağın sandalyenin kenarına takılarak veya bazen dolanarak oturulması da­ha yüksek bir iç gerginliğin yansımasıdır. Çoğunlukla bu durumda olan kişiler, görüşlerini değiştirmek istemeyen, kendilerini sıkışmış hisseden insanlardır. Bu sebeple sandalyeye dolanan ayakları kendilerine dayanak olur. Karşısındaki tarafından tehdit edilen kişi kendisini korumak amacıyla geriler ve sınırlarını daraltır. Gerileme davranışı kendisini hem bedenin bütününde, hem de ayaklarda ortaya koyar. Kişi ayaklarını oturduğu sandalyenin altına çe­ker. Ayakları birbirine dolayarak oturmak da aynı yönde yorumlanabilecek yük­sek gerginliği ve hareketsizliği gösteren bir oturma biçimidir. Ayakların sandalyeden ileri uzatılması, bacakları açarak oturma kişinin ken­disine olan güveninin, durumundan memnuniyetinin ve saklayacak bir şeyi ol­madığının işaretidir. Ancak ayakların çok fazla ileri uzatılması ve kimi zaman öndeki sandalyeye veya tabure altlığına yaslanması kişinin kendi alanının sınırlarını genişletme, çevreye yayılma istediğini yansıtır ve saldırganca bir davranış olarak yorumlanır. Bulunduğu yerden memnun olmayan ve orayı terk etmeye hazırlanan biri­si oturduğu yerde bunu ayak hareketleri ile ortaya koyar. Ayak tabanının yerden herhangi bir şekilde kesilmesi kişinin durumunda bir değişiklik yapmak is­tediğinin işaretidir. Kişinin bir ayağı önde ellerini dizlerine koyarak doğrulması bir konuşmayı, sohbeti veya beraberliği bitirme işaretidir. Benzer şekilde bir ayağı önde elleri sandalyenin veya koltuğun kenarında olan bir kişinin de bulunduğu duruma son vermek istediğini bilmek gerekir. Eğer bu durum bir konferans veya tanıtım sırasında yaşanıyorsa kendinizi sözünüzü tamamlamış hissediyor bile olsanız karşınızdaki kişinin söze katılma­sını sağlayın. Katkıda bulunmak istediği veya sizinle aynı fikirde olmadığı nokta­ları açıklamasına imkan verin. En son anlatılan üç beden duruşunun ifade ettiği anlama duyarlı olmak ve sözlü bir karşı çıkışla karşılaşmadan gereken yönde adım atmak kontrolün sizin elinizde kalmasını sağlar.

Bacağı diğer bacak üstüne 4 şeklinde atmak ise tartışmaya veya rekabete dönük bir durumun varlığının işaretidir. Sadece bu oturma biçimine bakarak bir yorum yapmak zordur. Ancak bu oturma biçimi yukarıdaki ayağın bir veya iki el ile tutulması biçimindeyse, bu şekilde oturan kişinin fikirlerini değiştirmeye niyeti olmayan katı ve inatçı bir in­san olduğunu anlamına gelir.

Kolları kavuşturmak için geçerli olan özellikler büyük ölçüde ayakları kavuş­turmak için de geçerlidir. Eğer bu oturma biçimine oturulan sandalyenin kollarına veya kendi dizlerimize sıkı sıkı sarılmak eşlik ediyorsa olumsuz duygu, düşünce ve tavırlarımızın, korku veya endişelerimizin gizlenmeye çalışıldığını düşünmek yerinde olur. Ayakların bu hareketinin kadınlarda değerlendirilmesinde çok dikkat1i olmak gerekir. Çünkü kadınların ayak kavuşturmaları eteklerinin kısa olmasından kaynaklanabilir ve yukarda erkekler için sıralanan anlamları taşımayabilir. Ancak sadece kadınlara özgü olarak otururken veya ayakta ayağın üst tarafının bacağın arka yüzüne temas ettirilmesi kadının kendisini bulunduğu ortamda yetersiz hissettiğinin işareti olabilir. Bu davranış daha çok utangaç, çekingen ve olgunlaşmamış kadınlarda görülür. Unutmamak gerekir ki, bir amaca hizmet etmeyen kişinin kendi bede­nine olan teması, artmış olan iç gerginliğin işaretidir. Bacak bacak üstüne atma veya ayak kavuşturma kişilerin iç dünyalarında yaşadıkları gerginlikten kaynaklanmaktadır.

Bir odaya girdiğimiz zaman seçtiğimiz yer kendimize olan güvenimiz ve o mekan içinde bulunanlar arasında kendimizi nerede gördüğümüz konusunda fikir verir. Yapılan araştırmalar odaya girdiklerinde kapıya yakın koltuk veya sandalyeye oturanların özgüvenleri düşük kimseler olduğunu ortaya koymuştur. Kapıya yakın bir koltuğa oturmak aynı zamanda kişinin kendisini diğer kişilerden daha az de­ğerli ve önemli gördüğünün işaretidir. Bu kişilerin oturma biçimleri incelendi­ğinde de çoğunlukla sandalye veya koltuğun ucuna oturmak kalkmaya hazır olmak gibi durumdan rahatsızlığın ve düşük özgüvenin diğer belirtileri de bulunmuştur. Buna karşılık girdikleri odada ev sahibine veya merkeze yakın, yer seçenlerin özgüvenleri yüksek ve kendilerinden hoşnut kimseler oldukları ve bu kimselerin ay­nı zamanda koltuklarını ve sandalyelerini dolduracak biçimde oturdukları görül­müştür. İnsanların oturmak için seçtikleri yerler amaçları açısından daima en elve­rişli yerler olmayabilir. Örneğin; yıllardır büyük ilgi gören Ana-Baba Okulunda sıralar daima arkadan öne doğru dolar. Oysa kişilerin böylesine gönüllü olarak katıldıkları bir toplulukta dinleyicilerin konuşmacıyı en iyi duyup onunla en iyi iletişim kurabileceği ön sıraları tercih etmesi beklenir. Ön sıralarda özellikle en ön sırada insanlar kendilerini savunmasız ve Çıplak hissetmektedirler. İnsanın önündeki koltuk ve diğer dinleyiciler doğal bir korunma yaratır ve güven duygusu verir. Bu sebeple de boş bir salonda dinle­yiciler orta sıralardan başlayarak salonu doldururlar. Benzer şekilde bar, cafe ve benzeri eğlence yerlerine insanlar arkadaş olabi­Iecekleri1 ilişki kurup konuşabilecekleri birilerini bulmak için gelirler. Buralara gelenler büyük çoğunlukla ya sırtlarını bir köşeye dayayarak veya diğer insanları gözleyebilecekleri bir kenara otururlar. Oysa bu yerler kişinin görülmek iste­diği diğer insanlar tarafından kolayca fark edilebileceği yerler değildir.

