SEDAT ERGENÇ

Dünya üzerinde "domuz gribi aþýsý" olarak þimdiye kadar üç firma üretim yapmýþ: bunlardan ilk ikisinin henüz lisansý yok. Avrupa Ýlaç Kuruluþu tarafýndan da onaylanmamýþ. Bunlar:

1. GlaxoSmithKilne firmasýnýn Pandemrix adlý aþýsý,
2. Baxter International’ ýn H1N1aþýsý,
3. Novartis tarafýndan üretilen Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent .

Amerikan’nýn bazý eyaletlerinde zorunlu aþýlamaya karþý tepkiler artýyor. Aþýlardan ölümler meydana gelmekte. Ýngiltere, ülkesinde kesinlikle böyle bir uygulama yapmayacaðýný söylüyor. Diðer ülkelerde de durum farklý deðil.

Burayý iyi okuyun: Bu aþýlar yapýldýðý takdirde:
-Guillain-Barre sendromu,
-Vaskülit,
-Felç,
-Anafilaktik þok,
-ve ölüme

neden olabileceði duyuruluyor. Ayrýca Novartis firmasýnýn geliþtirdiði ilacýn yan etkilerini Novartisin kendi laboratuvar sonuçlarýndan okuyabilirsiniz.

1-Domuz gribi aþýsýnda domuz kaný var, (ki konu saðlýk olunca bu konu çok da önemli deðil)
2-Bu aþý kýsýrlýk yan etkisine haiz,
3-Bu aþýda insanýn genetik yapýsýný bozabilir,
4-Bu aþýnýn içinde Dünyanýn 1 numaralý kanserojen maddesi FORMALDEHÝT var (ki bu madde Avrupa ve Amerikada yasaklýdýr)

Allah aþkýna bundan vahim yan etki mi olur?
Zorla virüsü neden vucudumuza alalým?

Eðer hasta olursak gecikmeden gideriz saðlýk kuruluþuna, derdimize çare ararýz... Bu hastalýðýn tehlikeli yönü þudur, eðer yüksek ateþ, halsizlik ve ishal ile birlikte baþladýktan sonra 5 gün içinde hastaneye baþvurmaz isen tehlikeli sonuçlar doðurabilir.
Sadece domuz gribi deðil, ayný iþaretleri gördüðümüzde 5 gün müdahil olmaz isek hangi hastalýk olursa olsun kötü sonuçlar doðurabilir...

Ýþin bir de sosyolojik boyutu var:

1-Almanya’da hükümet yetkilileri bürokrasi kesimi civasýz aþýyý kullanýrken, halka civalý aþý verileceði yönündeki haber almanya’da duyulunca halk ayaklandý. Ülkemize gelen ilk parti 500 000 aþý civalý haberiniz varmý?

2-Kuþ gribi hastalýðýnýn ilacý olan tamifulu ilacýnýn firma sahibi Donald Rumsfeld (Pentagonun'un eski þahinlerinden, Irakta 1.5 milyon müslümaný öldürdükten sonra þimdi de saðlýk sektöründen 2 milyar dolar kazandý.) 
Bu hastalýðýn ilacý olan firmalarýn hepsinin yahudi firmasý olduðunu biliyor musunuz?

3- Yapýlan domuz gribi haberleri ile halký psikolojik olarak baský altýna alarak, 1 milyar dolarlýk aþý alýmýnýn bahanesini oluþturduklarýný biliyor musunuz?

4-Hiçbir ülkede, hatta yoðun ölümlerin yaþandýðý ülkelerde bile bu kadar aþý talebi olmazken, neden Türkiye kobay ülke olarak deneniyor?

5- 2009 yýlý boyunca tüm dünya’da, bilinen gripten toplam 5.900 hastanýn öldüðü, oysa domuz gribinden ölen sayýsýnýn 500 civarýnda olduðu gerçeði Türk halkýna neden bildirdilmiyor?

Þimdi asýl düþünülmesi gereken þey:

Tevratta, Ýsrail’in Musevi olmayanlarla Armegeddon ismini verdikleri bir savaþ yapacaðý ve dünya üzerinde sadece 144.000 kiþinin kalacaðýndan bahsediyor.

Bu savaþýn illa ki silahla yapýlacak bir savaþ olmadýðý, bu salgýn hastalýklarýn hepsinin labaratuvar da hazýrlanan hastalýk olduðu, ilaç firmalarýnýn hepsinin tahrif edilmiþ Tevrat’a inanan yahudilere ait þirketler olduðu düþünüldüðünde, bu salgýnlarýn ve sonuçta insanlarýn genetiðini bozabilecek bu tarz biyolojik savaþlarýn sebebini anlamakta zorlanmayacaðýz.… (Bu insanlýk düþmanlarý bu güne dek o kadar akýlalmaz psikolojik harekat ve askeri harekat uyguladýlar ki bunun düþünmeden edemiyoruz)

Yakýn bir zamana kadar, DNA, içine girilmez bir alandý. Ama bugün çok net biliyoruz ki, genetik sarmallar rahat açýlabiliyor ve istenildiði gibi kromozom diziliþine eklemeler, çýkarmalar yapýlabiliyor  

Genetik yapýsýyla oynanmýþ gýdalar, doðrudan genetik yapýyla ilintilenen aþýlar, týpký bilgisayarýmýza þu veya bu þekilde giren virüs programlarý gibi, kendini sistemle entegre eden programlarla pekala insan genini deðiþtirebiliyor, yapýsýný bozabiliyor ve hatta yavaþ yavaþ ölümüne yol açabiliyor.

Dolayýsýyla, bugün pratikte yapýlmasa da, kanatlý atlarýn, insan formunda hayvanlarýn, domuzlaþtýrýlmýþ varlýklarýn, yarý maymun yarý insan yaratýklarýn ortaya çýkmasý an meselesidir Çünkü bunun mümkün olabileceði artýk biliniyor. Yapýlmýyorsa sebebi; Ýsrail’deki din adamlarýnýn gücü, Hýristiyan ruhanilerinin ahlaki istinat duvarlarýdýr.

Yakýnda,  insan beden malzemelerinin üretildiði laboratuarlardan söz edilirse þaþmayýn. Bunlarýn dini ve hukuki boyutlarý yýllardýr tartýþýlýyor. Hýzla o yöne doðru gidiyoruz. (Hýristiyan inancýna göre) Bunun için þeytan da elinden gelini yapýyor! Dünyadaki sürgün hayatý bir an önce bitsin diye, saklý ve gizli telkinlerle insanlýðý yýkýma sürüklüyor. Siyasi tabirle, insanlarý kýþkýrtarak “Tanrýyý kýyamete zorluyor”… 

Ýþte domuzlaþtýrma operasyonu da bu çalýþmalardaki son merhaledir. Bu kadar açýklamanýn hülasasýna gelince: Biliyorsunuz son olarak Domuz Gribi diye bir hastalýk gündemde ve tabii aþýsý da… Dünyada haysiyet sahibi bilim adamlarýndan aþýya ciddi tepkiler var. ‘Bu aþý, bir hastalýðý yok etmek için üretilmedi, aksine insanlýða yeni bir hastalýk taþýmak için üretildi’ diyorlar.

Hayýr, sizi temin ederim bu aþý sadece hastalýk getirmiyor, transgenetik ‘terminatör genler’ de içeriyor. Ýnsan tabiatýný yavaþ yavaþ meshedecek ve onu baþka bir varlýða dönüþtürecek genler…

Beni þaþýrtan ve kahreden ise, Türkiye’nin, Saðlýk Bakanýmýzýn eliyle bu belaya sürüklenmesidir. Bu belayý insanlýðýn baþýna biz sarmýþýz gibi, aþý uygulamasýnda pilot bölge yapýldýk. Efendim bilmem kaç milyon insan risk altýndaymýþ da aþý yapýlmazsa bilmem kaç bin insan ölecekmiþ de, Ýnsaf be, insaf. Allah’tan korkun. Bu iþlere hangi mantýk ve vicdan ile bakýyorsunuz?  

Yani Bakanýn dürüstlüðüne inanmasam diyeceðim ki, birilerinin zenginleþtirilmesi için Türk milleti kobay yapýlýyor. Ýktidarýn en baþarýlý Bakaný olduðuna inandýðým Recep Akdað nasýl bu yalana inandýrýldý anlayamýyorum.

Bu nasýl bir panik böyle? Yoksa birileri bu ülkeye girip virüsü serpti de bizim haberimiz mi yok?

Ben açýk söylüyorum, bu kadar açýk ikaz ve uyarýlara raðmen aþý dayatýlacak olursa bu millete ihanet edilmiþ olur! Florasý, genetiði temiz, hala insan varlýklarýn yaþadýðý Anadolu’ya iþgalden beter bir darbe indirir. Düþünün bu topraklarý, tohumlarý öldü, damýzlýklarý öldü, tahýl öldü, çeltik öldü, meyve öldü, hayvan öldü, arý öldü, bal öldü, karpuz öldü, kavun öldü, buðday öldü… Sýra Anadolu halkýnda…

Bir zamanlar da nüfus planlamasý  adý altýnda bu milleti kýsýrlaþtýracak aþýlar yaptýlar ve bugün biliyoruz ki, Türkiye’de kýsýrlýk son on yýlda yüzde 27 oranýnda arttý. Dünyanýn cinsel yönden en güçlü erkeklerinin bulunduðu kabul edilen ülkemizde  cinsel iktidarsýzlýklar arttý...

Ben bu konuda yazacak belki de son insaným. Lütfen hamiyet sahipleri ortaya çýksýnlar ve þu meseleyi  millete izah etsinler. Özellikle aþýlarla, genlerin nasýl tahrip edilebileceði konusunda  insanlarý aydýnlatsýnlar. Çoðu Siyonist baronlara ait olan ilaç fabrikalarýný zengin edeceðiz diye, milletin kanýyla, geniyle oynatmasýnlar!

SEN,
SENLE BERABER SEVDÝKLERÝN,
ÜLKEN VE ÝNSANLIK YOK EDÝLÝYOR

ZAMANINDA DUYMADIM DEME!!!..

Yazar: Ananonim

Çok ilginç bir dönemden geçiyoruz, hergün haberlerde gerek ülkemizde ve gerekse dünyanýn diðer bölgelerinde öldürücü domuz gribi vakalarý..

Daha önce de

-kuþ gribi,
-kene,
-Sars,
-Çin gribi,
-Rus gribi

gibi çaresi olmayan ve/veya öldürücü yeni hastalýklarla tanýþtýk. Hatta öyle zamanlar oldu ki sadece bazý devletleri deðil, birkaç ülkeyi içine alan bazý bölgeleri ekenomik olarak ciddi anlamda sarstý..

ÝÇÝMÝZE DÜÞEN SES

                                       Muhsin Yazýcýoðlu’nun Aziz Hatýrasýna

Gölgemize fark attýðýmýz bir finaldir ölüm.

Reis,

Etini kemiðinden ayýrdýðýmýz bir gecenin

Ayaza çeken tefsirinden

Suya muhalif tezlerle çýkýp gelen,

Dað baþýna terk ettiðimiz

Ve bekçiliðini þeytana býraktýðýmýz yeminleri, 

Yüzümüze çarptýn bir bir.

Topraðýn diri, dipdiri

Nasýl görünüyoruz Cennet’ten?

Ölüm, kuþun kanadýndan düþer gibi düþtü dað baþýna

Eksi yirmi derece eksileni

Ölüm zannederek arayýp durduk içimizde.

Reis, Sen

Yaný baþýmýzdaki cesarettin hep;

Buhara’da Þah-ý Nakþýbend’di gülüþün

Bursa’da Emir Sultan.

Sanki, metruk hicabýmýzdýn tabutunun içinde

Sen Hak’ka yürüdün

Biz yine ardýnda

Kalakaldýk

Ve bakakaldýk

Bir kadýnýn mezartaþýna deðen dudaðýndaki neme.

Þimdi, sana okunan her fatiha

Biraz da yalnýzlýðýmýza okunur,

Geceler daha uzun

Ve yalýnayak bir sürgündür.

                                                           9 Nisan 2009

                                                           Erdal Çakýr

 "Reis" sesleniþine en çok yakýþan "düzgün adam" Muhsin bey'i yitirdik... Allah (CC) dan gani rahmetler diliyorum. Sevgili dostum Erdal bey de yine yaptý yapacaðýný, vurdu yüreðimizden..... Eline - diline saðlýk...
Sedat Ergenç

Ýþsizlik sigortasýndan yararlanmak için ne yapmak lazým? Ne kadar süre çalýþmak gerekiyor? Bu haber 3.6 milyon iþsizi ilgilendiriyor

Ýþsizlik maaþý almak için birçok insan ne yapacaðý konusunda hiçbir fikir sahibi deðil. Ocak ayý iþsizlik oranlarýna bakýlýrsa 1 yýl önceki tarihle oranlandýðýnda yaklaþýk yüzde 3,5 oranýnda bir büyüme ile 2009 yýlý Ocak ayý iþsizlik oraný yüzde 15,1 olarak açýklandý. Bu oranda yaklaþýk olarak 3 milyon 600 bin kiþiye denk geliyor. 2002 yýlýndan bugüne kadar iþsizlik sigortasý fonunda biriken para 40 milyar TL olarak görünüyor. Bunun iþsizlik maaþýna baþvuranlara daðýtýlan kýsmý ise sadece 2,5 milyar TL. Fonda biriken yüksek miktardaki paranýn nedeni ise iþsizlik maaþýndaki alt ve üst sýnýr. Ýþsizlik maaþýna baþvuranlara alt sýnýr olarak þu anda 266 TL, üst sýnýr olarak ise 532 TL ücret ödeniyor. Ancak maaþý 5 bin TL olan birisi iþsizlik fonuna her ay maaþýndan kesilen para asgari ücret alan bir iþçiden daha çok kesiliyor. Fakat 5 bin TL alan kiþi iþsiz kaldýðýnda ise en yüksek alabileceði iþsizlik maaþý 532 TL’yi geçemiyor. Bu da iþsizlik fonunda biriken paranýn amacýnýn dýþýnda kullanýlmasýný saðlýyor. Fondaki para kamu yararýna kullanýlarak GAP’a aktarýlýyor.

Ýþsizlik sigortasýndan yararlanmak için ne yapmak lazým?

Öncelikle kendi kusurunuz nedeniyle iþten çýkarýlmamýþ olmanýz gerekiyor.

1- Ýþverenin kusuru nedeniyle, küfür, hakaret, ücret ödememe, fazla mesai vermeme vs. gibi nedenler varsa ve bu nedenleri ispatlayabilirseniz istifa edip iþten ayrýlýrsanýz iþsizlik maaþý alabilirsiniz. Ancak ispat etmeniz þart.
2- Ýþveren iþinize son verdiyse iþsizlik maaþý alabilirsiniz.
3-  Ýþyeriniz kapandýysa iþsizlik maaþý alabilirsiniz.
4- Süreli bir iþ akdi yapmýþsanýz ve süre bittiðinde iþi býrakýrsanýz iþsizlik maaþýndan faydalanabilirsiniz.

Tüm bu nedenlerden birini taþýyorsanýz iþten ayrýldýðýnýz anda iþverenden talep edeceðiniz ‘’Ýþten Ayrýlma Bildirgesi’’ni iþveren 3 nüsha halinde hazýrlayýp 1 nüshasý iþten ayrýlan kiþiye, 1 nüshasý kendisine ve 1 nüshasýný da bildirgeye çýkýþ nedenini yazarak ÝÞKUR’a gönderiyor.

Ýþsizlik maaþý için ne kadar çalýþmak gerekiyor?

Eðer iþten çýkarýldýðýnýz tarih içinde 3 yýl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemiþseniz 6 ay,  3 yýl geriye dönük 900 gün prim ödemiþseniz 8 ay, 3 yýl geriye dönük 1080 gün prim ödemiþseniz 10 ay iþsizlik maaþýndan faydalanabiliyorsunuz. Alacaðýnýz ücret ise son 120 günün brüt ücretinin yüzde 40’ý kadar iþsizlik maaþý almaya hak kazanýyorsunuz.

Ýþsiz kalýnýnca saðlýktan faydalanabilir misiniz?

Sigortalý iþsizler iþsizlik maaþý alýrken saðlýk hizmetlerinden faydalanabiliyorlar. Bunun nedeni ise iþsizlik maaþý aldýðýnýz süre içerisinde ÝÞKUR sizin adýnýza Sosyal Güvenlik Kurumu’na Genel Saðlýk Sigortasý primlerini ödüyor. Bu primler ödendiði için iþsiz kalan kiþinin kendisine, eþine ve çocuðuna saðlýk hizmetlerinden faydalanmasý kýsýtlanmýyor. Ancak 100 gün saðlýk hizmetlerinden faydalanabiliyor. Bunu uzatmak için ise iþsiz kiþi Sosyal Güvenlik Kurumuna giderek ÝÞKUR’dan iþsizlik maaþýný aldýðýný ve bu nedenle saðlýk hizmetlerinden faydalanmasý gerektiðini belirterek Sosyal Güvenlik Kurumu iþsiz kiþinin saðlýk hizmetlerinden faydalanmasý için tekrardan aktifleþtiriyor. Bu aktifleþtirme iþsizlik maaþýnýn baðlanma süresi yani 6 ay, 8 ay ve 10 ay boyunca devam ediyor.

Askerlik nedeniyle iþ akdi feshedilen kiþi iþsizlik maaþý alabilir mi?

Ýþyerinden ‘’askere gideceðim’’ diye ayrýlmýþsanýz iþsizlik maaþý alabilirsiniz. Ancak askerde geçen süreleri iþsizlik maaþý olarak alamýyorsunuz. Askerlik bittiðinde 30 gün içerisinde ÝÞKUR’a müracaat ettiðinizde askerlik yaptýðýnýzda geçen süre yokmuþ gibi yani iþten yeni ayrýlmýþ gibi görünerek ÝÞKUR size, 3 yýl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemiþseniz 6 ay,  3 yýl geriye dönük 900 gün prim ödemiþseniz 8 ay, 3 yýl geriye dönük 1080 gün prim ödemiþseniz 10 ay iþsizlik maaþýndan faydalanabiliyorsunuz.

ALINTI
http://www.yozgatyurtay.com/haber/haber_detay.asp?haberID=664

Eðer bir bebeðin boðulmakta olduðunu görürseniz, suya atlayýp onu kurtarýrsýnýz. Ýkinci ve üçüncü bebek için de aynýsýný yaparsýnýz. Sonunda boðulan bebekleri kurtarmakla o kadar meþgul bir hale gelirsiniz ki, kafanýzý kaldýrýp bebekleri nehre atan biri olduðunu asla göremezsiniz.

GÝRÝÞ

Özelikle büyük kentlerde görülen sokakta yaþayan ve sokakta çalýþan çocuk olgusu sadece ülkemiz için deðil tüm sanayileþmekte olan ve sanayileþmiþ ülkelerin sosyal sorunlarýndan birisidir. Ülkemize kýrsaldan kente göç ile baþlayan çarpýk kentleþme ve sosyal çözülmenin sonuçlarýndan birisi de sokak çocuklarý sorunudur.

Özellikle son yýllarda önem kazanan çocuk suçluluðu içindeki sokakta yaþayan ve çalýþan çocuklarýn oranýndaki artýþlar, çocuk suçunun bireysel adi suç nitelemesinden çýkarak organize suça dönüþmesi tehlikesi de dikkatleri bu noktaya çekmektedir.