Hiyerarşik bir yapı var ise, liderin sağında ve solunda en yakınından başlamak üzere oturma düzeni alınır. Sağında oturan daha yakın olandır.

Karşı Karşıya Oturmak: Karşı karşıya oturmak genellikle rekabeti ifade eder. İster bir fikir çerçevesin­de, ister bir iş ilişkisinde olsun, karşı karşıya oturmak, tıpkı bir satranç maçında ya da iskambil oyununda olduğu gibi masadan bir galip bir de mağlup çıkaca­ğını düşündürür. İletişim insanlara karşı yapılan bir eylem değil, insanlarla birlikte yürütülen bir eylemdir. Esas olan, bizim söylemek istediklerimiz ve niyetimiz değil, bunun karşımızdakiler tarafından nasıl algılandığıdır. Bu sebeple karşılıklı oturmanın insanlarla uzlaşmayı zorlaştıran özelliğini her zaman akılda tutmak gerekir. Özellikle ziyaretlerini satış amacıyla yapanların, görüştükleri kişinin karşısına oturmalarının hatalı olduğu anlaşılmıştır. Muhatabını masasının karşısına oturtmak amirce bir tavırdır. Eğer verilecek bir emir, yapılacak bir uyarı varsa, bu oturma biçimi uyarı veya emrin şiddetini artırır. Çağdaş bir yöneticinin, iletişim için geçerli olan ilkenin, yönetim için de geçerli olduğunu unutmamasında yarar vardır. ''Yönetim insanlara rağmen ol­maz, insanlarla birlikte olur''.

90°lik Açıyla Oturmak: İşbirliğini sağlamak amacıyla kurulan bir ilişki içinde uygun olan, oturan ki­şiler arasında 90°lik bir açı oluşturacak biçimde yanlamasına oturmaktır. Böyle­ce kişinin karşısındakini, çıkarları kendisiyle çelişen biri olarak değil, bir proble­mi birlikte çözecek kişi olarak algılaması mümkün olur. Unutmamak gerekir ki, çevresine oturulan masa, insanların kendilerini gü­vende hissettikleri bir korunma duvarıdır. Bu sebeple karşımızdaki kişiyi duvarı­mızın neresine aldığımız önem taşır. Yanlamasına oturma düzeni arkadaşça ve dostça ilişki kurmaya imkan verir. Bu şekilde oturanlar arasında hem göz teması kurma imkanı olur, hem de kişiler masanın koruyucu özelliğinden yararlanarak kendilerini rahat hissederler. Buna ek olarak 90° lik açıyla yanlamasına oturan kişiler fikir alışverişinde bulu­nabildikleri gibi kendi çizgilerini de koruyabilirler. Bu oturma biçimi bazılarınca demokratik oturma düzeni olarak adlandırılır. İş görüşmeleri için de en uygun oturma düzeni budur. Bu sebeple uyum içinde olmak istediğiniz kişiyle göğüs açıklıklarınızın hayali olarak kesiştikleri bir üçgen oluşturacak biçimde oturmanız yerinde olur. Böylece o kişinin, üzerinde büyük bir baskı hissetmeden kendi görüşlerini ortaya koymasına imkan sağlamış olursunuz. Böyle bir oturma biçimi konuşan kişiler arasında dostça ve rahat bir atmosferin doğmasına yardım eder. Çünkü bu oturma biçiminde duygular ve davranışlar açısından geniş bir hareket alanı vardır. Konuşulan kişi üzerinde baskı uygulanmak istendiği zaman, sorularının sandalye doğrudan o kişiye döndürülüp, göğüslerin karşı karşıya gelmeleri sağlanarak sorulmasının, kontrol etmek isteyene yarar sağladığı bazı çalışmalarda gösterilmiştir. Bu manevra özellikle astları sorgularken veya karşınızdaki kişinin sizden bir şeyler sakladığını düşündüğünüz durumlarda yararlı olabilir.

Yan Yana Oturmak: Bir arkadaşınıza işiyle veya çocuğunuza dersiyle ilgili yardım edeceğinizi düşünün. Nereye otururs]]> sedat ergenç Sun, 29 Nov 2009 13:46:46 +0100 http://sergenc.blogcu.com/beden-dili-1/6402768 http://sedatergenc.blogcu.com/beden-dili-2/6402733 ]]> sedat ergenç Sun, 29 Nov 2009 13:46:46 +0100 http://sedatergenc.blogcu.com/beden-dili-2/6402733 http://sergenc.blogcu.com/sosyal-hizmetlerin-shcek-yapisal-degisimi-ve-donusumu/6402652                                        19.06.2007

Dünyada ve ülkemizde gelişmekte olan yeni örgütlenme ve yönetim biçimleri içerisinde en öne çıkanlardan birisi “yönetişim” adı verilen yeni yönetim biçimidir.