Ülkemiz, öteki tüm suçlarda olduðu gibi çocuklarýn iþleyebilecekleri suçlar için de tedbirler almaktadýr. Son yýllarda gerek TCK.da ve gerekse usul hukukunda yapýlan deðiþiklikler çocuklarýn yargýlanma esnasýnda ve sonrasýnda korunmasýný saðlamakta ve bunlar ileri çaðdaþ deðiþiklikler olarak deðerlendirilmektedir. Bu deðiþikliklerin evvelden beri baþvurulan ‘çocuklarýn suç organizasyonlarda tetikçi olarak kullanýlmasý’ oranýný artýrdýðý düþünülmekedir. Öncelikle yoksulluðu, iþsizliði giderici sosyal politikalar güçlendirilmelidir. Ýstihdama yönelik ekonomik politikalar bir an önce hayata geçirilmelidir. Toplumun tümünü kapsayacak sosyal güvenlik politikalarý oluþturulmalýdýr. Aile planlamasýnýn önemi konusunda bilinçli bir toplum yaratýlmasý saðlanmalýdýr.

Buna raðmen çocuklarýn, sokaðýn olumsuz koþullarýyla tanýþabilecekleri düþünülerek koruyucu ve önleyici tedbirler alma gereði vardýr. Burada esas olan “eðitim” unsurudur. Sokakta yaþamayý, çalýþmayý veya uçucu madde kullanýmýný ve suç iþlemeyi özendirici görsel yayýnlar, ilgili birimlerce etkin bir biçimde denetlenmelidir. Çocuðu suça özendirici dizi ve magazin programlarýnýn onlarýn izleyemeyeceði saatlerde yayýnlanmasý saðlanmalýdýr.

Alýnacak her türlü tedbire karþýn yine de sokakta yaþayan/ çalýþan çocuklarýn olabileceði düþünülerek onlarý tedavi edici rehabilitasyon merkezlerinin ve yaþama hazýrlayacak kurum ve kuruluþlarýn geliþtirilmesi gerekmektedir.

Bu merkezler, sadece tabela merkezi deðil, bu iþe inanmýþ, yetkin, becerikli, sosyal sorumluluðu yüksek kiþi ve guruplarýn sorumluluðuna verilmelidir. Bu sorunun sadece devletin sorunu olmadýðý bilinerek, her vatandaþýn bu alanda katkýsýnýn olabileceðine dikkatler çekilmeli, yaþama geçirilmesi mümkün olabilecek projeler üretilmeli ve realize edilmelidir. Hizmet birimleri; evden kaçma, sokakta yaþama, sokakta çalýþma, istismara maruz kalma, suç iþleme, madde kullanma vb. gibi durumlarýna göre ayrýma tabi tutulmalý ve her biri için ayrý modeller belirlenmelidir.

Esas olan çocuðun ailesinin yanýnda ve ailesi ile birlikte saðlýk-sosyal-ekonomik bakýmdan ayrý ayrý rehabilite edilmesi gereðidir. Amaç, evvela çocuk suçluluk oranýný düþürmek, daha sonra da onlarýn sosyal yaþam içerisinde iþ ve meslek sahibi olmasýný saðlamak, ülke ve toplumuna yararlý, üretici bir birey haline gelmelerini temin etmek olmalýdýr.

Tüm bunlarýn temininde devlet içinde motor vazifesi görecek olan SHÇEK’in klasik örgütlenme ve çalýþma modellerini sür’atle terk ederek, hizmet modellerinde ve kamusal anlayýþta radikal deðiþikliklere gitmesinde zorunluluk görülmektedir. Zira geliþen ve deðiþen dünya þartlarýnda, ülkemizde kiþi baþýna milli gelirimiz son 30 yýlda. beþ kat artmýþtýr. Böyle bir yapýsal dönüþüm içerisinde nüfusumuz 40’lý milyonlardan 80 milyona çýkmýþ, tarým toplumundan tüketim toplumuna geçilmiþ, ithal-ikame sistem yerini tam liberal dýþ ticarete býrakmýþ, ekonomik yapýnýn yaný sýra sosyal yapý da dönüþmüþtür. Toplum daha bireyci, daha materyalist hale gelmiþ, paylaþým ve yardým anlayýþý da deðiþmiþtir.

ÇOCUÐUN SOKAK TEHLÝKESÝ ÝLE KARÞILAÞMASI

Özelikle büyük kentlerde görülen sokakta yaþayan ve sokakta çalýþan çocuk olgusu sadece ülkemiz için deðil tüm sanayileþmekte olan ve sanayileþmiþ ülkelerin sosyal sorunlarýndan birisidir. Ülkemize kýrsaldan kente göç ile baþlayan çarpýk kentleþme, sosyal çözülmenin sonuçlarýndan birisi de sokak çocuklarý sorunudur. Özellikle son yýllarda önem kazanan çocuk suçluluðu içindeki sokakta yaþayan ve çalýþan çocuklarýn oranýndaki artýþlar, çocuk suçunun bireysel adi suç nitelemesinden çýkarak organize suça dönüþmesi tehlikesi de dikkatleri bu noktaya çekmektedir.

Çocuklarýn sokak tehlikesi ile karþýlaþmasýný saðlayan ve buna davetiye çýkaran þu aile modelleridir:

i. Çocuðun temel gereksinimlerini karþýlamaktan yoksun aile,

ii. Ekonomik yoksulluk içindeki aile,

iii. Sosyal güvenlikten yoksun aile,

iv. Resmi nikahý ve nüfus kaydý yapýlmamýþ aile,

v. Ýþsiz, vasýfsýz, eðitimsiz aile,

vi. Sosyal yardýma baðýmlý aile,

vii. Saðlýk sorunlarý olan aile,

viii. Saðlýk sorunlarýnýn çözümünde bilgiye gereksinimi olan aile,

ix. Çocuðu aþýrý kollayan, koruyan aile,

x. Çocuða karþý baskýcý, dayatýcý olan aile,

xi. Madde kullanýmý ve baðýmlýlýðý olan aile,

xii. Çocuðunu ihmal ve istismar eden aile,

xiii. Parçalanmýþ ya da çocuðuyla birbirini reddeder konuma gelmiþ aile,

xiv. Bireylerinin birbirine karþý þiddet uyguladýðý aile,

xv. Çocuklarýyla aralarýndaki yaþ farký fazla olan aile,

xvi. Anne egemen, baba sindirilmiþ aile (rol karmaþasý)

xvii. Çocuðuna karþý güdülenmesi eksik aile,

xviii. Ebeveynlerden birisi fuhuþa itilmiþ aile,

xix. Ebeveynlerden birisi cezaevinde olan aile,

            ÇOCUKLARIN ÝÞLEDÝÐÝ SUÇLAR

Son nüfus sayýmýna göre ülkemiz nüfusunun yarýsý 28 yaþýndan küçüktür. 18 yaþýndan küçükler ise nüfusun üçte birini oluþturmaktadýr. Genç nüfus sayýsýnda giderek bir azalma yaþanmakta ise de Türkiye, AB ülkelerine oranla oldukça genç bir nüfusu bünyesinde barýndýrmaktadýr ve önümüzdeki 30 yýl bu farkýn korunacaðý düþünülmektedir.

Bu çalýþmanýn konusunu oluþturan sokak çocuklarýnýn, bu çocuk nüfusu içerisindeki yeri tam olarak bilinememektedir. Çocuklarýn özel durumlarý göz önünde bulundurularak sayýlarýna iliþkin saðlýklý rakamlara ulaþýlamamaktadýr. Ayný þekilde sokak çocuklarýnýn karýþtýðý iddia edilen suçlar konusunda da net veriler elde edilememektedir. Sokak çocuklarýnýn karýþtýðý suçlarla ilgili olarak yapýlan genel bir araþtýrma yoktur. Yerel anlamda yapýlan bazý araþtýrmalar varsa da o bölgedeki genel çocuk sayýsýna olan oranýný bilmek mümkün olamamaktadýr.

Genel bir fikir vermesi açýsýndan bu çalýþmada, sokak çocuklarýnýn da içinde bulunduðu 18 yaþ altý tüm çocuklarýn iþlediði iddia edilen suçlar istatistiki verilere dayanarak deðerlendirilmiþtir. Böylelikle;

-         çocuklarý suça iten nedenlerin neler olduðu,

-         genellikle hangi suçlara yöneldikleri,

-         suç iþleyen çocuklarýn cinsiyetine göre daðýlýmlarý,

-         tüm suçlar içindeki paylarý

gibi sonuçlara varýlarak suç dünyasýnda çocuðun yeri saptanmak istenmiþtir.

Çocuklarýn þahsa ve mala karþý iþledikleri suçlar, polis ve adliye kayýtlarýnda geçen suç türleri ve þüphelilerin cinsiyet durumlarýna göre incelenmiþtir. Öncelikle Türkiye genelinde polis sorumluluk sahasýnda suç iþlediði iddiasýyla Cumhuriyet Savcýlýðýna sevk edilen þüpheli çocuklarýn tüm suç iþleyenlere oraný Tablo 1’de gösterilmiþtir. Tablodan çocuk þüpheli sayýsýnýn 2007 yýlý dýþýnda kendi içerisinde bir artýþ gösterdiði görülmektedir. Burada iki husus akla gelebilir: Birincisi çocuk polisinin baþarýlý bir çalýþma sürdürememesi, ikincisi çocuk polisinin her geçen yýl daha iyi örgütlenerek daha çok olaya müdahale etmesi. Tablo incelendiðinde ikinci görüþün doðru olduðu söylenebilir. Zira çocuk þüpheli sayýsýnýn tüm þüphelilere oraný 2003 yýlýnda % 14,4, 2004 yýlýnda 13,9, 2005 yýlýnda 10,9, 2006 yýlýnda 8,1 ve 2007 yýlýnda % 7,1’dir. Bu verilerden çocuklarýn iþlediði iddia edilen suç oranýnýn 2003 yýlýndan 2007 yýlýna kadar sürekli bir azalma seyri izlediði görülmektedir. TÜÝK verilerine göre 2007 yýlý sonunda 70.586.256 nüfusun 23.551.003’ü 18 yaþýndan küçüktür.  Bu durumda Tablo 1’e göre 2007 yýlýnda tüm nüfus içerisindeki þüpheli oraný yüzde 3.8 iken 18 yaþ altý nüfusta yüzde 1.1’lere gerilemektedir. Bu sonuçlar Emniyet Genel Müdürlüðü Çocuk Þube Müdürlüðü/Büro Amirliði Kuruluþ, Görev ve Çalýþma Yönetmeliðinin yürürlüðe girdiði 13 Nisan 2001 tarihinden itibaren çocuk polisi uygulamasýnýn baþarýlý sonuçlar verdiðinin göstergesi olarak yorumlanabilir. Çocuklarýn iþlediði iddia edilen suç sayýlarýnýn yýllar itibarýyla artýþ göstermiþ olmasý, ülke çapýnda iþlenen tüm suçlarýn artmasýnýn da bir sonucudur.  

Tablo 1: Çocuk Suçlularýn Tüm Suçlular Ýçindeki Yeri

                          Çocuk               Tüm                 Çocuk Þüphelilerin

YILLAR      Þüpheli Sayýsý    Þüpheli Sayýsý     Tüm Þüph.Oraný %

2003                   46.345                 321.805                    14,4

2004                   49.482                 353.578                    13,9

2005                53.433                   487.761                     10,9

2006                   62.968                785.509                       8,1

2007                    53.039               751.295                       7,1

GEN.TOP.         265.177           2.699.948                     9,8

5 Yýllýk Ortalama  53.035         539.989                      10,9

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüðü

Çocuklarýn Þahsa Karþý Ýþlediði Suçlar

26 Eylül 2004 tarihinde kabul edilen 5237 sayýlý yeni Türk Ceza Kanunundan önce þahsa karþý iþlenen suçlar polis kayýtlarýnda öldürme, yaralama, genel adap ve aile nizam ile þahýs hürriyeti aleyhine ve devlet idaresi aleyhine iþlenen suçlar þeklinde sýnýflandýrýlmýþ ve bu format 2006 yýlý sonuna kadar devam etmiþtir. Bu tasnife göre hazýrlanan Tablo 2’de Türkiye geneli polis sorumluluk bölgesinde çocuklarýn þahsa karþý iþlediði suçlarýn azýmsanmayacak düzeyde olduðu görülmektedir. Cumhuriyet Savcýlýðýna gönderilen þüpheli çocuk sayýsý 2003 yýlýnda 19.864 iken bu sayý 2004 yýlýnda 22.238’e, 2005 yýlýnda 24.347’ye ve 2006 yýlýnda 31.283’e yükselmiþtir.

Tablo 2: Çocuklarýn Þahsa Karþý Ýþledikleri Suçlarýn Suç Türüne Göre Daðýlýmý

YILLAR                        2003                 2004                     2005                 2006

SUÇ TÜRLERÝ       Sayý    %         Sayý        %          Sayý       %         Sayý      %

Öldürme                  318     1,6            411       1,8            391       1,7       439       1,5

Yaralama 11.661     58,7    13.            284       59,7       14.326   58,8    17.402   55,6

Þahýs Hür.Aleyh.  2.153    10,9         2.279    10,2       2.362       9,7      3.273     10,5

Devlet Aleyhine     851     4,2           1.073     4,7         1.266      5,2      1.308      4,4

Diðer Suçlar        4.881    24,6          5.040     22,6        6.000    24,6      8.758    28,0

TOPLAM                19.864                 22.238               24.347                    31.283   

 Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüðü

       Çocuklarýn þahsa karþý iþlediði suçlarda ilk sýrayý yaralama suçunun oluþturduðu görülmektedir. 2003 yýlýnda tüm þüpheli çocuklarýn % 58,7’si yaralama suçuna karýþtýklarý iddiasýyla Cumhuriyet Savcýlýklarýna gönderilmiþlerdir. Bu oran 2004, 2005 ve 2006 yýllarýnda sýrasýyla % 59,7, % 58,8 ve % 55,6 þeklinde seyir izlemiþtir.

Þahsa karþý iþlenen suçlardan; kiþilerin can güvenliðine, baþka bir anlatýmla vücut dokunulmazlýklarýna karþý iþlenen suçlarý anlamak gerekmektedir. Bu tür suçlarýn çocuklar tarafýndan iþlenmesi halinde alacaklarý cezanýn az olacaðý varsayýmýndan hareketle yetiþkinler tarafýndan azmettirildikleri bilinen gerçeklerdendir. Ayrýca edinilen gözlemlere göre sokakta yaþayanlarýn, yaþamý sürdürebilmek için baþkalarýna dokunmalarý onlar için bir hak olarak görülebilmektedir. Yönetsel yapý içerisindeki sosyal çarpýklýðýn sonucu yaþadýklarý maðduriyeti bir haksýzlýk olarak görebilmekte ve kendilerini cesaretlendirici birçok ilaç da kullanarak cana yönelik eylemler gerçekleþtirebilmektedirler.

Tablo 1’de çocuk þüphelilerin genel suçlar içindeki payý oran olarak her geçen yýl bir azalma seyri göstermesine karþýn Tablo 2’de yýllar itibarýyla bir artýþýn olduðu gözlemlenmektedir. 2003 yýlýnda 19.864 olan þüpheli sayýsý 2006 yýlýnda % 57,4 oranýnda artýþ göstererek 31.283’e yükselmiþtir. Bu durumda emniyet teþkilatý mensuplarýnýn, önleyici hizmetlere iliþkin tedbirler konusunda çocuk suçlarýna karþý daha az duyarlý olduklarý, baþka bir anlatýmla çocuklarý ikinci plana alarak yetiþkinlerin iþledikleri ya da iþleyebilecekleri suçlar için daha çok gayret gösterdikleri anlaþýlmaktadýr. Ya da çocuðu sokaða iten problemlerin baþlýcalarý olan göç ya da çarpýk kentleþme sorunu ile ailedeki ve çevredeki olumsuzluklar aþýlamamýþtýr. Ýstatistiki verilerin gösterdiði olumsuz tablonun iyileþtirilmesi konusunda ilgili kurum ve kuruluþlarýn yeni bir deðerlendirme yaparak soruna çözüm getirilmesinin uygun olacaðý mütalaa edilmektedir. Unutulmamalýdýr ki bugünün çocuk suçlusu yarýn yetiþkin ve daha donanýmlý bir suçlu profiliyle güvenlik görevlilerinin ve öteki sosyal kuruluþlarýn karþýsýna çýkabilecektir. 

Þahsa karþý iþlenen suçlarda Cumhuriyet Savcýlýklarýna gönderilen þüpheliler, cinsiyet durumlarý göz önüne alýnarak deðerlendirildiðinde Tablo 3’de görülen bir sonuçla karþýlaþýlmaktadýr. Buna göre 2003 yýlýnda tüm þüphelilerin  % 13,3’ünü kýz çocuklarýn oluþturduðu görülmektedir. Bu oran devam eden üç yýl içinde de benzer bir seyir izlemekte ve 2006 yýlýna deðin sýrasýyla % 11,1, % 13,4 ve % 15,5’lik oran oluþturmaktadýr. Her geçen yýl -az da olsa- yükselen deðerler, kýz çocuklarýn geleceði için umutlu görünmemektedir. Onlarýn eðitimiyle ilgili olarak sivil toplum kuruluþlarý tarafýndan desteklenen programlarýn devlet tarafýndan bizzat yerine getirilmesi durumunda bu oranýn daha aþaðý düzeylere çekileceði varsayýlmaktadýr.

Tablo 3: Þahsa Karþý Ýþlenen Suçlarýn Suçu Ýþleyen Çocuklarýn Cinsiyetlerine Göre Daðýlýmý

YILLAR                2003                   2004                     2005                     2006

Cinsiyet        K          E                 K        E                K         E              K          E

Suçlu          2.651   17.213        2.482    19.756      3.275    21.072      4.877   26.306

TOPLAM         19.864                   22.238                     24.347                   31.283

Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüðü

Çocuklarýn Mala Karþý Ýþlediði Suçlar

Mala karþý suç iþledikleri için Cumhuriyet Savcýlýklarýna gönderilen çocuk sayýsý, ayný dönemde þahsa karþý iþlenen suçlardan daha fazla olarak tespit edilmiþtir. Bu suçlardan en çoðunu hýrsýzlýk suçu oluþturmaktadýr (Tablo 4).

Tablo 4: Çocuklarýn Mala Karþý Ýþledikleri Suçlarýn Suç Türüne Göre Daðýlýmý

     YILLAR             2003                   2004                     2005                   2006

SUÇ TÜRLERÝ    Sayý    %          Sayý      %          Sayý    %           Sayý      %

 Hýrsýzlýk           22.029  83,1         22.153  81,1       23.101  79,4       23.944   75,5

Gasp ve Yaðma 1.115    4,2           1.381    5,1          1.937    6,7        2.222      7,0

Yangýn               152       0,6           162       0,6           183      0,6           208      0,7

Diðer Suçlar     3.185    12,1         3.548    13,2         3.865   13,3       5.311      16,8

 TOPLAM           26.481                   27.244                  29.086              31.685      

          Hýrsýzlýk suçu evden, iþ yerinden, otodan olduðu gibi yankesicilik ya da kapkaç suretiyle de yapýlabilmektedir. Hýrsýzlýk suçunun öteki mala karþý iþlenen suçlar içindeki payý 2003 yýlýnda % 83,1, 2004 yýlýnda % 81,1, 2005 yýlýnda % 79,4 ve 2006 yýlýnda % 75,5 olduðu tespit edilmiþtir. Bu durum çocuk için adeta yaþamak için çalmanýn meþru bir yol olduðu anlamýna geldiðini göstermektedir. Çocuðun burada ikinci bir rolü daha vardýr. O, kendi yaþamýný sürdürmek için çaldýðý gibi, yetiþkinlerin kendilerini kullanmalarý sonucu da hýrsýzlýk yapabilmektedirler. Ceza ehliyetleri olmadýðý için çoðu kere yetiþkinler tarafýndan oluþturulan çetelerin içine dahil edilerek adeta suç makinesi olabilmektedirler.

Gasp ve yaðma suçlarý, çocuklarýn hýrsýzlýktan sonra ikinci sýklýkta iþledikleri mala karþý suçlardýr. Burada da malý elde etmenin þekli biraz daha deðiþik ve sert boyutludur. Malý teslim etmeye mecbur býrakýlan kiþinin hayatýna, vücuduna ya da cinsel dokunulmazlýðýna yönelik bir saldýrý söz konusudur. Bu suçlardaki artýþ daha büyük bir hýzda seyretmiþtir. Öyle ki 2003 yýlýnda 1.115 olan gasp ve yaðma suç sayýsý 2006 yýlýnda iki katýna ulaþarak 2.222 olmuþtur.

Mala karþý iþlenen suçlarýn ilk bakýþta þahsa karþý iþlenenlerde olduðu gibi önemli bir tesir býrakmadýðý düþünülmektedir. Meydana gelen zararlarýn, eþyalarýn sigorta edilerek giderilebileceði akla gelmekteyse de eylem sýrasýnda þüphelilerin malý ele geçirme pahasýna vücut dokunulmazlýðý konusunda acýmasýz bir tavýr sergiledikleri sýkça yaþanan durumlardandýr. Yaþamak için çalmayý ilke edinenlerin, baþkalarýnýn yaþamasý konusunda duyarlý olmalarý beklenmemelidir.

Mala karþý iþlenen suçlarda çocuklarýn cinsiyet durumlarý incelendiðinde erkek çocuklarýn kýz çocuklara oranla daha fazla suça karýþtýklarý tespit edilmektedir. Tablo 5’de görüldüðü gibi kýz çocuklarýn mala karþý iþlenen suçlardaki payý 2003 yýlýnda  % 12,3, 2004 yýlýnda % 12,1, 2005 yýlýnda 11,6 ve 2006 yýlýnda 12,4 olmuþtur. Kýz çocuklarýnýn suça katýlma oranýný azaltmak için “Haydi Kýzlar Okula” gibi kampanyalarýn desteklenmesinin faydalý sonuçlar getireceði deðerlendirilmektedir. Ayrýca yetiþtirme yurtlarý ile çocuk ve gençlik merkezlerinde kýz çocuklarý için daha fazla bölümler ayrýlarak topluma kazandýrýlma konusunda çalýþmalar yoðunlaþtýrýlmalýdýr. 

 Devamý var...

 Yazýnýn devamý

Tablo 5: Mala Karþý Ýþlenen Suçlarýn Suçu Ýþleyen Çocuklarýn Cinsiyetlerine Göre Daðýlýmý

YILLAR              2003                     2004                    2005                      2006

Cinsiyet        K           E             K            E            K            E           K          E

Suçlu          3.258    23.223      3.312    23.932     3.391   25.695       3.950   27.735

TOPLAM          26.481                    27.244                 29.086                 31.685

 Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüðü

 Tablo 1’den yola çýkýlarak yapýlan deðerlendirmede Türkiye’de son 5 yýl ortalamasý olarak suç iþlediði iddia edilen þüpheli sayýsý yýllýk 539.989’dur. Ayný oran çocuk þüphelilerde yýllýk olarak 53.035’dir. Son beþ yýl ortalamasýnda ülke nüfusu 70 milyon olarak kabul edildiðinde Türkiye’de her 129 kiþiden birinin suç iþlediði þüphesiyle Cumhuriyet Savcýlýklarýna gönderildiði anlaþýlmaktadýr. Ülke nüfusunun üçte birini çocuklarýn oluþturduðu varsayýldýðýnda 23.300.000 çocuktan yýllýk ortalama 53.035’inin, dolayýsýyla 439 çocuktan birinin þüpheli olarak Cumhuriyet Savcýlýklarýna gönderildiði tespit edilmektedir. Bunlarýn büyük bir bölümünün sokak çocuðu olduðu bilinmektedir. Ama ne kadarýný sokak çocuklarýnýn oluþturduklarýna dair Türkiye’de saðlýklý hiçbir kaynak gösterilememektedir.

Organize suçlar ve Þiddet

Rahip Santora, Hrant Tink cinayetleri gibi suçlarýn çocuklara iþletilmesi/azmettirilmesi organize suçlara örnek olarak verilebilir.

Mala karþý iþlenen suçlarda oluþan organize yapýlanmalar net olarak görülmektedir. Özellikle son yýllarda ülkemizin belirli bölgelerinde ve büyük kentlerde meydana gelen yasa dýþý gösteri ve yürüyüþlerde çocuklarýn ön planda kullanýlmasý, toplumsal eylemlerde çocuklarýn öne çýkarýlmasý da çocuklara yönelik yeni bir uygulama olarak karþýmýza çýkmaktadýr

Çocuk suçlular içindeki sokakta yaþayan ve çalýþan çocuklarýn oranýndaki artýþlar, çocuk suçunun bireysel adi suç nitelemesinden çýkarak organize suça dönüþmesi tehlikesi nedeniyle dikkatleri bu noktaya çekmektedir.

DEÐERLENDÝRME

Birleþmiþ Milletlerce 1989 yýlýnda benimsenen Çocuk Haklarýna Dair Sözleþme ile çocuðun önemi daha da artmýþtýr. Özellikle 3 üncü maddede yer alan “Taraf Devletler, çocuklarýn bakýmý veya korunmasýndan sorumlu kurumlarýn, hizmet ve faaliyetlerin özellikle güvenlik, saðlýk, personel sayýsý ve uygunluðu ve yönetimin yeterliliði açýsýndan, yetkili makamlarca konulan ölçülere uymalarýný taahhüt ederler” ibaresinde güvenlik kavramý ön plana konularak çocuðun uluslararasý alandaki yeri daha da üst boyutlara taþýnmýþtýr.

Türkiye, Çocuk Haklarýna Dair Sözleþme sonrasýnda -belki de yýllarca ihmal ettiði için- çocuk haklarý konusunda geri kalmak istememiþ, bu alanda belirgin bir gayret içerisine girmiþtir. Bu alanda ulusal ve uluslararasý kurumlarla iþbirliðine gidilmiþtir. Bunlar arasýnda üniversiteler, yerel yönetimler, STK.lar, barolar, SHÇEK, ILO, UNICEF Türkiye Temsilciliði, Emniyet Genel Müdürlüðü sayýlabilir.

2005 Yýlýnda yürürlüðe giren 5395 Sayýlý Çocuk Koruma Kanunu ile bu alanda çok önemli bir sýçrama yapýlmýþ, çocuklarýn korunmasýnýn toplumsal bir sorumluluk olduðu gerçeði realize edilmiþ, çocuk haklarýnýn korunmasýnda ileri bir uygulama baþlatýlmýþtýr..

SHÇEK’in de katkýlarýyla Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý ile Dýþ Ticaret ve Gümrük Müsteþarlýðýnýn ortak çalýþmalarý sonucu ile uçucu ve yapýþtýrýcý maddelerin ithalatýnda içerik miktarlarýnýn denetimi konusunda Ýthalat Tebliði yayýmlanmýþtýr (10 Ocak 1999 gün ve 23579 sayýlý Resmi Gazete). 11.02.2000 tarih ve B.05.1.EGM.0.11.01.09/00036 sayýlý genelge ile kamu esenliðinin saðlanmasý ve uçucu maddelerin etkisi ile çocuklarýn suç iþlemesinin önüne geçilmesi için 5442 sayýlý Ýl Ýdaresi Kanununun 11/C maddesine göre uçucu maddelerin 0-18 yaþ arasýndaki çocuklara satýþýnýn yasaklanmasý için karar alýnmasý, ilan edilecek karara uymayanlar hakkýnda adli soruþturma yapýlmasý istenmiþ ve uygulamaya baþlanmýþtýr.

2001-2005 yýllarýný kapsayan Türkiye Cumhuriyet Hükümeti – UNICEF Ülke Programýnýn “Özel Koruma Tedbirlerine Muhtaç Çocuklar” ve “Çocuk Adaleti Sistemi Projesi” hazýrlýk çalýþmalarýna katýlým saðlanmýþtýr.

TBMM tarafýndan sokak çocuklarý konusunda Meclis Araþtýrma Komisyonu kurulmuþtur. Buna paralel olarak sokakta yaþayan ve çalýþtýrýlan çocuklara yönelik 5 Bakanlýk ile birlikte yürütülen yeni bir hizmet modeli uygulanmaya baþlanmýþtýr. SHÇEK’in ve belediyelerin hizmetlerinin yaný sýra 81 ilde Çocuk Þube Müdürlükleri, polis teþkilatý bulunan ilçelerde Çocuk Büro Amirlikleri kurulmuþtur. 43 il emniyet müdürlüðünde ise çocuk bakým üniteleri oluþturulmuþtur. Hizmet içi kurslarda binlerce personel eðitim almýþtýr.

Türkiye’de her yýl ortalama 129 kiþiden biri suç þüphelisi olarak Cumhuriyet Savcýlýklarýna intikal ettiriliyorken 439 çocuktan biri adliyeye gönderilmektedir. Çocuklarýn, bebeklik döneminde suç iþlemeyecekleri varsayýldýðýnda ve ceza hukukuna göre on iki yaþýna kadar ceza ehliyetlerinin olmayýþý göz önünde bulundurulduðunda bu oran normal kabul edilebilir.

Sokak çocuklarýnýn sayýca azaltýlmasý ve buna baðlý olarak suç iþleyen çocuklarýn sayýca azaltýlmasý devletin genel politikasýdýr ve ilgili kurum ve kuruluþlarca bu yönde çalýþmalar yapýlmaktadýr. Gerek SHÇEK ve gerekse Emniyet yetkilileri, sokak çocuðu popülasyonu dikkate alýndýðýnda bunlar içinde küçük bir grubunun sýkça suça karýþtýðýný ifade etmektedirler.

Dünya Saðlýk Örgütünün (WHO) verilerine göre 6 milyarý aþkýn dünya nüfusunun 2 milyar 700 milyonunu çocuklar oluþturmaktadýr. Sokak çocuðu sayýsý ise 100 milyon olarak tahmin edilmektedir (http://www.kadinveaile.com/yazi.asp?id=563). TÜÝK tarafýndan gerçekleþtirilen Adrese Dayalý Nüfus Kayýt Sistemine (ADNKS) göre Türkiye nüfusunun 31.12.2007 tarihi itibarýyla 70.586.256 kiþi olduðu açýklanmýþtýr. Türkiye, genç nüfusa sahip bir ülkedir. 36.309.193 kiþi ile nüfusun yarýsýný 28 yaþýndan, 23.551.003 kiþi ile üçte birini 18 yaþýndan küçükler teþkil etmektedir.

Sadece Ankara’da 2007 yýlý itibarýyla Cumhuriyet Savcýlýðýna suç iþlediði iddiasýyla getirilen çocuk sayýsýnýn 3.500-4.000 arasýnda olduðu ifade edilmektedir.

Ülkemizde sokak çocuklarýnýn sayýsý tam olarak bilinememektedir. Bunun nedenlerinden biri, toplumun olumsuz davranýþlarý kabullenememesidir. Sorumlu merciler, kendi sorumluluk alanlarýnda çok sayýda sokak çocuðu olmasý durumunda baþarýsýz addedileceklerini düþünürler. Bu durum sokak çocuðu sorununun çözümünde en büyük engellerden biridir. Sayýnýn bilinmesi, ileriki yýllar için yapýlacak çalýþmalar konusunda kuþkusuz belirleyici etki yaratacaktýr. Bir yandan sayýnýn netleþtirilmesi için çalýþmalar yapýlýrken öte yandan çocuðu sokaða iten nedenler konusunda her kurum ve kuruluþ üzerine düþeni yapmalýdýr. Tahmin edilen rakamlar arasýnda ciddi farklar vardýr. Sokak çocuklarý sorununun önüne geçmek için önceliði bu konuya vermek gereklidir. Zira sorunun sýnýrlarý net ifadelerle sayýlýp dökülmezse çözüm üretimi de o oranda zor olacaktýr. Buna paralel olarak konu ile ilgili çalýþan kamu görevlileri, çocuðun özel durumundan dolayý bilgi açýklamasýnda bulunamamaktadýrlar. Çocuðun teþhir edilmemesi, gizliliðin saðlanmasý, görüntülerinin alýnmamasý, evrakýnýn yayýmlanmamasý, çocuðun yaþadýðý travmanýn hatýrlatýlmamasý gibi temel tedbirlerin uygulanmasý zorunludur.. Ancak bu konuda yönetim alanýnda çok daha fazla ketum davranýldýðý, bunun da çocuk sorunlarýyla ilgili çözümlerin üretilmesine etki yaptýðý deðerlendirilmektedir.

5395 sayýlý Çocuk Koruma Kanununun 4 ncü maddesi çocuðun haklarýnýn korunmasý amacýyla; ailesinin, ilgililerin, kamu kurumlarýnýn ve sivil toplum kuruluþlarýnýn iþbirliði içinde çalýþmalarýna hükmetmiþtir. Çocuk Haklarýna Dair Sözleþmenin 19 ncu maddesi de çocuðu, ana-babasýnýn ya da bakýmýný üstlenen kiþinin bedensel veya zihinsel saldýrýsýndan, kötü muamele yapmasýndan, ihmal ve istismarýndan korumayý hedeflemiþtir. Bunun için devletin; yasal, idari, toplumsal ve eðitsel bütün önlemleri almasý istenmiþtir. Bu nedenle çocuða ve onun bakýmýný üstlenen kiþilere, gereken desteði saðlamak amacý ile sosyal programlar düzenlenmelidir. Televizyon, gazete, radyo gibi kitle iletiþim araçlarýndan yararlanýlarak aileler, çocuk geliþimi ve psikolojisi konularýnda bilgilendirilmelidirler.

Genelde sokak çocuklarýnýn, özelde ise sokakta çalýþan çocuklarýn durumu yoksullukla yakýndan iliþkili olduðu için, bu çocuklarýn ekonomik durumlarýnýn iyileþtirilmesine yönelik politikalar üretilmelidir. Çocuklarýn sokaklardan kurtarýlmasý ve geleceðe güvenle bakýlacak bir ülkenin inþa edilmesi için istihdamýn artýrýlmasý saðlanmalýdýr. Bir taraftan bu çocuklarýn ailelerine sadece sosyal yardým yapýlmamalý, bu aileler istihdamýn içine dahil edecek projeler geliþtirilmeli; diðer taraftan da sokak çocuklarý ile ilgili merkezlerde mesleki beceri kurslarý yaygýnlaþtýrýlmalýdýr. Bu alanda özel ve devlete ait kurum ve kuruluþlar, üniversiteler, belediyeler, sivil toplum örgütleri ile ortak çalýþmalar yapýlmalýdýr.

Birleþmiþ Milletler tarafýndan benimsenen Riyad Ýlkeleri ile Pekin ve Havana Kurallarý suç öncesinde ve suç sonrasýnda çocuk haklarýna güvence getiren önemli belgelerdir. Riyad Ýlkeleri, çocuðun suç iþlemesini önleyici sosyal politikalar belirlemiþtir. Pekin Kurallarý, çocuklarýn yetiþkinlerden ayrý ve uzmanlaþmýþ bir sistem içinde yargýlanmalarýný istemiþtir. Havana Kurallarý, özgürlüklerinden yoksun býrakýlmasýna karar verilen çocuklarýn toplumla yeniden bütünleþmelerini hedeflemiþtir. Buna göre yargýlama öncesinde ve sýrasýnda çocuðu nezarette tutma yerine uzaktan gözetim altýnda bulundurma yöntemi uygulanmalýdýr. Evinde, sosyal bir kuruluþta ya da bir ailenin yanýnda gözetim altýnda tutulmalýdýr. Nezarethane son çare olarak düþünülmelidir. Eðer nezarethaneye konulmalarý gerekirse yetiþkinlerle ayný bölüme konulmamalýdýr. Çünkü hakarete, cinsel ve fiziksel istismara uðrama olasýlýklarý vardýr. En önemlisi topluma yeniden profesyonel suçlu olarak dönebilirler (Karaosmanoðlu, Fatih, (2002), “Çocuk Haklarý Doðal Hukuk ve Birleþmiþ Milletler Çocuk Haklarýna Dair Sözleþme”, Ýkinci Ulusal Çocuk ve Suç Sempozyumu, Kuban Matbaasý, Ankara). Bu durumun önüne geçmek için hükümlülük sýrasýnda eðitsel programlar düzenlenmeli ve tahliye sonrasý takip ve rehabilitasyon saðlanmalýdýr. Gönüllüler grubunca ya da sivil toplum kuruluþlarýnca suç öncesi önleyici hizmetler ile kültürel ve sportif etkinliklerle çocuklarýn toplumsallaþmasýna yönelik çalýþmalar yapýlmalýdýr. Duyulan ihtiyaç doðrultusunda aileye sosyal yardým saðlanmalý ve aile içi iliþkilerin yeniden düzenlenmesini saðlayacak rehberlik hizmeti verilmelidir. Sadece sosyal yardým kafi görülmemeli, aile bireylerinin meslek edinmelerini saðlamak için çaba sarf edilmelidir.

Son yýllarda gerek TCK.da ve gerekse usul hukukunda yapýlan deðiþiklikler çocuklarýn yargýlanma esnasýnda ve sonrasýnda korunmasýný saðlamaktadýr, bu ileri uygulamalar çaðdaþ deðiþiklikler olarak deðerlendirilmektedir.

Suç iþlemeyi alýþkanlýk haline getiren çocuk için yenisini iþlemek sýradan bir eylemdir. Suç, çocuk için sýradan bir davranýþ gibi algýlanmadan önce önleyici güvenlik tedbirlerine baþvurulmalýdýr. Suç makinesi olarak adlandýrýlan çocuklar haftada en az bir gün toplanabilmeli, onlara meslek elemanlarý aracýlýðý ile terapi uygulanabilmelidir. Ayrýca, sosyalleþme projeleri ile topluma kazandýrýlmalarý saðlanmalýdýr.

Çözümde esas olan çocuðun ailesinin yanýnda ve ailesi ile birlikte saðlýk-sosyal-ekonomik bakýmdan ayrý ayrý rehabilite edilmesi gereðidir. Amaç, çocuk suçluluk oranýný düþürmek, onlarýn sosyal yaþam içerisinde iþ ve meslek sahibi olmasýný saðlamak, ülke ve toplumuna yararlý, üretici bir birey haline gelmelerini gerçekleþtirmek olmalýdýr.

Tüm bunlarýn temininde devlet içinde motor vazifesi görmesi gereken, öncü, koordinatör, standart ve kural koyan, denetleyen kurum olmasý geren SHÇEK’in klasik örgütlenme ve çalýþma modellerini sür’atle terk ederek, tüm hizmet modellerinde ve kamusal anlayýþta radikal deðiþikliklere gitmesinde zorunluluk görülmektedir.

“Hamilik” anlayýþý geliþtirilmeli, sokakta çalýþan çocuklarýn rehber aileler edinebilmeleri yönünde çalýþmalar yapmalýdýr. Bu çalýþmalar sadece SHÇEK’in üzerinde kalmamalý, belediyeler, meslek odalarý, sivil toplum kuruluþlarý da sosyal sorumluluðu paylaþmalýdýr. Ayný þekilde suça bulaþmýþ  çocuðun iþsiz aile bireylerinin meslek edinebilmeleri saðlanmalýdýr. Üniversite gençliðinin enerjisine dikkat çekilmeli, gençlerin bu sosyal soruna sahip çýkmasýný saðlayacak yayýn ve yönlendirmelerde bulunulmalýdýr.

SHÇEK’in bu alandaki bilgi ve birikiminden istifade edilerek, her ilde bulunan Sosyal Hizmetler, Milli Eðitim ve Kültür müdürlükleri ile belediyelerin öncülüðünde, mümkün olduðu kadar çok il’de sokak çocuklarýndan oluþan tiyatro, müzik, folklor gruplarý kurulmalý, onlarýn bu etkinliklere katýlýmlarý saðlanmalýdýr. Bu iþlemde devamlýlýk, sürdürülebilirlik ve dönüþüm temel yaklaþým olmalýdýr.