Esasen bizim kurum olarak (Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü) pek de uzağında olmadığımız bu idari yöntem; yönetimde (başta stratejik kararlar olmak üzere) bazı kararların ilgililer, STK.lar ve paydaş kurumlarla birlikte alınması, yönetime ilgililerin ortak edilmesidir.

Yönetişimin kurumdaki en somut uygulaması;

-       2828 Sayılı Kanunla getirilmiş olan, Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bazı bakanlıklar, SHÇEK, YÖK, Atatürk Dil Tarih Kurumu, Özürlüler İdaresi, Aile Araştırma Kurumu, Kızılay, Özürlüler Konfederasyonu temsilcilerinden oluşan Sosyal Hizmet Danışma Kurulu,

-       her ilde Valinin başkanlığında toplanan, il idare kurulu üyeleri, belediye başkanı , rektör, dekan, büyük iş sahipleri, gönüllü faaliyetlerde bulunanlardan oluşan İl Sosyal hizmet kurulları,

-       sosyal hizmet kuruluşları içerisinde bulunan ve tüm meslek elemanları ile bakım altında bulunanların temsilcisinin katıldığı koordinasyon kurullarıdır.

Pratik uygulamada (halen), merkezdeki sosyal hizmet danışma kurulunun ve illerdeki sosyal hizmet kurullarının etkililiği; ilgili Bakanın, SHÇEK üst yöneticisinin, valilerin ve il müdürlerinin ‘yönetişim’ ile ilgili bilgisi ve ‘sinerji’nin gücünün farkındalığı ile orantılı olduğu kabul edilmelidir. Kısaca geçmiş dönemde bu kurulların etkili çalıştırılamaması sebebiyle yönetime (yeteri kadar) faydayı sağlamadığı değerlendirilmektedir.

Ancak diğer taraftan, kuruluşlarımızın içerisinde bulunan ve idarecilerle meslek elemanlarının katılımı ile oluşan koordinasyon kurulları, kuruluş idaresince alınan birçok idari kararın içinde yer almaktadır. İyi örnekler incelendiğinde koordinasyon kurullarının kuruluş yönetimine önemli katkısı ve katılımı olduğu görülecektir.

Tüm dünyada yeni yönetim (new management) olarak adlandırılan, sadece kamu yönetiminde değil yönetimin sözkonusu olduğu her alanda kendisini hissettiren yeni yönetim anlayışları arasında yer alan tüm yönetim biçimlerinin öne çıkardığı bazı ortak kavramlar vardır. Bunlar;

-          strateji,

-          planlama,

-          vizyon-misyon

-          sürekli iyileşme,

-          sürekli eğitim,

-          katılımcılık,

-          ceza yerine ödül,

-          ihtisaslaşma,

-          dayanışma, işbirliği

-          ölçüm,

-          memnuniyet,

-          standart,

-          kalite,

-          performans,

-          sürdürülebilirlik,

-          paylaşım,

-          kontrol,

-          hesap verilebilirlik,

-          şeffaflık vb.dir.

Bir zincirin gücü en zayıf halkanın mukavemeti ile orantılıdır.

Yönetim alanında gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar en zayıf halkayı güçlendirmek içindir. Hangi ölçekteki birimin yönetimi olursa olsun yukarıdaki kavramları öne çıkardığı, önemsediği, benimsediği ve uyguladığı oranda başarıya ulaşacağından kuşku bulunmamaktadır.

-          toplam kalite yönetimi,

-          esnek çalışma yöntemi,

-          6 sigma,

-          kalite çemberi,

-          Japon modeli,

-          yönetişim,

-          network, vb,

adı ne olursa olsun bu ve benzeri post modern yöntemler verimliliği, kaliteyi, memnuniyeti öne çıkarmaktadır.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK Genel Müdürlüğü) tarihsel gelişimi içerisinde önemli bir dönüşüm sergilemiştir. Bu dönüşümün olumlu veya olumsuz olduğu konusu tartışmalıdır. Tarihi Cumhuriyetten eski olan ve Osmanlı dönemine dayanan kurum, kuruluşunda bir STK. olarak örgütlenmiş ve uzun yıllar toplumun çok önemli ihtiyacını karşılamış, kimsesizlerin kimsesi olmuştur. Kurum 1983 yılından itibaren bir kamu kurumu hüviyetine bürünerek bu güne gelmiştir. Her iki yaklaşımın da kuşkusuz olumlu ve olumsuz, avantajlı veya dezavantajlı yönleri vardır.

SHÇEK; kurtuluş savaşından çıkmış bir ülkede, onbinlerce şehit yetimi bulunan, bugünkü durumuyla kıyaslanamayacak ölçülerde fakirlik içinde olan toplumun sosyo-ekonomik yapısı içerisinde, 15 milyon nüfuslu bir ülkenin –alanı ile ilgili- ihtiyaçlarına önemli ölçüde cevap vermiş olan kurumsal yapısını değiştirmeden bu günlere gelmiştir. Mesleki anlayışta gerekli dönüşüm zamanında gerçekleştirilememiş, yoksulluk ve muhtaçlığa karşı kurumsal duruş ve yaklaşım, ekonomik yardımdan öteye gidememiştir.