16 büyük þehir baþta olmak üzere tüm illerde spor alanýnda da benzer etkinlikler düzenlenmeli, “sokak ligi” geliþtirilmeli, gençlik ve spor il müdürlükleri ile federasyonlarýn bu sosyal sorumluluðu paylaþmasý temin edilmelidir. Spora yönelik bu yaklaþýmda gösteriþten uzak, devamlýlýk ve sürdürülebilirlik temel olarak benimsenmelidir

Çocuk suçluluðunda bireysel suçlarýn yerini organize suçlara býrakma eðiliminde olduðu gerçeði hiçbir zaman dikkatlerden uzak tutulmamalýdýr. Özellikle büyük þehirlerdeki çocuk suçlularýn profilindeki deðiþiklikler, suçun organizeye doðru dönüþümü iyi irdelenerek, bu alandaki fikir, çözüm önerileri ve uygulamalar bu geliþmeleri dikkate alarak gerçekleþtirilmelidir.

Sedat ERGENÇ

SHÇEK Ýç Denetçisi, Kamu Yönetim Uzmaný

  -----------------------------------------------------------------------------------------------

KAYNAKÇA

Bahar, Halil Ýbrahim, (2002), “Medya ve Polis Açýsýndan Çocuðun Yargýsýz Ýnfazý”,  Ýkinci Ulusal Çocuk ve Suç Sempozyumu, Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfý Yayýnlarý, Ankara.

Çavuþoðlu, Turgay, “Sosyal Hizmetlerin Yakýn Tarihinden Sayfalar”, Sabev Yayýnlarý 9, Ankara

Erden, Gülsen, (2002), “Çocuðun Yazýlý ve Görsel Basýnda Ýstismarý: Suç Kurbaný ve Suç Zanlýsý Çocuk Haberleri”, Ýkinci Ulusal Çocuk ve Suç Sempozyumu, Kuban Matbaasý, Ankara.

SORU 53: Malul kýz çocuklarýnýn aylýklarý evlenmeleri halinde kesilecek mi?

Gerek kýz, gerekse erkek malul çocuklarýn aylýklarý evlenmeleri halinde kesilmeyecek, ancak, çalýþmalarý, kendi çalýþmalarýndan dolayý gelir/aylýk almalarý veya maluliyet hallerini yitirmeleri durumunda aylýklarý kesilecektir.

SORU 54: Emekli Sandýðýndan aylýk almakta iken evlenen kýz yetimlerin aylýktan çýkmasý durumunda diðer aylýk alanlarýn aylýklarý yükseltilecek mi?

Evet, bu kanundan önce Emekli Sandýðý Kanununa göre baðlanmýþ aylýklar hakkýnda bu Kanunla yürürlükten kaldýrýlan hükümleri de dâhil 5434 sayýlý Kanun hükümlerine göre iþlem yapýlacaðýndan Emekli Sandýðýndan aylýk almakta iken evlenen kýz yetimlerin aylýktan çýkmasý durumunda diðer aylýk alanlarýn aylýklarý yükseltilecektir.

SORU 55: Yetim kýz çocuklarýna aylýklarýnýn 24 katý tutarýndaki evlilik yardýmý yarýya mý düþürülmektedir?

Hayýr, sadece daha önce eþ ve kýz çocuklara ( Emekli Sandýðý Kanununa göre anaya da ) verilen evlenme yardýmýnýn  bundan sonra sadece yetim kýz çocuklarýna verilmesi hükmü getirilmiþtir. Diðer taraftan Emekli Sandýðý Kanununda almakta olunan aylýðýn 1 yýllý tutarýnda hesap edilmekte olan bu yardým bu Yasayla 24 ay tutarýna yükseltilmektedir.

SORU 56: Evlenme ödeneði hangi miktar üzerinden ve kimlere verilecektir ?

Bu Kanun uyarýnca, evlenme ödeneði yetim kýz çocuklarýna almakta olduklarý aylýklarýn 24 aylýk tutarý miktarýnda ödenecektir.

SORU 57: Yeni Yasaya göre sigortalýnýn anne ve babasýna hangi þartlarla ölüm aylýðý baðlanacaktýr? Bir hak kaybý söz konusu mu?

Yeni düzenleme ile ölen sigortalýdan dolayý ana ve babalara aylýk baðlanmasý için eþ ve çocuklardan artan hisse bulunmasý, her türlü gelirlerinin asgari ücretin net tutarýndan az olmasý ve gelir/aylýk almamasý þartlarý getirilmiþtir. Ana ve babanýn 65 yaþýn üstünde olmasý halinde artan hisse koþulu aranmayacaktýr. Mevcut uygulamada, SSK sigortalýlarýnýn ana ve babalarýna ölüm aylýðý baðlanabilmesi için sigortalýnýn öldüðü tarihte eþ ve çocuklardan artan hisse bulunmasý  koþulu aranmakta idi. Yeni düzenleme ile artan hissenin sonradan oluþmasý  halinde de ana ve babaya aylýk baðlanmasý imkaný getirilmiþtir.

SORU 58: Kanun þehitlerin anne ve babalarýna aylýk baðlanmasýna iliþkin þartlarda herhangi bir deðiþiklik getiriyor mu?

Emekli Sandýðý Kanunundaki þehit anne ve babalarýna aylýk baðlama koþullarý aynen korunduðundan herhangi bir deðiþiklik söz konusu deðildir.

SORU 59: Görevli olduðum bir sýrada geçirmiþ olduðum bir kazadan dolayý malul olarak görevimden ayrýldým. Emekli Sandýðý vazife malullüðüm kabul edilmedi. Bu Kanun bana bir hak getiriyor mu?

Hayýr, bu Kanun geçmiþteki vazife malullüðü durumlarýný deðiþtirecek herhangi bir düzenleme getirmemektedir.

SORU 60: Malullük aylýðý baðlanabilmesi için hangi þartlar aranmaktadýr ?

Devredilen üç sosyal güvenlik SGK.unun norm ve standart birliði gözetilerek 10 yýl sigortalýlýk ve 1800 gün þartý ile malullük aylýðý baðlanmasý, sigortalý, baþka birinin sürekli bakýmýna muhtaç derecede malul ise 1800 gün prim ödemiþ olmasý þartýyla malullük aylýðýna hak kazanmasý öngörülmüþtür.

SORU 61: Devlet memurlarýnda da maluliyet için sigortalýlar gibi  % 60 oranýnda çalýþma gücü kaybý mý aranacak?

Hayýr, devlet memurlarý vazifelerini yapamayacak þekilde meslekte kazanma gücünü kaybetmiþ olmalarý  halinde de malul sayýlacaklardýr.

SORU 62: Malulen emekliye ayrýlmak suretiyle görevimden ayrýldým. Ancak hizmet sürem 10 yýlý doldurmadýðý için tarafýma aylýk baðlanmayýp toptan ödeme yapýlmýþtý. Bu Kanun bana bir hak getiriyor mu?

Bu Kanuna göre malullük sebebiyle emekli aylýðý baðlanabilmesi “ En az on yýldan beri sigortalý bulunup, toplam olarak 1800 gün ( 5 yýl ) veya baþka birinin sürekli bakýmýna muhtaç derecede malûl olan sigortalýlar için ise sigortalýlýk süresi aranmaksýzýn 1800 ( 5 yýl )  malûllük, yaþlýlýk ve ölüm sigortalarý primi bildirilmiþ olmasý” þartýna baðlanmýþtýr. Eðer durumunuz bu kapsama giriyorsa ve görevinizden ayrýldýktan sonra herhangi bir sigortalýlýk hâline tabi olarak çalýþmamýþ iseniz ya da borçlanacaðýnýz  ya da ihya edeceðiniz hizmetleri ile birlikte prim ödeme gün sayýsý bakýmýndan Kanun hükümlerine göre malullük aylýðýna hak kazanmanýz halinde tarafýnýza malullük aylýðý baðlanabilecektir.

SORU 63: Memuriyet görevime sakatlýk kontenjanýndan atanmadýðým için özürlülere iliþkin haklardan yararlanamýyordum. Yeni yasa bu konuda bir kolaylýk getiriyor mu?

Evet. Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce iþtirakçi olanlardan, göreve  baþlamadan önce alýnmýþ, en az % 40 oranýnda özürlü olduklarýný gösterir saðlýk kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranýnda doðuþtan özürlü olduklarýný belgeleyenler yeni düzenleme ile 15 yýl hizmet ile yaþlýlýk aylýðýndan yararlanacaklardýr.

SORU 64: %  55 oranýnda sakatým ve halen vergi indiriminden yararlanmak suretiyle sigortalý olarak çalýþýyorum. Yeni kanunla benim emekli olma þartlarým deðiþiyor mu?

Yeni Kanunda; Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalý olanlardan, sakatlýðý nedeniyle vergi indiriminden yararlananlarýn emekli olma þartlarýnda herhangi bir deðiþiklik yapýlmamýþ ve müktesep haklar korunmuþtur.

SORU 65:  Özürlü sigortalýlara yaþlýlýk aylýðý baðlanmasýnýn þartlarý aðýrlaþtýrýlmakta mýdýr?

Özürlü sigortalýlara yaþlýlýk aylýðý baðlanmasýnýn þartlarýnýn aðýrlaþtýrýlmasýnýn söz konusu olmayýp kolaylaþtýrýlmaktadýr.  506 sayýlý Kanunun 60 ýncý maddesine göre birinci derece sakatlýðý olanlar 15 yýl sigortalýlýk süresi 3600 gün, ikinci derece sakatlýðý olanlar 18 yýl sigortalýlýk süresi 4000 gün, üçüncü derece sakatlýðý olanlar 20 yýl sigortalýlýk süresi 4400 gün þartlarýný yerine getirmeleri halinde yaþlýlýk aylýðýndan yararlanmakta iken,  5510 sayýlý Kanunla çalýþma gücündeki kayýp oraný %50 ila %59 arasýnda olanlar 16 yýl sigortalýlýk süresi 4320 gün, %40 ila %49 arasýnda olduðu anlaþýlan sigortalýlar 18 yýl 4680 gün þartlarýný yerine getirmeleri halinde kendilerine yaþlýlýk aylýðý baðlanacaktýr. Ayrýca yeni düzenleme ile çalýþma gücündeki kayýp oranýna baðlý olarak aylýk baðlanmasý öngörülmüþ olup, bu da sigortalýlarýn lehine bir düzenlemedir.

SORU 66: Özürlü olduðum halde, özürlülerle ilgili mevzuat dahilinde atamam yapýlmadýðý için özürlülere tanýnan erken emeklilik hakkýndan yararlanamýyordum. Bu Kanun bana bir hak getiriyor mu?

Evet, bu Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce Emekli Sandýðý Kanunu hükümlerine tabi olarak çalýþmaya baþlamýþ olup, çalýþmaya baþlamadan önce ilgili mevzuatýna göre alýnmýþ ve en az % 40 oranýnda özürlü olduklarýný gösterir saðlýk kurulu raporu bulunanlar ile en az % 40 oranýnda doðuþtan özürlü olduklarýný belgeleyenlerden aylýk talep tarihinde devlet memuru olarak çalýþmaya devam edenlere; en az 15 yýl hizmetleri bulunmasý halinde emekli aylýðý baðlanabilecektir.

SORU 67: Saðlam olarak devlet memuriyetine girdikten sonra sakatlandým. Ancak özürlülere tanýnan erken emeklilik hakkýndan yararlanamýyorum. Bu Kanun bana bir hak getiriyor mu?

Evet, Devlet memurlarýndan çalýþmaya baþladýktan sonra sakatlanmýþ olanlarýn bu Kanundan sonra, SGK.ca yetkilendirilen saðlýk hizmet sunucularýnýn saðlýk kurullarýnca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanaðý týbbî belgelerin incelenmesi sonucu, SGK. Saðlýk Kurulunca çalýþma gücündeki kayýp oranýnýn;      a) % 50 ilâ % 59 arasýnda olduðu anlaþýlmasý ve 16 yýl hizmetinin bulunmasý,     b) % 40 ilâ % 49 arasýnda olduðu anlaþýlmasý ve 18 yýl hizmetinin bulunmasý   halinde kendilerine Emekli Sandýðý Kanunu hükümlerine göre  aylýk baðlanabilecektir.

SORU 68: Emniyet Hizmetleri Sýnýfýnda çalýþmaya devam ediyorum.  Polis akademisinde geçen sürelerimin emekliliðime sayýlmasý mümkün mü?

Evet, ilk defa bu Kanunla, Emniyet Hizmetleri Sýnýfýnda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi kapsamýnda çalýþmakta olanlarýn, Polis Akademisinde geçen baþarýlý eðitim sürelerini borçlanmak suretiyle hizmetlerine ilave ettirmeleri imkaný getirilmiþtir.

SORU 69: Halen Astsubay olarak görev yapmaktayým. Göreve baþlamadan önce yüksekokulda geçen sürelerim var bunlarý emekliliðime saydýrabilir miyim?

Evet, ilk defa bu Kanunla; Kanunun yürürlüðe girmesinden önce üniversitelerin çeþitli fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarýnda kendi hesabýna öðrenim yaptýktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen baþarýlý öðrenim sürelerini  borçlanmak suretiyle hizmetlerine ilave ettirmeleri imkaný getirilmiþtir.

SORU 70: Bu Kanundan sonra  malûl çocuðu bulunan kadýnlara emeklilik yönünden bazý kolaylýklar saðlandýðý söyleniyor doðru mudur?

Evet, Bu Kanunla ilk defa; emeklilik veya yaþlýlýk aylýðý baðlanmasý talebinde bulunan kadýn sigortalýlardan baþka birinin sürekli bakýmýna muhtaç derecede malûl çocuðu bulunanlarýn, Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayýlarýnýn dörtte birinin prim ödeme gün sayýlarý toplamýna eklenmesi ve eklenen bu sürelerin emeklilik yaþ hadlerinden de indirilmesi uygulamasý getirilmiþtir. Bu suretle kendilerine daha erken emekli olma imkaný saðlanmýþtýr.

SORU 71: Hizmet yetersizliði sebebiyle 5434 sayýlý Kanun uyarýnca kendilerine veya hak sahiplerine  aylýk baðlanamayanlara, 5510 sayýlý Kanunun yürürlüðünden sonra  borçlanma yapmak suretiyle aylýk baðlanabilir mi?

5510 sayýlý Kanunun yürürlüðe girdiði 2008 yýlý Ekim ayý baþýndan önce kamu idarelerindeki görevlerinden ayrýlanlardan, ayrýldýklarý tarihte 5434 sayýlý Kanunun ilgili hükümlerine göre malullük veya emekli aylýðý baðlanabilmesi için yeterli hizmet süresi bulunmayan ve görevden ayrýldýktan sonra herhangi bir sigortalýlýk haline tabi olarak çalýþmamýþ olanlarýn, 2008 yýlý Ekim ayý baþýndan önce ölenlerin 5434 sayýlý Kanun hükümlerine göre, yeterli hizmet süresi bulunmadýðý için aylýk baðlanamamýþ olan dul ve yetimlerinin borçlanacaklarý hizmetleri ile birlikte prim ödeme gün sayýsý bakýmýndan Kanun hükümlerine göre aylýða hak kazanmalarý ve müracaatlarý halinde, borçlanma iþlemleri bu Kanunla yürürlükten kaldýrýlan hükümleri de dahil 5434 sayýlý Kanuna göre hesap edilerek, kendilerine ödemenin yapýldýðý tarihi takip eden ay baþýndan itibaren 5434 sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca aylýk baðlanacaktýr

SORU 72: Belediye baþkanlýðý yapmýþ SSK emeklisiyim. Bu Kanunla Emekli Sandýðýndan emekli olan belediye baþkanlarý gibi tazminat alabilecek miyim.

Kanunun yürürlük tarihinden önce, seçimler neticesinde belediye baþkaný olarak görev yapmýþ olanlardan, Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayýlý Kanunun ek 68 inci maddesine göre makam tazminatý ve buna baðlý olarak temsil veya görev tazminatý ödenenler hariç olmak üzere; Sosyal güvenlik kanunlarýna göre emeklilik veya yaþlýlýk aylýðý almakta olanlardan; 5434 sayýlý Kanunun yürürlükten kaldýrýlan 39 uncu maddesine göre aylýk baðlanmasý þartlarýný haiz olanlara, Kanunun yürürlük tarihinden itibaren, haiz olmayanlara ise bu þartlarý haiz olduklarý tarihten itibaren 5434 sayýlý Kanunun Kanunla yürürlükten kaldýrýlan ek 68 inci maddesinde belirtilen þartlar da dikkate alýnarak, emsali belediye baþkanýnýn almakta olduðu makam tazminatý ve buna baðlý olarak temsil veya görev tazminatý tutarý, almakta olduklarý emeklilik veya yaþlýlýk aylýklarýna ilave edilmek suretiyle ödenecektir.

SORU 73: Hiç çalýþmam yok.  Ýsteðe baðlý sigortalý olabilir miyim?  Saðlýk hizmetlerinden yararlanabilir miyim?

Yeni düzenleme ile Türkiye'de yasal olarak ikamet edenlerden 18 yaþýný dolduran ve talepte bulunanlar isteðe baðlý sigortalý olabilecektir. Ýsteðe baðlý sigortalý olmak için SSK’da aranan 1080 gün  ile Emekli Sandýðýnda aranan 10 yýllýk hizmet süresi þartlarý kaldýrýlmýþ ve bunlara genel saðlýk sigortasý primi ödemeleri suretiyle saðlýk hizmetlerinden yararlanma imkaný getirilmiþtir.

SORU 74: Kýsmi süreli çalýþýyorum. Eksik sürelerimi isteðe baðlý ödeyebilir miyim?

Yapýlan yeni düzenleme ile 30 günden az süreli iþlerde çalýþanlara eksik sürelerini isteðe baðlý sigortalý olarak tamamlamalarý imkaný getirilmiþtir. 

SORU 75:  Bu Kanuna göre devlet memuru olarak isteðe baðlý iþtirakçilik hakkým kaldýrýlýyor mu? Artýk isteðe baðlý iþtirakçilik Bað- Kur kapsamýnda mý deðerlendirilecek?

5510 sayýlý Kanunun Geçici 4. maddesi uyarýnca;  5434 sayýlý Kanuna göre iþtirakçi iken gerek 5510 sayýlý Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce gerekse yürürlüðe girdiði tarihten sonra görevinden ayrýlanlar ile bunlardan Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonra devlet memuru olarak yeniden çalýþmaya baþlayanlardan, 657 sayýlý Devlet Memurlarý Kanununa ve diðer personel kanunlarý ile kendi kuruluþ kanunlarýna göre Emekli Sandýðý iþtirakçisi olarak en az 10 yýl çalýþtýktan sonra görevinden istifaen ayrýlmýþ olanlar ya da müstafi sayýlanlar görevlerinden ayrýldýklarý tarihten itibaren 6 ay içinde yazýlý olarak müracaat etmeleri halinde eskiden olduðu gibi isteðe baðlý iþtirakçilikleri saðlanacak ve bu süreler 4 / ( c ) kapsamýnda (memuriyet hizmeti gibi) deðerlendirilecektir.

SORU 76:  Bu Kanunla yurtdýþýnda geçen sürelerin borçlandýrýlmasý ile ilgili bir deðiþiklik getirildi mi?

3201 sayýlý Kanunda yapýlan deðiþiklikle, l8 yaþýný doldurmuþ Türk Vatandaþlarýnýn Türk Vatandaþý olarak yurt dýþýnda geçen ve belgelendirilen sigortalýlýk süreleri ile bu sürelerin arasýnda veya sonunda her birinde bir yýla kadar olan iþsizlik süreleri ve yurt dýþýnda ev kadýný olarak geçen süreleri borçlanma kapsamýna alýnmýþtýr. Yurtdýþýnda geçen hizmet sürelerini borçlanmak isteyenler, Türkiye’de son defa; Sosyal Güvenlik SGK.una tabi çalýþmalarý varsa borçlanma iþlemleri  SGK.umuzca,  506 sayýlý Kanunun geçici 20’nci maddesine tabi sandýklardan birine tabi çalýþmasý varsa borçlanma iþlemleri ilgili sandýkça sonuçlandýrýlacaktýr. Ayrýca, Türkiye’de herhangi bir Sosyal Güvenlik SGK.una tabi çalýþmasý bulunmayanlarýn yurtdýþýnda geçen sigortalý süreleri ile ev kadýnlýðýnda geçen sürelerinin borçlanma iþlemleri de SGK.umuzca yapýlacaktýr. Kendilerine veya hak sahiplerine sosyal güvenlik sözleþmesi uygulanmak suretiyle kýsmi aylýk baðlanmýþ olanlarýn borçlanma iþlemleri aylýðý baðlayan SGK.un bu Kanundaki sigortalýlýk statüsüne göre sonuçlandýrýlacaktýr. SGK.umuzca yapýlacak yurtdýþý hizmet borçlanma talepleri için,Son defa  Sosyal Sigortalar SGK.una veya  Bað-Kur’ a tabi çalýþmasý olanlar, yada Türkiye’de hiç çalýþmasý olmayanlar veya yurtdýþýnda ev kadýnlýðýnda geçen süreleri bulunanlar Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüðü Yurtdýþý Borçlanma ve Tahsis Ýþlemler Daire Baþkanlýðý veya Sosyal Güvenlik Ýl Müdürlüklerine Daha önce 5434 sayýlý Kanun kapsamýnda çalýþmýþ ise Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüðü Kamu Görevlileri Emeklilik Ýþlemleri Daire Baþkanlýðý’na baþvuracaklardýr.

SORU 77:  5510 sayýlý Kanuna göre Kamu görevlilerinin tescil iþlemleri nasýl yapýlacaktýr?

5510 sayýlý Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi kapsamýnda çalýþmaya baþlayanlar (kamu görevlileri) göreve baþladýklarý tarihten itibaren sigortalý sayýlacaklar ve bu tarihlerden itibaren on beþ gün içinde sigortalý iþe giriþ bildirgesi ile SGK.a “e-sigorta” yoluyla bildirimleri yapýlacaktýr.

SORU 78:  5510 sayýlý Kanun uyarýnca Kamu görevlilerinin sigortalýlýklarý ne zaman sona erecek ve bildirim iþlemi nasýl yapýlacaktýr?

5510 sayýlý Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi kapsamýnda sigortalý sayýlanlarýn sigortalýlýklarý; 1) Ölüm halinde veya aylýk baðlanmasýný gerektiren hallerde, görev aylýklarýnýn kesildiði tarihi takip eden aybaþýndan,  2) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayýlý Kanunun 40 ýncý maddesinde belirtilen yaþ hadleri ile sýhhi izin sürelerinin doldurulmasý halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduðu tarihleri takip eden aybaþýndan,  3) Diðer hallerde ise görevden ayrýldýklarý tarihten,  itibaren sona erecek ve haklarýnda hazýrlanacak sigortalý iþten ayrýlýþ bildirgesi, sigortalýlýðýn sona ermesini takip eden on gün içinde düzenlenerek kamu idarelerince “ e-Sigorta” yolu ile SGK.a bildirilecektir. Yer deðiþtirme suretiyle bir SGK.dan diðer bir SGK.a nakledilenler hakkýnda sigortalý iþten ayrýlýþ bildirgesi ile gerekli bildirimler yapýlýr. Bu sigortalýlarýn, malullük veya yaþlýlýk aylýðý baðlanmasý taleplerinde SGK.larýnca emekliye sevk onayý, ölüm halinde (tahsis taleplerinde) ise sigortalý iþten ayrýlýþ bildirgesi gönderilmesi yeterlidir.

SORU 79: 5510 sayýlý Kanundan sonra ilk defa kamu görevlisi olacaklar hangi sürelerini borçlanabilirler ?

5510 Sayýlý Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi uyarýnca ilk kez kamu  görevlisi olarak sigortalý olacaklar; a)Er veya erbaþ olarak silah altýnda veya yedek subay okulunda geçen sürelerini, b) Personel mevzuatlarýna göre aylýksýz izinde geçen  sürelerini, c) Sigortalý olmaksýzýn doktora öðreniminde veya týpta uzmanlýk için, yurt içinde veya yurt dýþýnda geçirdikleri normal doktora veya uzmanlýk öðreniminde geçen sürelerini, ç) Sigortalý olmaksýzýn avukatlýk stajýný yapanlarýn (bitirenlerin) normal stajda geçen sürelerini, d) Hekimler fahri asistanlýkta geçen sürelerini, e) Seçim kanunlarý gereðince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapýldýðý tarihi takip eden aybaþýna kadar açýkta geçirdikleri sürelerini, f) Fakülte veya yüksek okullarda kendi hesabýna okuduktan sonra subay veya astsubaylýða nasp edilen veya yedek subaylýk hizmetini takiben subaylýða geçirilenler ile fakülte ve yüksekokullarda kendi hesabýna okuduktan sonra, komiser yardýmcýsý veya polis memuru olarak atananlar baþarýlý öðrenim sürelerini borçlanabilirler.

SORU 80: Sigortalýyým ve halen itibari hizmet kapsamýndaki bir iþte çalýþýyorum.  Bu yasa hakkýmý elimden alýyor mu?

Kanunla SSK’lýlar için halen uygulanmakta olan itibari hizmet süresi uygulamasýna son verilerek, fiili hizmet süresi zammý uygulamasýna geçilmiþtir.  Yeni düzenleme ile sigortalýlarýn Kanunun yürürlüðe girdiði tarihe kadar  itibari hizmet süresi kapsamýnda geçen süreleri mevcut kanunlar doðrultusunda 3600 gün koþulu aranmaksýzýn emeklilik haklarýna yansýtýlacaktýr. Kanunun yürürlük tarihinden sonra ise, çalýþýlan iþin fiili hizmet süresi zammý kapsamýndaki bir iþ olmasý halinde, sigortalýlar fiili hizmet süresi zammýndan yararlandýrýlacaklardýr.

SORU 81: Fiili hizmet zammý kapsamý niçin deðiþtirilmektedir ?

Fiili hizmet süresi zammý kapsamýndaki iþler; aðýr, riskli ve saðlýða zararlý olup, çalýþanlarý fiziki, ruhi ve fizyolojik bakýmdan olumsuz yönde etkileyen, dolayýsýyla bu iþlerde çalýþanlarý diðer çalýþanlara göre daha fazla yýprattýðý için ömürlerini kýsaltan iþlerdir. Mevcut uygulamada kapsam içerisinde bulunan bazý iþler, teknolojideki geliþmeler ve çalýþma koþullarýnýn iyileþtirilmesi nedeniyle zamanla yýpratýcý olmaktan çýktýðý halde, bu iþlerde çalýþanlara hala fazladan hizmet ilavesi yapýlmasý, diðer kesimlerde çalýþanlar aleyhine bir adaletsizlik oluþturmaya baþlamýþtýr. Bu olumsuzluklarýn ortadan kaldýrýlmasý amacýyla, Yeni düzenlemede; bu kapsamdaki iþler belirlenirken; Avrupa Birliði ve geliþmiþ ülke uygulamalarý esas alýnarak iþ saðlýðý, iþ güvenliði ve teknolojik geliþmeler incelenmiþ ve iþyerlerinde her türlü tedbir alýnmasýna raðmen yaptýklarý iþler dolayýsýyla çalýþanlarýnýn yaþam beklentisi ülke ortalamasýnýn altýnda kalan iþ kollarý için bu uygulamanýn yapýlmasý benimsenmiþtir. Bu bakýmdan, bazý iþ ve iþyerlerinin fiili hizmet süresi zammý kapsamýndan çýkarýldýðý hususu doðrudur.

SORU 82: Saðlýk hizmetlerinden yararlanmam için þartlar nelerdir?

Mevcut uygulamada  saðlýk hizmetlerinden yararlanabilmek için  SSK sigortalýlarýnýn kendisine 90 gün, bakmakla yükümlü olduklarý kiþilere 120 gün,  Bað-Kur sigortalýlarý için 240 gün hastalýk sigortasýndan prim ödeme þartý, yeni düzenleme ile  30 güne indirilmiþtir.

SORU 83: Saðlik hizmetlerinin özelleþtirileceði ve  ücretlendirileceði söyleniyor. Saðlýk hizmeti paralý mý olacak?

Saðlýk hizmetleri paralý hale getirilmemektedir. 15 haziran 2007 tarihinden önce Bað-Kur ve SSK’lýlar özel hastanelerden kýsýtlý olarak yararlanmaktaydýlar. 15 haziran 2007 sonrasýnda Bað-Kur, SSK ve Emekli Sandýðý mensuplarý eþit olarak özel hastanelerden yararlanmaya baþladýlar.  Bu Kanunda sigortalýlar esas itibariyle herhangi bir ücret ödemeden sözleþmeli saðlýk kuruluþlarýndan yararlanabileceklerdir. Ancak; Kamu saðlýk kuruluþlarý standart hizmetler dýþýnda kalan otelcilik hizmeti ve öðretim üyesi ücreti için ilave ücret alabileceklerdir.  Sözleþmeli özel saðlýk kuruluþlarý ve vakýf üniversitelerinin alabileceði ilave ücretlerin tavanýný Saðlýk Hizmetleri Fiyatlandýrma Komisyonunca belirlenen saðlýk hizmet bedellerinin bir katýna kadar olmak üzere Bakanlar Kurulu belirleyecek, SGK. da bu sýnýr içinde yeni bir tavan belirleyebilecektir. SGK., ilave ücret alýnmayacak saðlýk hizmetlerini belirleyebilecektir. (Yoðun Bakým, Göz Hastalýklarý, Kalp ameliyat ve giriþimleri vb) Mevcut uygulamada saðlýk tesisleri, hastanýn veya yakýnýnýn önceden yazýlý onaylarýný almak kaydýyla tavaný olmayan ilave ücret talep edebilmekteyken Kanun ile bu tavan %30 ile sýnýrlanmýþtýr. Saðlýk tesislerinin mutlak %30 ilave ücret almalarý þartý da bulunmamaktadýr. Bugün olduðu gibi birçok saðlýk tesisi hiç ilave ücret almadan hastalarý tedavi edeceklerdir. Kamu saðlýk kuruluþlarýnca herhangi bir ilave ücret ödemeden saðlýk hizmeti vereceklerdir.

SORU 84: Bað-kur’luyum. Borcum olduðunda saðlýk hizmeti alabilecek miyim?

Mevcut uygulamada, prim borcunuzun olmasý halinde saðlýk hizmetinden kendiniz ve bakmakla yükümlü olduðunuz kiþiler yararlanamamaktadýr.  Yapýlan düzenleme ile 60 günlük borcunuzun olmasý saðlýk hizmeti almanýza engel teþkil etmemektedir. Primlerin ödeme süresi ile ilgili yapýlan düzenleme sebebiyle 3 aya varan süre içerisinde kendiniz ve bakmakla yükümlü olduðunuz kiþilerin saðlýk hizmetlerinden yararlanabilmeleri mümkündür. Ayrýca, 18 yaþýndan küçük çocuklarýnýz borcunuzla baðlantýlý olmaksýzýn saðlýk hizmetlerinden yararlandýrýlacaktýr.

SORU 85: Saðlýk hizmetlerinden hangilerine katýlým payý ödeyeceðim?

Yeni düzenleme ile mevcut uygulamaya paralel olarak; ayakta tedavilerde hekim ve diþ hekimi muayenesinde, ortez, protez, iyileþtirme araç ve gereçleri ile ayakta tedavide saðlanan ilaçlardan  katýlým payý alýnmasý öngörülmüþtür.

SORU 86: Ýþsizim ve hiçbir yerden gelirim yok. Yasa çýktýðýnda saðlýk hizmetinden yararlanabilecek miyim?

Yeni düzenleme ile aile içinde kiþi baþý geliri asgari ücretin üçte birinden az olmasý nedeniyle genel saðlýk sigortasý primini ödeme gücü olmayan vatandaþlarýmýzýn primleri Devlet tarafýndan karþýlanmak suretiyle saðlýk hizmetlerinden yararlandýrýlmalarý saðlanmaktadýr.

SORU  87: Her türlü saðlýk kuruluþuna gidebilecek miyim?

Sigortalýlar sözleþmeli kamu ve özel saðlýk hizmeti sunucularýndan istediklerine müracaat edebileceklerdir. Kaldý ki acil hallerde sözleþmesiz saðlýk kuruluþlarýna da gidilebilecektir.

SORU 88: 18 yaþýndan küçük olan herkes genel saðlýk sigortasý kapsamýna alýnacak mý?

Evet, 18 yaþýndan küçük çocuklar,  anne veya babalarýnýn sigortalý olup olmadýðýna bakýlmaksýzýn genel saðlýk sigortasý kapsamýnda olacaklar ve saðlýk yardýmlarýndan yararlanacaklardýr.

SORU 89: Sigortalýnýn 25 yaþýný doldurmuþ kýz çocuklarý anne veya babalarýndan dolayý saðlýk hizmetlerinden yararlanabilecek mi ?

Yeni düzenleme ile saðlýk sigortasý bakýmýndan  bakmakla yükümlü olunan çocuklarýn en fazla 25 yaþýna kadar bu haklardan yararlanacaðý öngörülmekle birlikte, Kanunun yürürlüðe girdiði tarihte saðlýk yardýmlarýna müstahak olanlarýn durumlarýnda deðiþiklik olana kadar mevcut haklarýnýn verilmesine devam edilecektir. Ayrýca, kýz çocuklarý isteðe baðlý sigorta kapsamýnda saðlýk primlerini ödeyebileceði gibi prim ödeme gücünden yoksun iseler 60 ýncý madde kapsamýnda primleri devlet tarafýndan ödenerek saðlýk yardýmlarýndan yararlanmalarý mümkün bulunmaktadýr.

SORU 90: Protez, iyileþtirme araç ve gereçleri için  ödeme yapacak mýyým

Mevcut uygulamada sigortalýlardan protez, ortez, iyileþtirme araç ve gereçleri için belli miktarlarda katýlým payý alýnmaktadýr. Yeni düzenleme ile bu konuda genel anlamda herhangi bir deðiþiklik yapýlmamýþ olup, söz konusu hizmetlerden katýlým payý alýnmaya devam edilecektir.         Yapýlan düzenlemede, 3713 sayýlý Kanuna göre aylýk baðlanmýþ malûller ile ayný Kanun kapsamýna giren olaylar sebebiyle vazife malûllüðü aylýðý alan er ve erbaþlarýn saðlýk kurulu raporuyla ihtiyaç duyduklarý her türlü ortez/protez ve diðer iyileþtirici araç/gereçler için herhangi bir katýlým payý veya fark alýnmaksýzýn ve kýsýtlama getirilmeksizin karþýlanmasý yönünde düzenleme yapýlmýþtýr.

SORU 91: Ýsteðe baðlý sigortaya devam eden kadýn sigortalý eþinden dolayý saðlýk yardýmýndan yararlanamayacak mý?

Mevcut uygulamada, isteðe baðlý sigortalýlarýn saðlýk yardýmlarýndan yararlanamamalarý önemli bir eksiklikti. Yeni düzenlemeyle isteðe baðlý sigortalýlara saðlýk primi ödemek koþuluyla saðlýk hizmetinden yararlanma hakký getirildiðinden, kendi sigortalýlýðý sebebiyle saðlýk hizmetinden yararlanacak isteðe baðlý sigortalýlarýn, eþlerinden dolayý saðlýk hizmeti almalarýna gerek kalmayacaktýr

SORU 92: Ýþsizlik ödeneði almaktayým. Genel saðlýk sigortasý beni kapsama alýyor mu? Primlerimi nasýl ödeyeceðim.

Ýþsizlik ödeneði alanlar da genel saðlýk sigortasý kapsamýnda olup, saðlýk sigortasý primleri Türkiye Ýþ SGK.u tarafýndan ödenecektir.

SORU 93:  Primini ödemeyen vatandaþlar saðlýk hizmeti alamayacaklar mý?

Prim ödeme yükümlüsü olduðu halde saðlýk hizmeti sunucusuna baþvurduðu tarih itibariyle 60 günden daha az prim borcu bulunanlarýn saðlýk hizmetlerinden yararlanmamasý söz konusu deðildir. Ayrýca, 18 yaþýný doldurmamýþ olan kiþiler, týbben baþkasýnýn bakýmýna muhtaç olan kiþiler, acil haller, iþ kazasý ile meslek hastalýðý halleri, bildirimi zorunlu bulaþýcý hastalýklar, koruyucu hekimlik hizmetlerinde, analýk hallerinde, afet ve savaþta ve grev ve lokavt durumlarýnda prim borcuna ve prim ödeme gün sayýsýna bakýlmaksýzýn tedavileri saðlanmaktadýr.

SORU 94: Prim borcu olan esnaf ve sanatkarlar ile ailelerinin saðlýk yardýmýndan yararlanabilecekler mi ?

1479 sayýlý Kanunda esnaf ve sanatkarlar ile ailelerinin saðlýk yardýmlarýndan yararlanmalarý için hiç prim borcu olmamasý gerekmekte iken tasarý ile prim ödeme yükümlülükleri, takip eden aydan baþlatýlmak ve 1 ay prim borcunu aksatmalarý durumunda dahi saðlýk yardýmlarýndan yararlanma imkaný getirilmiþtir. 

SORU 95: Ýþsizlik sigortasýndan yararlananlar sosyal sigorta ve genel saðlýk sigortasý kapsamýna alýnacak mý ?

Mevcut uygulamada iþsizlik ödeneði ödenen sürelerde sigortalýlar hastalýk sigortasý yardýmlarýndan yararlanmaktadýrlar. Kanunda iþsizlik ödeneði ödenen sigortalýlar genel saðlýk sigortalýsý sayýlmakta ve bunlarýn bakmakla yükümlü olduðu kiþiler de genel saðlýk sigortasý yardýmlarýndan yararlanabilme imkanýna kavuþmaktadýrlar.

SORU 96: Saðlýk hizmetleri için ek ücret alýnacak mý ?

Genel saðlýk sigortasýnda sigortalýlar esas itibariyle herhangi bir ücret ödemeden sözleþmeli saðlýk kuruluþlarýndan yararlanabileceklerdir. Ancak; kamu saðlýk kuruluþlarý standart hizmetler dýþýnda kalan otelcilik hizmeti ve öðretim üyesi ücreti için ilave ücret alabileceklerdir. Sözleþmeli özel saðlýk kuruluþlarý ise belirlenen sýnýr dahilinde ilave ücret alabileceklerdir.  Acil hallerde sözleþmesiz saðlýk kuruluþlarýna yapýlan müracaatlarda, tedavi bedelleri SGK.ca karþýlanacaktýr. Bu durumda, sözleþmeli ve sözleþmesiz saðlýk kuruluþlarý ilave ücret alamayacaklardýr

SORU 97: Bugün iþsiz kalan bir sigortalý 6 ay süreyle ücretsiz tedavi olabiliyordu. Þimdi bu hak ellerinden mi alýnýyor?