SHÇEK’in kurumsal örgütlenmesi (tipik taşra teşkilatı bulunan) merkezi kurum şeklindedir. 5018 Sayılı Kanunun uygulamaya girmesi ile birlikte genel bütçeye dahil edilmiş, toplam içinde çok küçük paya sahip döner sermaye gelirleri hariç bütçe dışı hiçbir geliri olmayan genel bütçeye dahil bir merkez teşkilatıdır.

SHÇEK, son yıllarda kurumsal anlayışta bazı değişiklik zorlamaları olsa da genel hatları itibariyle kurum bakımının öne çıkarıldığı, memur anlayışından ziyade, ücretli anlayışı içinde faaliyetlerini sürdüren bir hayır ve yardım kurumudur. Çalışanlarının hak ve yetkileri kanun ve bağlı mevzuatla düzenlenmiş, çalışma usul ve esasları itibariyle Tapu Kadastro’dan farkı bulunmayan, ücret ve özlük hakları itibariyle de kamunun en alt seviyesinde yer alan (merkez teşkilatı hariç) bir kamu kurumu görüntüsündedir.

Kurumun merkez ve taşra teşkilatının örgüt yapısında, çalışanların belirlenmesinde, çalışma usul ve esaslarında önemli ve radikal değişiklikler yapılması gerekmektedir. Zira, STK iken bir kamu kurumu hüviyetine bürünen ve özellikle son 30 yıl içerinde gerçekleştirilmesi gereken kurumsal dönüşümü ve mesleki hizmet anlayışındaki dönüşümünü bu süre içerisinde bir türlü gerçekleştiremeyen kurumun, mevcut çalışma temposu ve yönetim anlayışı ile 30 yıllık kaybı bir anda telafi etmesi mümkün görülmemektedir.

Bu sebeple radikal değişikliklere ihtiyaç bulunmaktadır. Zira gelişen ve değişen dünya şartlarında, kişi başına milli gelirimiz 1950 yılında 200 Dolar, 1980 yılında 1337 Dolar iken, bugün yaklaşık 9.000 dolara çıkmış, son 30 yılda GSMH. beş kat artmıştır. Böyle bir ekonomik yapı ve dönüşüm içerisinde nüfusumuz 50 milyondan 80 milyona çıkmış, tarım toplumundan tüketim toplumuna geçilmiş, ithal ikame sistem yerini tam liberal dış ticarete bırakmış, ekonomik yapının yanı sıra sosyal yapı da dönüşmüş, toplum daha bireyci, daha materyalist hale gelmiş, paylaşım ve yardım anlayışı da değişmiştir.

Böyle bir ülkede, sosyal hizmet anlayışının kurumsal dönüşümü için ülkenin ekstra bir 30 yıl daha harcama lüksü bulunmadığı her kes tarafından kabul edilmelidir.

Ne yapmalı? Nasıl yapmalı?

Yapılacak bir yasal düzenleme ile merkez ve taşra teşkilatının yapısı baştan sona değiştirilmelidir.

a)      Merkez teşkilatının yapılanması şu şekilde olmalıdır:

SHÇEK Genel Müdürlüğü bir regulasyon kurumu olarak sadece merkez teşkilatından müteşekkil bir kurum şeklinde yeniden örgütlenmelidir.

Bu kurum;

-          SHÇEK Genel Müdürlüğü,

-          Sosyal Yardım Genel Müdürlüğü

-          Özürlüler İdaresi Başkanlığı,

-          Kadının Statüsü Sorunları Gn.Md,

-          Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı’

nı içine alan bir yapılanma ile yukarıdaki ana hizmet alanları ile ilgili olarak kural koyan, düzenleme yapan, standart getiren, rehberlik eden ve denetleyen bir yapıya kavuşturulmalıdır.

b)     Taşra teşkilatının yapılanması şu şekilde olmalıdır:

1.    Taşra teşkilatının örgütlenmesi ise; her ilde bir Sosyal Hizmet Merkezi burulmalıdır. (Bu merkez İl Müdürlüğü fonksiyonlarını da yerine getiren bir Toplum Merkezi gibi algılanmalıdır) Bu merkez Sosyal Hizmet Uzmanı olan bir Müdür (il müdürü gibi algılanmalıdır) tarafından yönetilmelidir. Merkez ana birimleri şu anki merkez teşkilatının bir prototipi şeklinde olmalı, çocuk hizmetleri, yaşlı hizmetleri, özürlü hizmetleri, aile hizmetleri, nakdi yardım hizmetleri şubeleri bulunmalıdır.

2.    Sosyal Hizmet merkezlerinin tamamı İl Özel idarelerine bağlanmalıdır. Kuruluşlar ise 16 büyükşehirde büyükşehir belediyesi başkanlıklarına, diğer illerde ise belediye başkanlıklarına bağlanmalıdır. İlk etapta (16 büyükşehirde ve diğer illerde) İlçe örgütlenmesi olmamalıdır.

3.    16 büyükşehir için 3 (1 Müdür 2 Yardımcı), diğer iller için ikişer (1 Müdür, 1 Yardımcı) olmak üzere toplam 178 Sosyal Hizmet Uzmanı kadrosu tahsis edilmelidir. İl Müdürü, Kuruluş Müdürü, Çocuk Gelişimci, Sosyal Çalışmacı, Psikolog, Sosyolog, Öğretmen, Din Görevlisi, vb. kadrolarında bulunanlar arasından yapılacak sınavla, 3 yıllık yardımcılık döneminden sonra atanacak bu kariyer uzmanlar sosyal hizmet merkezlerinin müdürü olarak atanmalıdır.