Genel saðlýk sigortasýnýn yaþama geçirilmesi ile hiçbir birey genel saðlýk sigortasý kapsamýndan çýkamayacaklardýr. Sadece baþka bir kapsamda genel saðlýk sigortalýsý olacaklardýr. Prim ödeme gücü olmayanlarýn primleri devlet tarafýndan karþýlanacaktýr. Ayrýca yapýlan düzenleme ile; sigortalýlýk niteliðini kaybettiði tarihten itibaren son bir yýl içinde 90 gün prim ödeme gün sayýsý olan kiþilere, sonrasýndaki genel saðlýk sigortalýlýðýndan kaynaklanan prim borcu olup olmadýðýna bakýlmaksýzýn 90 gün genel saðlýk sigortasý yardýmlarýndan yararlanmalarý saðlanacaktýr.

SORU 98- Emekli Bað-Kur’lularýn maaþlarýndan 10 yýl süreyle % 10 oranýnda genel saðlýk sigortasý primi mi kesilecek?

1986 yýlýndan bu yana kendi nam ve hesabýna çalýþan sigortalýlardan, aktif sigortalýlýk döneminde 10 yýldan daha az süreyle saðlýk sigortasý primi ödeyerek emekli olanlarýn, saðlýk sigortasý primi ödeme süresini 10 yýla tamamlayacak þekilde aylýklarýndan % 10 oranýnda kesinti yapýlmaktadýr. Bu uygulama aktif sigortalýlýk döneminde 10 yýl saðlýk sigortasý primi ödemiþ olanlarý kapsamamakta, dolayýsýyla bunlarýn aylýklarýndan herhangi bir kesinti de yapýlmamaktadýr. Bu Kanunla da mevcut uygulamanýn devamý öngörülmüþtür.

SORU 99: Yeþil kartlýlar kanun yürürlüðe girdikten sonra saðlýk hizmetlerinden faydalanmaya devam edecekler mi?

Yeþil kartlýlar Kanunun yürürlüðe girdiði tarih itibariyle 2 yýl süreyle saðlýk hizmetlerinden faydalanacaklar,  2 yýlýn sonunda ise  primleri devlet tarafýndan ödenmek suretiyle genel saðlýk sigortasýndan yararlanmaya  devam edeceklerdir.

SORU 100: Yeþil kart hangi kritere göre verilecektir?

Kanunun 60 ýncý maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendinin (1) numaralý alt bendi uyarýnca, aile içindeki gelirin kiþi baþýna düþen aylýk tutarý brüt asgari ücretin 1/3’ünden az olan vatandaþýmýz genel saðlýk sigortasý kapsamýnda bulunmaktadýr. 3816 sayýlý Kanunda net asgari ücretin 1/3’ü esas alýnýrken Kanunda vatandaþlarýmýzýn lehine olarak brüt asgari ücretin 1/3’ünün esas alýnmasý öngörülmüþtür.

SORU 1: Yeni Kanunda Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçeleri dikkate alýndý mý?  

Anayasa Mahkemesi iptal kararý doðrultusunda, Kanunda; memur ve diðer kamu görevlilerinin diðer sigortalýlarla ortak yönleri ayný, statü farklýlýklarýna iliþkin durumlarý ise 5434 sayýlý Kanundaki hükümlere uygun bir þekilde ayrý maddelerde düzenlenmiþtir. Kanunun yürürlük tarihinden sonra  göreve baþlayan kamu görevlileriyle ilgili hükümler, olmazsa olmaz bazý farklýlýklar dýþýnda diðer sigortalýlarla paralel bir þekilde tanzim edilmiþ böylelikle norm ve standart birliði saðlanmaya çalýþýlmýþtýr. Reformun ana parametrelerinden biri olan ve prime esas kazançlarýn güncellenmesinde kullanýlan güncelleme katsayýsý Anayasa Mahkemesinin iptal kararý doðrultusunda sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasýla geliþme hýzýnýn (GH) % 30’u dikkate alýnmak suretiyle yeniden belirlenmiþtir. Buna göre, güncelleme katsayýsý TÜFE+%30 GH +1 formülünden oluþmaktadýr. Güncelleme katsayýsý belirlenirken, emeðin GH içindeki payýnýn ortalamasý olan %26,3 oranýnýn üzerinde refah payý da dikkate alýndýðýndan, aylýklarda herhangi bir kayýp meydana gelmeyecektir. Sigortalýlar arasýnda mevcut uygulamada görülen eþitsizlikler bu Kanun ile önemli ölçüde ortadan kaldýrýlmaktadýr.

SORU 2: Sosyal Güvenlik ve Genel Saðlýk Sigortasý Kanunu ile “ Sosyal Devlet” ilkesi terk mi ediliyor?

Sosyal güvenlik harcamalarý sürdürülebilir olduðu sürece sosyal devlet ilkesine uygun düzenlemelerden bahsedilebilir. Reform ihtiyacýný doðuran sýkýntý; sosyal güvenlik sistemimizdeki çarpýklýklar nedeniyle giderek artan ve makro ekonomik denge üzerinde olumsuz etki yapan sosyal güvenlik açýklarýnýn sürdürülebilir olmaktan çýkmasýdýr.  Kanunla sosyal devlet ilkesi terk edilmemiþ, bilakis sosyal devletin gereði olarak bu Kanun yapýlmýþtýr. Þöyle ki; Kanunla ilk defa devletin sosyal güvenlik sistemine doðrudan prim katkýsý yapmasý öngörülmekte, Kadýnlarýn ev hizmetleri sosyal güvenlik kapsamýna alýndýðý gibi isteðe baðlý sigorta þartlarý da büyük ölçüde kolaylaþtýrýlmakta, Herkes genel saðlýk sigortasý kapsamýna alýnmaktadýr.

SORU 3: Kanunla aktif- pasif dengesini saðlamaya yönelik düzenlemeler var mý?

Kanunda SGK.un aktüeryal dengesini olumlu yönde etkileyecek olan kayýt dýþý çalýþma ve kayýt dýþý bildirime iliþkin önemli düzenlemeler bulunmaktadýr. Aktif-pasif dengesinin saðlanmasýna yönelik olarak; sigortalýlarýn prime esas kazançlarýnýn büyük bir kýsmý prim kesintisine tabi kýlýnmýþtýr. Prime tabi tutulmayan kazançlar tek tek sayýlmýþ ve sýnýrlandýrýlmýþtýr. Sigortalýlýðýn kapsamý geniþletilmiþ, sigortalý sayýlmayanlarýn kapsamý daraltýlmýþtýr. Böylelikle prim ödeyecek sigortalýlarýn sayýlarýnýn arttýrýlmasý yoluna gidilmiþtir.  Ücretlerin banka kanalýyla ödenmesi, kamu SGK. ve kuruluþlarý ile bankalardan bilgi akýþý saðlanmasý, kayýtdýþý istihdamý engellemeye yönelik Kanunda öngörülen yaptýrýmlarýn aðýrlaþtýrýlmasý gibi uygulamalar aktif-pasif dengesini saðlamaya yöneliktir. Diðer taraftan tasarý sigortalýlarýn daha uzun süre sistemde kalmalarýný teþvik etmekte ve prim matrahlarýný geniþletmesi itibariyle, gelir ve aylýklarýn azalmasý gibi bir sonuç da ortaya çýkarmamaktadýr

SORU 4: Sosyal güvenlik sistemimizin kapsamý bu Kanunla daha mý geniþlemektedir?

Evet, Kanunla sosyal güvenliðin kapsamý geniþletilmektedir.  Ev hizmetlerinde çalýþanlara iliþkin hüküm 506 sayýlý Kanunda olduðu gibi muhafaza edilmektedir. Daha önce herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan jokeyler ve antrenörler 4/b kapsamýnda sigortalý sayýlmýþlardýr.  Ayrýca, sigortalý sayýlmayanlardan niteliði itibariyle bir kiþinin bir günde yapacaðý iþlerde çalýþanlar 5510 sayýlý Kanunun eski halinde sigortalý sayýlmazken yeni düzenleme ile tasarýda bu hüküm çýkarýlmýþtýr.  Ayný zamanda tarýmsal faaliyette bulunanlarýn 15 gün üzerinden prim ödemeleri saðlanmak suretiyle 5510 sayýlý Kanunun ilk haline göre bu kesimin de sosyal güvenlik kapsamýnda olmasý saðlanmaktadýr. Ýsteðe baðlý sigorta kolaylaþtýrýlmakta, part- time çalýþanlarýn eksik günlerini tamamlama imkaný getirilmekte ve genel saðlýk sigortasý ile tüm nüfus saðlýk güvencesi anlamýnda sosyal güvenlik kapsamýna alýnmaktadýr

SORU 5: Malullük ve ölüm aylýðýný hak etmek için aranan süre uzatýlýyor mu?

Mevcut uygulamada Malullük sigortasýndan aylýða hak kazanma koþulu; SSK’lýlar için 1800 gün veya 5 yýldan beri sigortalý olup en az 900 gün, Bað-Kur’lular için 5 tam yýl hizmet, kamu görevlileri açýsýndan ise 10 tam yýl hizmet süresinin bulunmasýný gerektirmektedir. Yeni düzenleme ile malullük sigortasýndan aylýða hak kazanma koþulu en az 10 yýldan beri sigortalý bulunup toplam 1800 gün, sigortalýnýn baþkasýnýn bakýmýna muhtaç olmasý halinde belli bir sigortalýlýk süresi aranmaksýzýn 1800 gün prim ödeme þartýna baðlanmýþtýr. Ölüm sigortasýndan aylýða hak kazanma koþulu; SSK’lýlar için 5 yýldan beri sigortalý olup en az 900 gün, Bað-Kur’lular için 5 tam yýl hizmet, kamu görevlileri açýsýndan ise 10 tam yýl hizmet süresinin bulunmasýný gerektirmektedir. Yeni düzenleme ile ölüm sigortasýndan aylýða hak kazanma en az 1800 gün prim ödeme þartýna baðlanmýþ ancak  4 (a) sigortalýlarý için; borçlanma süreleri hariç, 5 yýl sigortalýlýk  süresi ile toplam 900 gün prim ödeme gün sayýsý olarak düzenlenmiþtir

SORU 6: Aylýk baðlama oranlarý düþürülüyor mu? Bunun emekli aylýklarýmýza etkisi nasýl olacak?

Mevcut uygulamada; SSK ve Bað-Kur’lularýn emekli aylýklarýnýn hesabýnda, hizmet sürelerinden, ilk 10 yýlýn her yýlý için % 3,5, sonraki 15 yýlýn her yýlý için % 2, daha sonraki her yýl için % 1,5 olarak belirlenen aylýk baðlama oraný uygulanmaktadýr. Bu durumda, 25 yýl çalýþan bir sigortalýya ortalama yýllýk kazancýnýn % 65’i oranýnda aylýk baðlanmaktadýr. Yani,  her yýlý için uygulanan aylýk baðlama oraný ortalama  % 2,6’dýr. Yeni düzenlemeyle aylýk baðlama oraný her yýl için % 2 olarak sabitlendiðinden, 25 yýl çalýþan sigortalýlarýn aylýk baðlama oranýnda her yýl için ortalama 0,6 puan bir azalma görülmekte ise de, aylýðýn hesabýnda dikkate alýnan prime esas kazanç matrahlarý yükseltildiðinden, aylýk miktarlarýnda herhangi bir düþme olmamaktadýr. Diðer taraftan, eski sistemde 25 yýldan fazla süreler % 1,5 oranýnda deðerlendirilirken, yeni sistemde % 2 olarak dikkate alýnacaðýndan, sistemde kalýnan süre uzadýkça her yýlýn baðlanacak aylýklara etkisi daha fazla olacak ve daha yüksek tutarda aylýk baðlanacaktýr.  Ayrýca, geçiþ döneminde Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonra geçen sürelere iliþkin kýsmi aylýk hesaplanýrken, Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce 3600 prim gün sayýsýný doldurmamýþ olan sigortalýlarýn Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonra geçen ve Kanunun yürürlük tarihinden önceki prim gün sayýsýný 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için % 3 oraný esas alýnacaktýr.  

SORU 7: Prim ödeme gün sayýlarýnýn düþük olmasý malullük veya ölüm aylýðýnda aylýk baðlama oranýný nasýl etkileyecektir?

Malullük ve ölüm sigortasýnda, sigortalýlarýn prim ödeme gün sayýsýnýn 9000 günden az olmasý halinde aylýk baðlama oranlarý 9000 gün (4/a sigortalýlarý için 7200 gün) üzerinden hesaplanacaktýr. Ayrýca, malul sigortalýnýn baþkasýnýn bakýmýna muhtaç olmasý halinde aylýk baðlama oraný 10 puan artýrýlacaktýr.

SORU 8: Emekli aylýklarýnýn hesaplanmasýnda geliþme hýzý niçin dikkate alýnmamaktadýr?

Reformun ana parametrelerinden biri olan ve prime esas kazançlarýn güncellenmesinde kullanýlan güncelleme katsayýsý Anayasa Mahkemesinin iptal kararý doðrultusunda sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasýla geliþme hýzýnýn (GH) % 30’u dikkate alýnmak suretiyle yeniden belirlenmiþtir. Buna göre, güncelleme katsayýsý TÜFE+%30 GH +1 formülünden oluþmaktadýr. Güncelleme katsayýsý belirlenirken, emeðin GH içindeki payýnýn ortalamasý olan %26,3 oranýnýn üzerinde refah payý da dikkate alýndýðýndan, aylýklarda herhangi bir kayýp meydana gelmeyecektir.

SORU 9: Mevcut sistemdeki aylýk baðlama oranlarý niçin deðiþtirilmektedir?

Mevcut uygulamada aylýk baðlama oranlarý yönünden giderek azalan bir yapý söz konusudur. Bu durum sigortalýlarýn sistemde uzun süre kalmalarýný teþvik etmemekte aksine alt sýnýr uygulamalarý ile birlikte kýsa sürede sistemden çýkmalarýna neden olmaktadýr. Kanun ile sigortalýlarýn prim ödeme gün sayýlarýnýn artmasý karþýlýðýnda baðlanacak aylýklarý da artýran, dolayýsýyla sistemde daha uzun süre kalmalarýný teþvik eden düzenlemeler bulunmaktadýr.  Diðer taraftan mevcut sigortalýlarýmýzýn Kanunun yürürlük tarihinden önceki hizmetleri eski hükümlere göre deðerlendirilmektedir.

SORU 10:  Bu Kanun SSK, Bað-Kur ve Emekli Sandýðýndan  halen gelir ve aylýk almakta olan emeklilerin aylýklarýný herhangi bir þekilde etkileyecek mi?

Kanunun yürürlük tarihinden önce SSK, Bað-Kur ve Emekli Sandýðýndan emekli aylýðý almakta olanlarýn mevcut gelir ve aylýklarýnýn aynen ödenmesine devam edilecektir. Aylýklarda herhangi bir azalma söz konusu deðildir. SSK ve Bað-Kur emeklilerinin aylýklarý, Kanun yürürlüðe girdikten sonra altý aylýk dönemlerde gerçekleþen enflâsyon oranýnda artýrýlacak, memur emeklilerinin aylýklarý ise eskiden olduðu þekilde artýrýlmaya devam edilecektir.

SORU 11: Bu Kanuna göre ilk defa sigortalý olanlardan, deðiþik statülere tabi çalýþanlarýn hizmetleri nasýl birleþtirilecek?

Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa sigortalý olanlardan birden fazla statüye tabi olarak çalýþanlarýn  hizmetleri, yaþlýlýk sigortasý bakýmýndan; toplam çalýþma süresi içinde en fazla hizmetin geçtiði statü hükümleri esas alýnmak,  ölüm ve malullük hallerinde ise, son statü hükümleri uygulanmak suretiyle birleþtirilecektir.

SORU 12: Emekli Sandýðýndan Emekli aylýðý almakta iken sigortalý çalýþmaya baþlayanlardan destek primi kesilecek mi?

Evet, Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce emekli aylýðý almakta olanlardan Kanunun yürürlüðe girdiði tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalýþmaya devam edenler hakkýnda sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakýmýndan Kanunla yürürlükten kaldýrýlan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasýna devam edilecektir.

SORU 13: Bu Kanunla kýdem tazminatýnýn kaldýrýlacaðý ya da toplu olarak ödenmeyeceði söyleniyor doðru mu?

Bu Kanun içerisinde kýdem tazminatýna iliþkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadýr.

SORU 14: Emekli Sandýðý emeklisiyim. Bu kanundan sonra aylýklarým sigortalýlar gibi TÜFE oranlarýna göre mi yükseltilecek?

Hayýr, 5434 sayýlý Kanuna göre baðlanmýþ aylýklar ile bu Kanundan önce bir süre devlet memurluðunda bulunmuþ olanlara bu Kanundan sonra baðlanacak aylýklar eskiden olduðu gibi Emekli Sandýðý Kanunundaki hükümlere göre yükseltilecektir.

SORU 15: Emekli aylýklarý yükseltilirken emekli, dul ve yetimlere refah payý verilmeyecek mi?

Kamuoyunda refah payý olarak bilinen geliþme hýzý aylýk hesaplanmasý esnasýnda dikkate alýnmakta, bu þekilde baðlanan aylýklarýn artýrýlmasýnda ise TÜFE oranlarý ya da ilgili kanunlarla belirlenen yüzdesel oranlar esas alýnmaktadýr. Yapýlan düzenleme ile, mevcut uygulama korunduðundan, refah payýnýn aylýklara yansýtýlmadýðýndan bahsedilemez.

SORU 16: Sigorta emeklisiyim ve sosyal güvenlik destek primine tabi çalýþýyorum. yeni kanun çýktýðý zaman aylýklarým kesilecek mi?

Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce iþtirakçi veya sigortalý olanlar, yaþlýlýk  veya emekli aylýðý baðlananlar ve bu Kanunun yürürlüðe girdiði tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalýþmaya devam edenler hakkýnda mevcut uygulamada olduðu gibi tercihleri doðrultusuna aylýklarý kesilmeksizin sosyal güvenlik destek primine tabi tutulacaklardýr. Bunlarýn prime esas kazançlarý üzerinden % 31 ila %36,5 oranýnda SGDP kesilecektir.

SORU 17: Yaþlýlýk aylýðý baðlananlardan çalýþmaya devam edenlerin durumlarýnda deðiþiklik olmakta mýdýr?

Sosyal güvenlik sistemimizin önemli bir eksik yönü olan erken emekliliðin bir sonucu olarak emekli olduktan sonra çalýþmaya devam edilmesi istihdam veya iþsizlikle doðrudan ilgili bulunmaktadýr. Halen kayýt dýþý çalýþan emekli sayýmýzýn iþsiz sayýmýza yakýn bir düzeyde olduðu da bir gerçektir. Bu nedenle mevcut sigortalýlarýmýzýn destek primine tabi olarak emeklilik sonrasý çalýþma haklarý muhafaza edilmek suretiyle Kanunda yalnýzca emeklilik sonrasý 4 (b) kapsamýnda destek primine tabi olarak çalýþma düzenlemesi bulunmaktadýr.

SORU 18: Emekli aylýðý almakta iken yeniden çalýþmaya baþlayanlarýn aylýklarý nasýl hesaplanacak ?

Emekli aylýðý almakta iken çalýþmaya baþlanmasý nedeniyle aylýðý kesilenlerin aylýklarýnýn yeniden hesabýnda, ilk aylýk hesabý yapýldýðý þekilde iþlem yapýlmasýnýn emekliler arasýnda aylýk farklýlýklarýna neden olduðu dikkate alýnarak; emeklilikten sonraki çalýþma dönemleri ayrýca deðerlendirilmek suretiyle önceki aylýklarýna ilave edilmesi þeklinde düzenleme yapýlmýþtýr.

SORU 19: Emekli ikramiyelerinin tahville yada taksitler  halinde ödeneceði doðru mu ?

Hayýr, emekli ikramiyeleri 5434 sayýlý Kanundaki usulle ödenmeye devam edilecektir.

SORU 20:  Emekli Sandýðýndan  aylýk almakta olan terör malulüyüm, Sigorta, Bað- Kur ya da Emekli Sandýðýna tabi bir göreve baþlamam halinde aylýklarým kesilecek mi?