4.    Ayrıca mevcut meslek elemanlarının %10 fazlası sayısınca (iptal-ihdas yoluyla) “Sosyal Hizmet Görevlisi” kadrosu oluşturulmalıdır. Mevcut meslek elemanlarının tamamı düzenlenecek eğitim programının akabinde homojen bir yapı sağlanarak sosyal hizmet görevlisi kadrosuna atanmalıdır.

5.    Halen kuruluşlarda görev yapan meslek elemanlarının tamamı Sosyal Hizmet Merkezi kadrosuna atanmalı, kuruluşların meslek elemanı ihtiyacı merkez müdürlüğünce günlük/anlık sağlanmalı, kuruluşlarda idari personel, hizmet ve destek personeli dışında meslek elemanı kalmamalıdır. Nitelikli meslek elemanlarının evrak/kayıt gibi (mesleki çalışmalar dışındaki) bürokratik işlemlerden kurtarılarak, mesleklerinin icrası sağlanmalıdır.

6.    Kuruluşlarda gerçekleştirilen nöbet hizmetleri, bazı pilot uygulamalarda olduğu gibi sadece nöbet işini yapan personel (Yönetim memuru) eliyle yürütülmeli, hafta tatili anlayışı değiştirilerek vardiya sistemi kurulmalıdır.

7.    Önleyici hizmetlere ağırlık verilmeli, korunma ve bakım gerekçeleri ortaya çıkmadan belirleme yapılabilecek ve müdahale edilebilecek yeni bir yapılanmaya gidilmelidir. Bunun için Sosyal alan örgütlenmesi yapılmalıdır. Evvela yapılacak bir çalışma ile norm kadrolar ile her ilin yapısına göre, merkez-semtler ve ilçeleri kapsayan alanlar belirlenmeli, belirlenmiş kadrolar nispetinde Sosyal Hizmet Görevlileri bu alanlarda görevlendirilmelidir.

8.    Sosyal hizmet görevlilerinin gerek mesleki ve gerekse lojistik bakımından yetki ve sorumlulukları belirlenirken, daha ziyade mobil çalışacak olan bu görevliler, halen İl Müdürlüğünün uhdesinde olan bazı yetkiler doğrudan verilecek şekilde donatılmalıdır.

c)      Diğer kurum ve kuruluşların katkısı:    

Ülkemizde devletin örgütlenmesinde en yaygın birim Diyanet İşleri Başkanlığıdır. Her köyde okul yoktur ancak hemen hemen her köyde cami ve dolayısıyla imam ve/veya müezzin vardır.  İkince yaygın kurum Milli Eğitim Bakanlığıdır. Tüm il, ilçe ve köylerin önemli bir kısmında okul, dolayısıyla idareci ve öğretmen vardır.  Her mahallede Karakol, her mahalle ve köyde Muhtarlıklar vardır. Ayrıca, nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm yerleşkeler Belediye olarak örgütlüdür. Bunun yanı sıra sağlık ocakları çok yaygın kuruluşlardır.

Mevcut yasal ve yapısal durumları itibariyle bu kurumların da sosyal sorumlulukları ve sosyal görevleri bulunmaktadır. Ayrıca bu kurumlar, devlet yapılanması içinde en çok personeli olan kurumlardandır. Bu kurumların personelinden gerek bilgi toplamada/önbildirimde, gerekse bazı sınırlı evrak tanziminde yararlanılmalıdır.

Vakıflar Genel Müdürlüğünün envanterinde bulunan binalar, belediye başkanlıklarında bulunan binalar, okullar, muhtarlıklardan fiziki mekan olarak (Sosyal Hizmet Büroları) yararlanılmalıdır.

Tüm bunları gerçekleştirmek için evvela cesur ve kararlı bir yönetime, projeyi gerçekleştirecek ehil bir danışman kadroya, yasal altyapı olarak da bir dizi yasal düzenlemeye ihtiyaç vardır.

19.06.2007-Ankara

Sedat ERGENÇ

SHÇEK İç Denetçisi

Kamu Yönetimi Uzmanı

Her ne kadar gelen ilk misyonerler Hıristiyanlığın kutsal kitabını tanıtmak için okullar açtılarsa da bu zamanla yerini laik okullara ve kolejlere bırakmıştır. Zaman içinde yabancı okulların sayısı ülkedeki okulların 1/3 üne tekabül etmiştir. ABCFM'nin yanısıra özellikle kız okullarını WBM ve WBMI gibi kadın misyoner okulları da desteklemiştir.

ABCFM Başkanı Dr.James L.Barton tarafından Ocak 1919’da Barış Konferansı’na sunulan rapora göre Türkiye’deki yabancı misyonerlerin durumu şöyledir: Misak-ı Milli (bugünkü) sınırlar içinde, sadece Amerikalı, İngiliz ve Alman olmak üzere toplam 66.352 misyoner (Rus, Fransız ve diğerleri hariç)

- 19 çocuk yuvası,

- 354 ilkokul,

- 39 ortaokul,

- 11 kolej (lise-üniversite),

- 15 hastane ve

- 18 dispanser 

gibi eğitim, sosyal hizmet ve sağlık kurumlarında (ticari veya diplomatik merkezler dışında) 100 yıla yakın bir süre Türk milletinin değerleri ve inançlarının değiştirilmesi için faaliyette bulunmuşlardır.

Kurum            Fransız    Amerikan ve Alman

Hastane          7               15

Dispanser        9               18

Eczane            6               Bilinmiyor

Sağlık Ocağı   20             -

Yetimhane      10             19

Muhtelif Okul  66             423

Tablo 3: Amerikan Alman ve Fransız eğitim, sağlık ve sosyal hizmet kuruluşları.