Hayýr, aylýklarýnýz hiçbir suretle kesilmeyecektir. Ancak hakkýnýzda devlet memuriyetine baþlamanýz halinde uzun vadeli sigorta kollarý, sigortalý ya da Bað –Kur kapsamýndaki bir iþe baþlamanýz halinde ise iþ kazasý ve meslek hastalýðý sigortasý hükümleri uygulanacaktýr. Ýþ kazasý ve meslek hastalýðý sigortasý hükümleri uygulananlarýn uzun vadeli sigorta kollarýna tabi olmayý istemeleri halinde, bu isteklerini SGK.a bildirdikleri tarihi takip eden ay baþýndan itibaren, haklarýnda uzun vadeli sigorta kollarý da uygulanacaktýr ve tarafýnýzdan hiçbir þekilde genel saðlýk sigortasý primi alýnmayacaktýr.

SORU 21: Bað-Kur sigortalýsýyým. Ödeyeceðim prim oraný  artacak mý?

Mevcut uygulamada Bað-Kur sigortalýlarýndan basamak sistemine göre % 40 oranýnda prim alýnmakta idi. Yeni düzenleme ile bunlarýn kazançlarýyla orantýsýz prim ödemelerine sebep olan basamak sistemi kaldýrýlarak,  prime esas kazancýn aylýk alt ve üst sýnýrý arasýnda beyan edecekleri prime esas kazançlarý üzerinden % 33,5-39 oranýnda prim ödemeleri öngörülmüþtür. Buna göre, sigortalýlarýn tercihleri doðrultusunda beyan edecekleri prime esas kazançlar ne kadar yüksek olursa, aylýklarý da o kadar yüksek baðlanacaktýr

SORU 22: Halen sigortalý olarak çalýþmaktayým emekliliðimi hak ettim.  Kanun çýktýktan sonra emekli olursam aylýðým düþecek mi?

Yeni aylýk baðlama sistemi, Kanunun yürürlük tarihinden sonraki çalýþmalar için uygulanacaktýr. Getirilen sistemde aylýðýn hesabýnda, mevcut uygulamada olduðu gibi sigortalýlarýn prime esas kazançlarý ve hizmet süreleri dikkate alýnmaktadýr. Yeni düzenlemeyle; sigortalýlarýn prim alýnan kazançlarýnýn matrahý geniþletilmekte, kayýt dýþý istihdamýn önlenmesine yönelik getirilen düzenlemelerle çalýþma süresindeki prime esas kazançlarýndaki kayýplar önlenmekte ve sigortalýlarýn sistemde daha uzun süre kalmasý nedenleriyle, prime esas kazançlarý ve hizmet sürelerine baðlý olarak da aylýk baðlama oranlarý artacaðýndan aylýklarýn azalmasý söz konusu olmayacaktýr. Öte yandan, yine Kanunla, mevcut sigortalýlarýn Kanunun yürürlük tarihinden önce geçen hizmetleri için eski aylýk hesaplama sistemi, yürürlük tarihinden sonra geçen hizmetler için yeni aylýk hesaplama sistemi uygulanmak suretiyle karma sisteme göre aylýk baðlanmasý öngörülerek, müktesep haklarýn korunmasý saðlanmýþtýr.

SORU 23:  Halen memur olarak çalýþmaktayým. Emekliliðimi hak ettim. Bu Kanundan önce emekli olmam daha mý avantajlý?

Hayýr, 5510 sayýlý Kanundan önce ya da sonra emekli olmanýz emekli aylýðý ve ikramiyenizde herhangi bir deðiþikliðe yol açmamaktadýr.  Kamu görevlilerinden bu Kanunun yürürlüðünden önce iþtirakçi olanlarýn aylýklarý 5434 sayýlý Kanuna göre baðlanacaðýndan Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonra emekli olmalarý hiçbir þekilde aylýklarýný etkilemeyecektir. 

SORU 24: Halen memur olarak çalýþmaktayým. Bu Kanunla eski haklarýmda herhangi bir düþüþ meydana gelecek mi?

Bu Kanundan önce bir süre memuriyeti bulunanlarýn Emekli Sandýðý Kanununda sayýlan tüm haklarý geçici maddelerle korunmaktadýr. Bu sebeple eski haklarýnýzda herhangi bir geriye gidiþ söz konusu olmayacaktýr.

SORU 25: Halen memur olarak çalýþmaktayým. Emekli ikramiyelerinde bir düþüþ veya ikramiyenin tamamen kaldýrýlmasý gibi bir durum söz konusu mudur.

Hayýr, getirilen düzenleme ile emekli ikramiyelerinin Emekli Sandýðý Kanunundaki usul ve esaslarla ödenmeye devam edilmesi saðlanmýþtýr. Ayrýca emekli ikramiyelerinin tamamen kaldýrýlmasý gibi bir durum söz konusu deðildir

SORU 26: Sigortalýyým, Kanun yürürlüðe girdikten sonra iþverenin benden keseceði  prim miktarý artacak mý?

Mevcut uygulamada sigortalýlardan % 9 oranýnda malullük, yaþlýlýk ve ölüm sigortalarý primi ve % 5 hastalýk sigortasý primi olmak üzere toplam % 14 oranýnda prim kesilmektedir. Yeni uygulamada, sigortalýlarýn ödeyecekleri prim oraný yine toplam % 14 olup, bunun % 9’u malullük, yaþlýlýk ve ölüm sigortasý primi, % 5’i de genel saðlýk sigortasý primidir.

SORU 27: Halen memur olarak çalýþýyorum bu Kanundan sonra aylýklarýmdan daha fazla mý kesenek kesilecek?

Bu Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce iþtirakçi olup, Kanunun yürürlüðe girdiði tarih itibarýyla Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi kapsamýna alýnanlarýn kesenek ve karþýlýklarý, fiilî hizmet zammý ve itibari hizmet süresi karþýlýklarý ile %100 artýþ farklarý hakkýnda Kanunla yürürlükten kaldýrýlan hükümleri de dâhil 5434 sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca iþlem yapýlacaðýndan, aylýklarýndan herhangi bir þekilde fazla kesenek kesilmesi söz konusu deðildir.

SORU 28: Halen memur olarak çalýþýyorum bu Kanundan sonra aylýklarýmdan saðlýk sigortasý primi de mi kesilecek?

Hayýr, halen memur olarak çalýþanlarýn aylýklarýndan bugüne nazaran daha fazla kesenek kesilmeyecektir. Bu durumdakiler için her ay % 12 oranýnda Genel saðlýk sigortasý primi çalýþtýklarý kamu idarelerince ödenecektir.

SORU 29: Halen sigortalý olarak çalýþýyorum. Kanun emekli olacaðým tarihi etkileyecek mi?

Yeni düzenleme, Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce çalýþmaya baþlayan sigortalýlarýn emekliliðe hak kazanma koþullarýnda herhangi bir deðiþiklik meydana getirmemekte, müktesep haklar korunmaktadýr.

SORU 30: Halen devlet memuruyum. Ýlerde daha yüksek unvanlarda görev yapmam durumunda mevcut uygulamada olduðu gibi unvaným baðlanacak aylýðýmý etkileyecek mi?

Kanunun yürürlük tarihinden önce iþtirakçi olanlarýn bütün haklarý 5434 sayýlý Kanun hükümlerine göre yürütüleceðinden, görev yapýlan unvanlara iliþkin emekli aylýðýna bugün yansýtýlan unsurlar ileride baðlanacak aylýklara da yansýtýlacaktýr.

SORU 31: Yasa ile getirilen emeklilik için gerekli süreler uzatýlmakta mýdýr?

4447 sayýlý Kanuna göre 2000 yýlýndan sonra ilk defa iþe giren SSK’lýlar için 7000 gün, Bað-Kur ve Emekli Sandýðýna tabi olanlar için 9000 gün þartý uygulanmaktadýr. Bu Kanunda mevcut çalýþanlarýn prim gün sayýlarýnda herhangi bir deðiþiklik yapýlmamýþtýr. 01.05.2008 tarihi itibarîyle ilk defa iþe girecek sigortalýlardan Bað-Kur ve Emekli Sandýðýna tabi olanlar için halen uygulanan 9000 gün þartý korunmuþ, SSK’lýlar için ise 7000 gün yerine 7200 gün þartý getirilmiþtir.

SORU 32: Yasa ile getirilen 65 yaþ düzenlemesi kimler için uygulanacak?

Bu Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten önce sigortalý veya iþtirakçi olanlarýn mevcut yaþ hadlerini deðiþtiren bir düzenleme söz konusu deðildir. 65 yaþ uygulamasý; Bu Kanundan sonra 2027 yýlýnda çalýþmaya baþlayacak olan erkek sigortalýlar için 2044 ve 2029 yýlýnda çalýþmaya baþlayacak kadýn sigortalýlar için 2048 yýlýndan sonra devreye girecek bir düzenlemedir.

SORU 33:  Çalýþtýðým kamu idaresi özelleþtirme kapsam / programýna alýndý, Sosyal Güvenlik yönünden hangi mevzuata tabi olacaðým?

T.C. Emekli Sandýðýna tabi bir görevde bulunmakta iken özelleþtirme  programýna alýnan SGK. ve kuruluþlarda çalýþan ve diðer kamu SGK. kuruluþlarýna nakledilmeyerek çalýþmaya devam eden personel zorunlu olarak,  Özelleþtirme programýna alýndýktan sonra bu kuruluþlarda emeklilik hakký tanýnan kadro ve pozisyonlara atananlar ise istekleri halinde,  5434 sayýlý Kanunun Ek 71. maddesine göre ilgilerini devam ettireceklerdir.  Ancak, bu kuruluþlardan özelleþtirilmeleri sonucu sermayelerindeki kamu payý %50’nin altýna düþenler ile bunlardan satýlan veya devredilenlerde T.C. Emekli Sandýðýna tabi olarak çalýþan personelden isteyenlerin Sandýkla ilgileri devam ettirilecek, kamu payýnýn % 50’ nin altýna düþtüðü tarihten sonra atananlar ise Emekli Sandýðý ile ilgilendirilmeyecektir. 4046 sayýlý Kanunun 22 nci maddesi uyarýnca ise özelleþtirme programýna alýnan kuruluþlarda çalýþan personelden kamu SGK. ve kuruluþlarýna atanacak olan personelin eski SGK.larý ile iliþkilerinin kesileceði tarihe kadar geçecek süredeki, aylýk ücret, sosyal hak ve yardýmlar ile her türlü özlük haklarýnýn özelleþtirme fonundan ödenmesi ve bunlardan 5434 sayýlý Kanuna tabi çalýþmakta olanlarýn bu süre içinde 5434 sayýlý Kanuna göre kurulan ilgilerinin devam ettirilmesi, nakil iþleminden sonra ise personelin, atandýðý SGK.un mevzuatýna tabi olmasý gerekmektedir. Buna göre, 5434 sayýlý Kanunun 12 nci maddesi kapsamýnda bulunan bir SGK.da 5434 sayýlý Kanuna tabi çalýþmakta iken SGK.un özelleþtirilmesi sonucu 4046 sayýlý Kanunun 22 nci maddesi uyarýnca baþka bir kamu SGK. veya kuruluþlarýna atananlarýn atandýklarý SGK. veya kuruluþ 5434 sayýlý Kanun kapsamýnda olan ve kadro ihdasý yapýlmýþ bir SGK. olmasý halinde, atananlar 5510 sayýlý Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (c) bendi kapsamýnda sigortalý sayýlacaklardýr. Aksi taktirde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fýkrasýnýn (a) bendi kapsamýnda sigortalý sayýlacaklardýr.

SORU 34: Sürekli iþ göremezlik geliri ile yaþlýlýk, malullük ve ölüm aylýklarýnda alt sýnýr uygulamasý devam edecek mi?

Kanunla malullük, ölüm ve yaþlýlýk aylýklarýnda alt sýnýr uygulamalarý mevcut olup; Malullük ve ölüm aylýklarýnda, talep ve ölüm tarihi itibariyle baðlanacak aylýklarýn talep ve ölüm yýlýndan bir önceki yýlýn Aralýk ayýnda ödenen en düþük yaþlýlýk aylýðýndan az olamayacaðý, Yaþlýlýk aylýklarýnda, Kanunun yürürlük tarihinden sonraki süreler için baðlanacak aylýklarýn, sigortalýnýn mevcut çalýþmalarýnýn asgari kazançlar üzerinden hesaplanan ortalama aylýk kazancýnýn % 35 inden, sigortalýnýn bakmakla yükümlü olduðu eþi veya çocuðu varsa % 40’ýndan az olamayacaðý, hak sahibi kimselerin aylýklarýnýn; hak sahibi bir kiþi ise hesaplanan alt sýnýr aylýðýnýn % 80'inden, hak sahibi iki kiþi ise % 90'ýndan az olamayacaðý, Sürekli iþ göremezlik gelirlerinde baþkasýnýn bakýmýna muhtaç olanlara baðlanacak gelirlerin, prime esas kazanç alt sýnýrýnýn aylýk tutarýnýn % 85’inden az olamayacaðý, hüküm altýna alýnarak, alt sýnýr uygulamasý devam ettirilmektedir.

SORU 35: Geçici Ýþ Göremezlik Ödeneði hangi þartla ve hangi miktar üzerinden ödenecektir?

Ýþ kazasý ve meslek hastalýðý hallerinde, geçici iþ göremezlik ödeneði alabilmek için hiç bir koþul öngörülmemektedir. 506 sayýlý Kanunda, hastalýk sigortasýndan geçici iþ göremezlik ödeneði alýnabilmesi için gerekli olan 120 gün prim ödeme þartý aranýrken bu Kanunla 90 güne indirilmiþtir. Ayrýca mevcut uygulamada SSK’da olduðu þekilde yatarak tedavilerde günlük kazancýn 1/2 oranýnda geçici iþ göremezlik ödeneði ödenmesi düzenlemesi bulunmaktadýr. Mevcut uygulamada Bað-Kur’da herhangi bir geçici iþ göremezlik ödeneði olmamasýna raðmen yeni düzenlemede iþ kazasý ve meslek hastalýðý ile analýk halleri için de geçici iþ göremezlik ödeneði imkaný getirilmektedir.

SORU 36: Kadýn esnaf doðum yaparsa iþ göremezlik parasý alacak mý?

Esnaf kadýnlarýmýza bu Kanunla ilk defa doðum öncesi ve doðum sonrasýnda iþ göremezlik ödeneði verilmesi imkaný getirilmektedir.

SORU 37: Ýþ kazasý, hastalýk ve doðum gibi hallerde ödenen iþ göremezlik ödeneði azaltýlýyor mu?

Hayýr, azaltýlmýyor. Halen bu durumlarda ödenen miktarlar aynen korunduðu gibi Bað-Kur’lu sigortalýlara da iþ kazasý ve doðum hallerinde iþ göremezlik ödeneði verilmesi hakký getirilmektedir

SORU 38: Bað-Kur’luyum.  Ýþ kazasý geçirdiðim takdirde hakkýmda diðer sigortalýlar gibi iþ kazasý hükümleri uygulanacak mý?

Yeni düzenleme ile Bað-Kur sigortalýlarýnýn iþ kazasý geçirmeleri halinde, bu sigorta kolundan Kanunda öngörülen tüm yardýmlar yapýlacaktýr. Bunlar,  saðlýk yardýmlarýnýn yapýlmasý, geçici iþ göremezlik ödeneði verilmesi, sürekli iþ göremez duruma düþmesi halinde, sigortalýnýn kendisine, ölümü halinde de hak sahiplerine gelir baðlanmasý ve cenaze ödeneði verilmesidir.

SORU 39: Hastalanan sigortalýlara verilen iþ göremezlik ödeneðinin þartlarý aðýrlaþtýrýlmakta ve miktarý eskiye göre azaltýlmakta mýdýr?

Kanunla, iþ kazasý ve meslek hastalýðý hallerinde geçici iþ göremezlik ödeneði alabilmek için hiç bir koþul öngörülmemektedir.  506 sayýlý Kanunda, hastalýk sigortasýndan geçici iþ göremezlik ödeneði alýnabilmesi için gerekli olan 120 gün prim ödeme þartý aranýrken bu Kanunla 90 güne indirilmiþtir. Ayrýca mevcut uygulamada SSK’da olduðu þekilde geçici iþ göremezlik ödeneðinin; Yatarak tedavilerde günlük kazancýn yarýsý, Ayaktan tedavilerde ise üçte ikisi oranýnda verilmesi yönündeki düzenleme korunmuþtur.

SORU 40: Emzirme ödeneði kimlere, hangi tutar üzerinden verilecektir?

Mevcut uygulamada sadece çalýþan SSK’lýlar için 50 YTL olarak ödenmekte olan emzirme ödeneðinin kapsamý yeni düzenleme ile geniþletilerek,  Bað-Kur’lularý da kapsayacak þekilde; sigortalý kadýna veya sigortalý olmayan karýsýnýn doðum yapmasý nedeniyle sigortalý erkeðe, kendi çalýþmalarýndan dolayý gelir veya aylýk alan kadýna ya da gelir veya aylýk alan erkeðin sigortalý olmayan eþine, sosyal taraflardan iþçi, iþveren ve emekli temsilcilerinin de bulunduðu SGK. Yönetim Kurulunca belirlenen Bakanlýkça onaylanan tarifeye göre emzirme ödeneði verilmesi imkaný getirilmiþtir.

SORU 41: Ýþsiz kalýnan sürelerde prim ödemeyen sürelerin telafisine iliþkin bir düzenleme var mýdýr

Yeni düzenleme ile Türkiye'de yasal olarak ikamet edenlerden 18 yaþýný dolduran ve talepte bulunanlar isteðe baðlý sigortalý olabilecektir. Ýsteðe baðlý sigortalý olmak için SSK’da aranan 1080 gün  ile Emekli Sandýðýnda aranan 10 yýllýk hizmet süresi þartlarý kaldýrýlmýþ ve bunlara genel saðlýk sigortasý primi ödemeleri suretiyle saðlýk hizmetlerinden yararlanma, 30 günden az süreli iþlerde çalýþanlara da eksik sürelerini isteðe baðlý sigortalý olarak tamamlamalarý imkaný getirilmiþtir.

SORU 42: Ýþveren daha az sigorta primi ödemek için kazancýmý düþük gösteriyordu. Yeni yasada bunu engelleyici düzenlemeler var mý?

Bu Kanunla ücretlerin bankalar vasýtasýyla ödenmesi öngörülerek, SGK.a da bankalardan bilgi ve belge isteme hakký getirilmiþtir. Bu durumda, iþverenlerin çalýþtýrdýklarý iþçilerin prime esas kazançlarýný olduðundan daha az göstermeleri imkaný ortadan kalkacaktýr.

SORU 43: Ülkemizle sosyal güvenlik sözleþmesi bulunmayan ülkelerde iþ yapan bir müteahhidim. Bu ülkelere götüreceðim Türk iþçileri için prim yükümlülüðüm nedir?

Ýþverenler, ülkemizle sosyal güvenlik sözleþmesi bulunmayan ülkelere götürdükleri Türk iþçileri için iþyerinin tehlike derecesine göre % 1 ila 6,5 arasýnda  kýsa vadeli sigorta kollarý primi  ile % 5’i sigortalý, % 7,5’i de iþveren hissesi olmak üzere %12,5 oranýnda  genel saðlýk sigortasý primi ödeyeceklerdir.  Ýþçilerin uzun vadeli sigorta kollarýna tabi olmayý istemeleri halinde, haklarýnda isteðe baðlý sigorta hükümleri uygulanacaktýr. Yeni getirilen düzenleme ile iþverenler üzerindeki yükler azaltýlýrken, sigortalýlar yönünden, bunlarýn ve bakmakla yükümlü olduklarý kiþilerin saðlýk güvencelerine kavuþmalarý saðlanmýþtýr.