Amerikan okullarının yanı sıra İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan, Ermeni ve diğer yabancı okullar ele alındığında, Cumhuriyetin kurulmasından hemen önce Osmanlı toprakları üzerinde 29 yetimhane ve yuva, 49 hastane ve dispanser, 489 adet muhtelif seviyede eğitim veren okul bulunduğu görülecektir.

Anadolu’daki Amerikalı misyonerler 1891’e kadar lise ve üniversite ayarında 9 kolej kurup, çalıştırmışlardır. Anadolu’daki Amerikan Kolejlerinin ana taşıyıcıları Ermeniler olmuşlardır.

Bugünkü yüksek okul veya üniversite seviyesinde eğitim veren Amerikan mektepleri:

- İstanbul Robert Koleji (1862),

- Beyrut Üniversitesi (1864),
- İstanbul Amerikan Kız Koleji (1873),
- Antep Amerikan Koleji (1876),
- Harput Fırat Koleji (1878),
- Maraş Amerikan Kız Koleji (1882),
- Merzifon Amerikan Koleji (1886),
- Tarsus Amerikan Paul Enstitüsü (1888)
- İzmir Uluslararası Amerikan Koleji (1891).

İSTANBUL’DA FAALİYETTE BULUNAN MUHTELİF YABANCI MEKTEPLER

AMERİKAN-İNGİLİZ

Harput Amerikan Koleji,

Merzifon Amerikan Koleji,

Bursa Amerikan Koleji,

İzmir Amerikan Kız Koleji (Göztepe),

İstanbul Amerikan Bristol Hastanesi Ebe ve Hemşire Okulu (Nişantaşı),

İstanbul Amerikan Koleji Kız Kısmı (Arnavutköy)

İstanbul Robert Koleji Lisesi Bölümü,(Bebek),

Tarsus Amerikan. Koleji (İçel),

Amerikan Kız Lisesi (Üsküdar),

Fırat Amerikan Koleji,

İngiliz Erkek Lisesi (Nişantaşı),

İngiliz Kız Ortaokulu (Beyoğlu),

ALMAN-AVUSTURYA

İstanbul Alman Lisesi,

Sank-Georg Avusturya Kız Lisesi ,

Sank-Georg Avusturya Erkek Lisesi ve Ticaret Okulu,

İTALYAN

İtalyan Kız Ortaokulu (Ağahamamı Kız Ortaokulu),

İtalyan Kız Ortaokulu,

Büyükdere İtalyan Okulu (R. Scuole Femminiledi Büyükdere),

Santa - Maria İtalyan Okulu (Büyükdere),

Bakırköy İtalyan Okulu,

Yedikule İtalyan Okulu,

İtalyan Erkek Okulu (R. Scuole Elementare Maschile),

Beykoz İtalyan Okulu,

Sainte - Marie İtalyan Okulu (Beyoğlu),

Sacre Cour İtalyan Kız Okulu (Yeşilköy),

İtalyan Ticaret Lisesi ve B.Giustiniani Okulu,

San - Pietro İtalyan Kız Okulu (Galata),

İtalyan Kız Okulu (Kadıköy),

San - Pietro Okulu (Kadıköy),

FRANSIZ

Nötre Drame de Lourd Fransız Okulu,

Sainte Pulcherie Fransız Okulu,

Sanit Benoit Fransız Erkek Lisesi,

Saint Benoit Fransız Kız Orta Okulu,

Saint Michel Fransız lisesi,

Saint Joseph Fransız Erkek Lisesi,

Saint Georges Fransız Okulu,

Saint Louis Dil Oğlanları Koleji,

Saint Pierre Fransız Okulu,

Nötre Dame De Sion Fransız Kız Lisesi,

Saint Pulcherie Fransız Okulu,

Saint Josep'n Fransız Koleji,

Saint Esprit Fransız Okulu,

İmmacule Conception Fransız Okulu,

ERMENİ

Bezezyan Anaokulu ve İlkokulu,

Varhutyan İlkokulu,

Semerciyan Anaokulu ve İlkokulu,

Karagözyan İlkokulu,

Aramyan Uncuyan Ortaokulu,

Bezciyan Ortaokulu,

Sahakyan Nunyan Lisesi,

Eseyan Lisesi,

Gebrenagan Lisesi

Günümüzde İstanbul’da Ermeniler’e ait 19 anaokulu, 20 İlkokul, 9 Ortaokul, 5 Lise bulunmaktadır

Tablo 4: İstanbul’daki yabancı okullar (önemli kısmı faaliyette)

19.yy. ortalarından itibaren Torosların güneyinden Fırat nehri vadisine kadar olan bölgeyi, özellikle Maraş, Antep, Halep, Antakya, Tarsus ve Urfa’yı kapsayan ve merkez misyonu olarak adlandırılmış bölgede ilkokuldan yüksek okula kadar bütün eğitim kurumları kurulmuştur. İstanbul'dan sonraki ikinci matbaanın burada kurulması bölgenin önemini göstermektedir. Ayrıca, Antep’te 132 kapasiteli ve Maraş’ta 420 kapasiteli 2 yetimhane açılmış ve uzun yıllar faaliyet yürütülmüştür.

23 Aralık 1876’da çıkartılan Kanun-i Esasî’nin 15. ve 16. maddeleriyle yabancı okullar denetim altına alınmak istenmiş ve bu amaçla 1886’da Maarif Nezareti bünyesinde Mekatib-i Ecnebiye ve Gayri Müslim Müfettişliği kurulmuştur. 1886’da çıkartılan İrade-i Seniyye ile yabancı okulların açılması tamamen padişah iznine bağlanmıştır. Ancak 1905 yılına gelindiğinde Osmanlı topraklarında hükûmet tarafından tespit edilebilen yabancı okul sayısı 600 civarındadır, anyrıca tespit edilemeyen evlerde ruhsatsız olarak faaliyette bulunan yabancı okulların bu rakamdan çok daha fazla olduğu bilinmektedir.

1900 yılında Harput, Erzurum, Van, Mardin ve Bitlis’te 97 irili-ufaklı okul kurulmuş, bu kurumlarda 36'sı Amerikalı, 266'sı yerli olmak üzere toplam 302 görevli çalışmış, ayrıca 1.100’ü Harput’tan olmak üzere yetimhanelerde toplam 2.000 çocuk bakım görmüştür.

Bu okulların zararlı faaliyetleri hususunda devlet idarecileri tarafından pak çok layiha hazırlanarak padişaha sunulmuştur. Mesela, Sadrazam Kâmil Paşanın 22 Rebîülâhir 1293(17 Mayıs 1876) tarihinde sunduğu layihasında, Osmanlı devletinde açılan yabancı okulların toplumdaki rolünü ve alınması gereken tedbirleri şöyle ifade etmektedir:

“.... Hükûmet, her devlette olduğu gibi evlâd-ı vatanı ilim ve irfan mekteplerinde istediği gibi, devlet ve vatanına yarayacak surette dersler okutarak tâlim ve terbiye edeceği yerde, bu kaideye riayet olunmadıktan başka evlâd-ı vatan kendi tabiatlarına dahi bırakılmayarak bir müddetten beri ecnebiler, birbirleri ile müsabaka edercesine Osmanlı memleketinin mühim mevkilerinde kız ve erkeklere mahsus müteaddit mektepler açmakta ve güya medeniyete hizmet iddiasıyla vatan çocuklarını toplayıp istedikleri kitapları okutmakta ve beğendikleri gibi terbiye etmekte ve bunların küçükten meyillerini kendi cihetlerine celp ile vatan muhabbetlerini yok etmektedirler... Bu mekteplerin her ne kadar bundan böyle iptal yahut başka heyete tahvili mümkün değil ise de zararlarını azaltmak üzere bir nizama bağlanması ile muallimlerin ve bu mekteplerde okutulacak derslerin Osmanlı hükûmeti tarafından tespit ve seçimi, okulların hususi bir nezaret tarafından kontrol edilmesi lüzumludur”

1909 yılında yabancı okulları sıkı kontrol altına almak için çıkartılmak istenen Maarif-i Umumiye Kanunu daha çıkmadan yabancı elçiliklerin baskısıyla ertelenmiştir. Hatta, Osmanlı’nın bu son döneminde yabancı okul yöneticileri, okullarına denetlemek için gelen Osmanlı müfettişlerini kapıdan geri çevirmeye başlamışlardır. Yabancı okullarda okuyan sadece Gayri-Müslim çocuklar değildi, bu okulların vermiş olduğu kaliteli yabancı dil eğitimi, Osmanlı elit tabakasının da çocuklarının bu okullara gönderme nedeni olmuştur. 1890 yılında Robert Koleji mezunları arasında Tevfik Paşanın kızı Gülistan ve Halide Edip (Adıvar) vardır.

20 Nisan 1914’te Saint Joseph’te yapılan bir araştırma bu okullara giden çocukların sosyal yapısını göstermektedir.

Meslekler                Sayısı    Meslekler                   Sayısı

Prensler                    8            Sivil Memurlar            80

Mareşal ve general  22          Bankacı                      80

Yüksek Şahsiyetler  90          Tıp Doktorları              90

Banka Müdürleri      30          Avukatlar                    20

Mühendisler             20          İrad sahipleri               3.010

 Tablo 5. Saint Joseph Koleji Öğrencilerinin Sosyal Yapısı

SONUÇ

Dikkate alınması gereken ana tema şudur:

-       500’ün üzerindeki muhtelif yabancı mektepte okumuş, bu okullardan 100 yıl boyunca mezun olmuş onbinlerce hatta belki yüzbinlerce Müslüman/Türk çocuğu nerededir? Bunlar Amerika, İngiltere, Fransa’ya mı gitmişlerdir?

-       Bunların torunları, varisleri, vekilleri nerededir? Onlar da bu yabancı ülkelerde mi yaşamaktadırlar?

Cevap “HAYIR”dır.

Bu okulları bitiren onbinlerce Türk, Kürt, Arap, Acem, Çerkez gibi değişik milletlere mensup ‘zeki’ Müslüman çocuklarının ekseriyeti ülkemizde kalmıştır. 1800’lü yılların ortalarından itibaren bu ülkenin bürokrasisinde, sanayisinde, ticaretinde, basın-yayın, kültür ve sanat alanlarında, siyasetinde rol almışlardır. Bunların evlatları ve torunları da doğal olarak bu ülkede yaşamlarını sürdürmeye devam etmektedirler.

Geçmişte dini misyonerlik ve Devletimiz aleyhine faaliyetler gizli olarak yürütülmüştür. Talas’ta, Tarsus’ta, Merzifon’da, Harput’ta, Antep’te, İstanbul’da, Anadolu’nun her köşesindeki yabancı mekteplerde tabii ki aleni yıkıcı faaliyet yapılmamıştır. Ancak bu okulları bitiren zevatın önemli bir kısmı Amerikan, İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan kültürü ile yoğrulmuş, etki altında kaldıkları kültüre hizmeti ibaret aşkıyla yerine getirmişlerdir. 

Milli birlik ve beraberliğimiz Kürt Teali Cemiyeti ya da İngiliz Muhipleri Cemiyeti gibi STK(!)lar ile yıkmaya çalışılmıştır. Amerikanın mandası altına girme gibi gayri milli ve aşağılayıcı teklifler, bazı çevrelerce kahraman olarak telakki edilen İstanbul Amerikan Mektebi mezunu Halide Edip Adıvar gibi aydınlar tarafından tartışılıp, Atatürk’e teklif etme cüretini gösterecek kadar ileri gitme cesareti göstermiştir.

100 yıldan fazla süren, eğitim gibi yüce bir duygu kullanılarak sürdürülen yıkıcı faaliyet Cumhuriyetle birlikte önlenmiş, bu gayri milli şer güçlerinin/misyonerlerin amacına ulaşması engellenmiş, her türlü gayri milli ve masonik faaliyetler yasaklanmıştır.

Ancak günümüz misyonerleri, ülkemizi sömürge haline getirebilmek için değişik STK.lar vasıtasıyla sevgi, dostluk, barış, özgürlük kardeşlik gibi kulağa hoş gelen kavramları kullanarak, bu sivil(!) faaliyetlerini ülkemizde, şehirlerimizde, sokaklarımızda daha etkin bir şekilde devam ettirmektedirler.

Tehlike bitmemiştir. Üstelik kültürel, siyasi, sosyal ve ekonomik birikimiyle birlikte dev gibi karşımızda durmaktadır. Ancak bu yıkıcı misyon sahiplerinin dezavantajı haksızlıklarından kaynaklanan cesaretsizlikleri ürkeklikleridir. Bunlara karşı en etkin mücadele, kendi kültür kaynaklarımızı ve değer yargılarımızı gençlerimize en hızlı, en akılcı ve bilimsel bir yöntemle öğretmektir. 50 yıldır yıpranan Milli ve ahlakî değerlerimizi kıymetlendirerek yeniden tüm Türk Milletine kazandırmak kendini milli sayan tüm dinamiklerin/güçlerin görevi olmalıdır. Ödediğimiz bedelin bundan fazla olmaması temennimizdir, ancak hainlerin şerrinden/oyunundan kurtulmak için ödenecek bir bedel varsa Türk milleti bu bedeli de ödeyecektir.

Sedat ERGENÇ

Kamu Yönetimi Uzmanı

KAYNAKLAR

-Atâ Bey, ”Tarih-i Enderûn”, İstanbul-1953

-Ayten SEZER, “Osmanlı Döneminde Misyonerlik Faaliyetleri-Makale”,

-Barış KERİMOĞLU, “Zehirli Sarmaşık Misyonerler”, Ulus Yayınları, Aralık – 2004

-Câhid Baltacı, “Osmanlı Medreseleri” İstanbul-1975

-E.W.HOPKİNS, G.F.MOORE, M.HALİDİ, Ö.FERRUH, Tarihte ve Günümüzde Misyonerlik, Örgün Yayınevi – 2006

-Erol GÜNGOR, “Türkiye’ de Misyoner Faaliyetleri”, Ötüken Yayınları, 1999

-Fatma ÜREKLİ, “Tanzimat Dönemi Osmanlı Eğitim Sistemi ve Kurumları-Makale”

-Fikret KARAMAN, “Misyoner Hareketlerinin Dünü ve Bugünü-Makale”,

-H. İsmail Baykal, “Enderûn Mektebi Tarihi” İstanbul-1953

-HİLMİ Kamil Bayur, “Sadrazam Kamil Paşa- Siyasî Hayatı”, Ankara-1954

-Julius Richter, “A history of protestant missions in the Near East” 1910

-L. Browne, “The Prospects of İslâm”

-Maxime Rodinson “Batı'yı Büyüleyen İslâm” Çev. Cemil Meriç, Pınar Yay. İstanbul, 1983

-Osmanlı Tarihi Ansiklopedisi                  

-Remzi Kılıç, “Misyonerlik-Makale”

-Sabri AKDENİZ, “Misyonerlik-Makale”

-Sezen Kılıç “Cumhuriyet Döneminde Yabancı Okullar” Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 61, Cilt: Xxı, Mart 2005

-Turgay TÜFEKÇİOĞLU, “Türkiye ve Şeytan Üçgeni”, Birharf Yayıncılık 2004

-Uğur YILDIRIM, “Tarihten Bugüne Kadar Türkiye’de Misyonerlik-Makale”, Jeopolitik, Mayıs 2005, Sayı 16, Sayfa 73 – 83

-Uygur KOCABAŞOĞLU, Anadolu’daki Amerika, İmge Kitabevi, Ağustos – 2000

-Ülker Akkutay, “Enderûn Mektebi”

http://tr.wikipedia.org

http://www.diyalogmasali.com/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=96

http://www.diyanet.gov.tr/diyanet/ekm99/gundem2.htm

http://www.ait.hacettepe.edu.tr/akademik/arsiv/misy.htm

http://www.forumex.net/showthread.php?t=12896

http://www.forumex.net/archive/index.php/t-12896.html+

http://216.239.59.104/search?q=cache:SjJN43hamK4J:host.nigde.edu.tr/~remzikilic/yayinlar/MiSYONERLiKVETuRKiYE.html+kapu%C3%A7in&hl=tr&gl=tr&ct=clnk&cd=7&lr=lang_tr

http://www.haberbilgi.com/haber/turkiye/jeo0505/misyonerlik.html

http://www.hakimiyetimilliye.org/index.php%]]> sedat ergenç Sun, 29 Nov 2009 13:46:46 +0100 http://sergenc.blogcu.com/yabanci-mektepler-2/6395522 http://sergenc.blogcu.com/yabanci-mektepler-1/6395502 26.07.2006