SORU 44: Halen çiftçilik yapmaktayým. Benim sigortalýlýðým nasýl olacak?

Yeni düzenleme ile; tarýmsal faaliyette bulunanlarýn asgari ücretin yarýsý üzerinden prim ödeyerek 30 gün hizmet kazanmalarý ve saðlýk hizmetlerinden yararlanmalarý imkaný getirilmiþtir.

SORU 45: Eþim 6 yýllýk Devlet memuru iken vefat etti. Çocuklarýma aylýk baðlandý ancak bana baðlanmamýþtý. Bu Kanundan sonra bana da aylýk baðlanacak mý ? Baðlanacaksa geçmiþe yönelik toplu bir para ödenmesi söz konusu mu ?

Evet, eþinizin 6 yýllýk hizmet süresi bu Kanuna göre ölüm aylýðý baðlanmasý için yeterli olduðundan, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra yapacaðýnýz baþvuru üzerine tarafýnýza aylýk baðlanabilecektir. Önceki sosyal güvenlik mevzuatýna göre; hizmet süresinin 10 yýldan az olmasý nedeniyle aylýk baðlanamayan dul ve yetimlere artýk ölenin  5 yýl hizmetinin bulunmasý halinde dul ve yetimlerinin 1 Ekim 2008 tarihinden sonra yapacaklarý baþvuru üzerine müracaat tarihini takip eden aybaþýndan itibaren aylýk baðlanacaktýr. Bu durum 5510 sayýlý Kanunla getirilen yeni bir hak olduðu için geçmiþe yönelik bir ödeme söz konusu olmayacaktýr.

SORU 46: Eþim 3,5 yýllýk devlet memuru iken vefat etti. Askerlik süresini borçlanarak 5 yýlý tamamlarsam bana aylýk baðlanacak mý?

Evet, hak sahiplerinin ölen adýna borçlanacaklarý hizmetlerle birlikte 5 yýlý doldurmalarý halinde kendilerine borçlanma tutarlarýný  ödedikleri tarihi takip eden aybaþýndan itibaren aylýk baðlanabilecektir.

SORU 47: Cenaze yardýmýndan yararlanma þartlarý nelerdir ve yardým miktarý nasýl belirlenecektir ?

Ýþ kazasý veya meslek hastalýðý sonucu veya sürekli iþ göremezlik geliri, vazife malullüðü ya da yaþlýlýk aylýðý almakta iken ölen sigortalýlarýn hak sahiplerine hiçbir koþul aranmadan cenaze yardýmý ödenecektir.  Hali hazýrda SSK ve Bað-kurda 247,43 YTL olan cenaze ödeneði miktarýný belirleme  sosyal taraflardan iþçi, iþveren ve emekli temsilcilerinin de bulunduðu SGK. Yönetim Kurulu kararý ve Bakanlýk Onayý ile bu miktarýn belirlenmesi öngörülmektedir.

SORU 48: Hizmet akdine tabi çalýþan sigortalýlarýn hak sahiplerine hangi þartlarla ölüm aylýðý baðlanacaktýr ?

Hizmet akdine istinaden çalýþan sigortalýlar için borçlanma süreleri hariç olmak üzere 5 yýl sigortalýlýk süresi 900 gün prim ödeme þartý ile ölüm aylýðý baðlanacaktýr.

SORU 49: Hak sahibi eþlerin hisseleri % 75’ten % 50’ye düþüyormuþ doðru mu?

Halen ölüm aylýðý almakta olan dul eþlerin bu aylýklarý ayný þekilde devam ettirilmektedir. Kanunla sigortalýnýn dul eþine, çalýþmasý, kendi çalýþmalarýndan dolayý gelir veya aylýk almasý veya aylýk alan çocuðunun bulunmasý halinde % 50 oranýnda aylýk baðlanacaðý öngörülmüþ olup, bu durum kamu görevlilerinin dul eþleri için  sürdürülmekte olan bir uygulamadýr. Bu konuda da norm ve standart birliðinin saðlanmasý amaçlanarak, çalýþmayan ve düzenli geliri olmayan dullar ile çalýþan veya aylýk alan dullarýn ölüm aylýklarý farklýlaþtýrýlmýþtýr. 

SORU 50: Boþandýðý halde eþiyle birlikte yaþamaya devam eden ve bu arada aylýk almaya devam eden kýz yetimlerin aylýklarý bundan sonra kesilecek mi?

Baðlanmýþ aylýklar eski hükümlere tabi olduðundan bunlarýn aylýklarý kesilmeyecek, ancak bu Kanundan sonra yetim aylýðý baðlanmýþ olanlardan eþinden boþandýðý halde, boþandýðý eþiyle fiilen birlikte yaþadýðý belirlenen eþ ve çocuklarýn, baðlanmýþ olan gelir ve aylýklarý kesilerek, bu kiþilere ödenmiþ olan tutarlar geri alýnacaktýr.

SORU 51: Kanundan önce Emekli Sandýðýndan yetim aylýðý alan ve ayný zamanda özel sektöre tabi sigortalý çalýþan kýz yetimlerin aylýklarý kesilecek mi ?

Hayýr, bu kanundan önce Emekli Sandýðý Kanununa göre baðlanmýþ aylýklar hakkýnda bu Kanunla yürürlükten kaldýrýlan hükümleri de dâhil 5434 sayýlý Kanun hükümlerine göre iþlem yapýlacaðýndan 5510 sayýlý Kanunun yürürlüðe girmesi ile bu durumdakilerin aylýklarý kesilmeyecektir

SORU 52: Hak sahibi kýz çocuklarýna aylýk baðlanmasý için yaþ koþulu getiriliyor mu?

Kanunla hak sahibi kýz çocuklarýna çalýþmamalarý ve kendi çalýþmalarýndan dolayý gelir ve aylýk almamalarýnýn yanýsýra evli olmamalarý þartýyla aylýk baðlanacaðý öngörülmüþtür.

Devlet iþ ve iþlemleri kamu yönetimi eliyle yürütülmektedir. Kamu yönetimi; siyasal yapýlanmanýn yürütme ile görevli organýnýn emrinde, Anayasanýn devlete yüklediði kamu hizmetlerini yine Anayasada belirtilen temel ilkeler çerçevesinde ve kanunlarýn tanýdýðý imkanlar içinde yürütmekle yükümlü kurum, kuruluþ ve örgütler bütünüdür. Diðer bir deyiþle, devletin amaçlarýný gerçekleþtirecek biçimde insanlarýn ve araç-gerecin örgütlenmesi ve yönetimidir.

Anayasal çerçevede tanýmýný bu þekilde yaptýðýmýz kamu yönetiminin tanýmýnda bir “kimlik bunalýmý” söz konusudur. Müstakil bir disiplin olarak Ýkinci Dünya Savaþýndan sonra ortaya çýkan bu kavram, çalýþma alanýnýn belirlenmesi noktasýnda hukuk, siyaset, ekonomi ve sosyoloji ile iþbirliði noktasýnda disiplinler arasý bir görünüm arz etmektedir. Kamu yönetiminin yeni bir kavram olmasý dolayýsýyla, tanýmý ve ilgi alaný noktasýnda da çeþitli tanýmlamalarýn yapýlmasýna gerek duyulmaktadýr.

Belirli bir amaca yönelik olarak bir örgütün kurulmasý, örgütün iþlerliðini saðlayacak her türlü yönetsel etkinlikler, kaynaklarýn bir araya getirilmesi, koordinasyon saðlanmasý, izlenecek yöntem ve denetimi kapsayan genel yönetim anlayýþý evrensel bir tanýmdýr ve hem kamu kesimi, hem de özel kesim için geçerlidir. Ancak, kamu kesimindeki yönetimi, özel kesimden ayýrmak için kamu yönetimi kavramý kullanýlmaktadýr.

Tanýmý tam olarak yapýlmayan ve günümüzde disiplinler arasý bir disiplin olarak algýlanan kamu yönetiminin çalýþma alanýnda belirsizlikler ve farklý anlayýþlar söz konusudur. Son 10 yýllar içerisinde kamu yönetiminin örgüt biliminin etkisi altýna girdiðini, dolayýsýyla iþletme yönetiminin kavram ve anlayýþlarýnýn kamu yönetimini ziyadesiyle etkilediðini; örgüt modelleri, örgütsel davranýþ kalýplarý, liderlik, verimlilik, toplam kalite yönetimi, vatandaþý müþteri olarak algýlamanýn kamu yönetimini iþletme yönetimine kaydýrdýðý ifade edilmektedir.

Buna karþýlýk bir baþka görüþte þöyle ifade edilmektedir: Kamu yönetimi disiplini iþletme yönetimi disiplininden yararlanabilir. Ancak, kamu yönetiminin devlete ait olma özelliði nedeniyle, siyasal bir temeli olduðu unutulmamalýdýr. Siyasal boyut, kamu yönetiminin siyaset biliminden daha fazla yararlanmasýný gerektirmektedir.

Kamu yönetimini, iþletme yönetimi veya siyasal iktidarla olan hiyerarþik iliþkilerin oluþturduðu bir yönetim þeklinde algýlamak, kavramý doðru tarif etmemizi zorlaþtýrmaktadýr. Bunlardan birincisi, kamu yönetimine iþletmecilik açýsýndan bakmayý, diðeri ise siyasal açýdan bakmayý öngörmektedir. Artýk kamu örgütlerinin moral ve politik temellerini, bu örgütlerin siyasal iktidarla olan hiyerarþik iliþkileri içine kapatmak imkansýzdýr ve öte yandan kamusal politikalarýn özel kesim örgütlenmelerinden etkilenmeleri bir gerçek olmakla birlikte, özel kesim deðerlerinin tümüyle kamu örgütlerine aktarýlmasý da imkansýzdýr.      

SOSYAL DEVLETÝN ORTAYA ÇIKIÞI

Doðumu ve geliþimi itibariyle sosyal politikalar, liberalizmin acýmasýz kurallarýnýn geniþ halk kitleleri üzerindeki baský ve etkisini en aza indirmek için geliþtirilmiþ yöntemlerdir. Sosyal politikalarýn (sosyal güvenlik ve sosyal hizmetler) devlet eliyle yürütülmesiyle de “sosyal devlet” kavramý ortaya çýkmýþtýr.

Sosyal Devlet kavramý son yüzyýla has bir kavramdýr. Aslýnda sosyal devlet müessesinin doðuþu ile birlikte, devletin görev ve sorumluluklarýnýn arttýðý ve giderek daha çok fonksiyon yüklendiði toplum hayatýnda aktif bir rol üstlendiði görülmektedir. Bu bakýmdan günümüzün sosyal devleti Montesquieu’nun “Kanunlarýn Ruhu”adlý eserinde tasvir ettiði jandarma ve gece bekçisi devlet tipi ile Machievelli’nin “Hükümdar”ýndaki devlet tipinden tamamýyla ayrýlmakta, sosyo-ekonomik olaylarý düzenleyici, topluma yeni þekiller verici önemli roller üstlenmektedir.

 Türkiye Cumhuriyeti Anayasasý cumhuriyetin niteliklerinin sayýldýðý 2.maddesinde “Türkiye’nin bir sosyal devlet olduðu”nu belirtmektedir. Ayrýca 17.maddesinde de “herkesin maddi ve manevi varlýðýný geliþtirme ve koruma hakkýna sahip olduðu” ifade edilmektedir. Bu meselenin tartýþýlýr bir tarafý bulunmamaktadýr. Kiþiler için “hak” olan bu durum 5.madde ile devlete “görev” olarak yüklenmiþtir. Türkiye resmen bir sosyal devlettir. Ancak isminin sosyal devlet olmasý veya bunun Anayasasýnda yazýlý olmasý, tek baþýna bu unsurla devletin gerçek anlamda sosyal devlet olduðu anlamýna da gelmemektedir.

REFAH DEVLETÝ

Sosyal Hukuk Devleti, bir hukuk devletinin yapýsý içindeki devlet þeklidir. Diðer bir deyiþle, demokratik prensiplerin arýzasýz ve noksansýz tarzda iþlediði, fertlerin þahýs haklarýnýn, toplantý, dernek ve sendika kurma, seçme ve seçilme, yani genel oy hakkýnýn, basýn hürriyetinin, mesken masuniyetinin ve seyahat hürriyetinin var olduðu,bir kelime ile plüralist devlet ve cemiyet düzeninin yerleþmiþ bulunduðu devlet þeklidir. Sosyal devlet bu refah devleti tipine baðlý olarak mütalaa edilmelidir.

 Avrupa “refah devleti” (welfare state/sosyal devlet) anlayýþýný 1945-2000 yýllarý arasýnda en güzel bir þekilde uygulamýþ, sosyal devlet olmanýn gereklerini eksiksiz olarak yerine getirmiþtir. Belirtilen zaman aralýðýnýn ortalarýndan sonra ülkemiz de bu geliþmelerden geri durmamýþ, Anayasa gibi temel hükümlerle güvence altýna aldýðý sosyal devlet kavramýný özellikle iþ hukukunda olmak üzere toplumsal yaþamda realize etmiþtir. Her ne kadar 39 yaþýnda emekli olma imkaný saðlayan düzenlemelerle ülke ekonomisini uzun vadede harabeye çevirmeye yönelik bilinçli/bilinçsiz uzun süreli yanlýþ karar ve uygulamalar olsa da 1.Özal dönemi ve yakýn dönem siyasi kararlarý bu yanlýþý geç de olsa düzeltme çabasýna girmiþtir.

Sosyal devlet olmanýn belli þartlarý vardýr: Her þeyden evvel sosyal devletin görevi, sosyal adaleti, sosyal refahý ve sosyal güvenliði saðlamaktýr. Bu kavramlarýn uygulamasý tüm vatandaþlarý kapsamak durumundadýr ve toplum yararýnýn birey yararýna üstün tutulmasý þeklinde tezahür eder.     

HAKLARA ÝLÝÞKÝN ULUSLAR ARASI HÜKÜMLER

Ýnsan Haklarý Evrensel Beyannamesi, Birleþmiþ Milletler Genel Kurulunca 10.12.1948 tarihinde kabul   edilmiþtir. Bakanlar Kurulu'nun 6.04.1949 tarih ve 3/9119 sayýlý kararý gereðince 27.05.1949 tarih ve 7217 sayýlý Resmi Gazetede yayýnlanmýþtýr. Bunun akabinde Ekonomik ve Kültürel Haklar Uluslararasý Sözleþmesi ile Kiþisel ve Siyasal Haklar Uluslararasý Sözleþmesi TBMM tarafýndan kabul edilmiþtir. Çocuk Haklarý Sözleþmesi Birleþmiþ Milletler Genel Kurulu tarafýndan 20.11.1989 tarihinde kabul edilmiþ, 02.10.1990 tarihinde yürürlüðe girmiþtir. Çocuk Haklarý sözleþmesi 27.01.1995 tarihinde 22184 sayýlý resmi gazetede yayýnlanarak 4058 sayýlý kanun ile iç hukuk kuralýna dönüþmüþtür. Diðer taraftan Avrupa Sosyal Þartý 18 Ekim 1961'de imzalanmýþ ve 26.02.1965 tarihinde yürürlüðe girmiþtir. Türkiye Sözleþmeyi 18.10.1961 tarihinde imzalamýþ ve TBMM 16.06.1989 tarihinde onaylamýþtýr.

 Avrupa Sosyal Þartý'nýn, “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Yardýma Ýliþkin Haklar” baþlýðý altýndaki, Sosyal Güvenlik Hakký (m.12), Sosyal ve Týbbi Yardým Hakký (m.13), Saðlýðýn Korunmasý Hakký (m.11), Sosyal Hizmetlerden Yararlanma Hakký (m.14) ve Ailenin, Ananýn ve Çocuðun Korunmasýna iliþkin olarak; Ailenin Sosyal, Hukuksal ve Ekonomik Korunma Hakký (m.16), Ananýn ve Çocuðun Sosyal ve Ekonomik Korunma Hakký da (m.17) uluslararasý standartlarýn baðlayýcýlýðý açýsýndan önem taþýmaktadýr.

DEVLET ANLAYIÞINDA VE KAMU YÖNETÝMÝNDE DEÐÝÞÝM ÇABALARI

Devlet yönetimindeki (1945 statükosu sonrasýndaki) deðiþim çabalarý en somut haliyle bilim çevrelerinin de katkýsýyla MEHTAP Raporu (1963) ve KAYA Raporu (1991) ile gündeme gelmiþtir. 1983 Yýlýndan sonra gerçekleþtirilen deðiþimler, uðraþlar, çabalar devlet yönetiminde farklýlýklar meydana getirse de hiçbir yönüyle dünyadaki çaðdaþ geliþmeleri yakalar düzeyde olamamýþtýr.

Son olarak kamuoyunda “Kamu Yönetimi Temel Kanun Tasarýsý” olarak bilinen deðiþim hamlesi 2003 den sonraki yýllara damgasýný vurmuþ bir çaba olarak göze çarpmaktadýr. Bu kanun tasarýsý her ne kadar Cumhurbaþkanlýðý taarfýndan TMBB.ye iade edilmesinden sonra tekrar gündeme getirilmemiþse de, bu tasarýsýndaki bakýþ açýsý toplumun her kesiminde tartýþýlmýþ, ayný mantýk ve bakýþ açýsý içinde olan kimi kanunlar TBMM.tarafýndan kabul edilerek yasalaþmýþ, kurumsal deðiþim süreci baþlamýþtýr.

 Köy Hizmetlerinin kapatýlmasý, Büyükþehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, Ýl Özel Ýdaresi Kanunu, Kalkýnma Ajanslarý Kanunu, Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu gibi düzenlemeler ayný mantýk içinde çýkarýlmýþ kanunlar dizisidir.

 Kamu Yönetimi Temel Kanunu Tasarýsýnda ifade edilen bakýþ açýsýný tek kelimeyle özetlemek gerekirse; adem-i merkeziyet, yerelleþme, desentralizasyon, yerinden yönetim, subsidiyalite gibi deðiþik tanýmlarla ifade edilen mahalli idarelerin güçlendirilmesi için, merkezi yönetimin görev ve yetki tanýmlamasýný yapýp, görev ve yetkilerini ayrýntýlý olarak belirleyip, devletin küçültülmesi ve devletin tanýmlanmamýþ diðer tüm görevlerinin yerel yönetimlerce yapýlacaðýnýn ifadesidir.

 Oysa kanunlarla yaptýðýmýz geleneksel devlet tanýmlamamýz, devletin görev ve yetkileri tam tersi çizgidedir. Mevcut anlayýþa göre yerel yönetimlerin görev ve yetki sýnýrlarý ve tanýmý kanunlarla belirlenmiþ, “bunlarýn dýþýnda kalan diðer tüm görevlerin merkezi yönetimce yerine getirileceði” yaklaþýmý benimsenmiþtir.

 Devletin “kudretli-sert-baba” kimliðinin yerini “marifetli-þefkatli-ana” kimliðine çevirme, “bekleyen/alan devlet” anlaþýnýn yerini, “veren/hizmet eden devlet” anlayýþýna çevirme, çaðdaþ kamu yönetimi anlayýþý içinde kalite yönetimi anlayýþýna uygun, hesap verilebirliði, þeffaflýðý, etkili-verimli-sürdürülebilir geliþmeyi saðlayýcý, katýlýmcý yönetiþim anlayýþýný destekleyen, klasik hiyerarþik yapýlanmasýný sorgulayan bir modele dönüþtürme çabalarý devam etmektedir. Bu yeni model toplumun bazý dinamikleri tarafýndan þiddetle ve acýmasýzca topyekün reddedilmiþ, iyi ve kabul edilebilir taraflarýnýn olabileceði ihtimali dahi gündeme getirilmemiþtir.

 Kamu yönetimi anlayýþýndaki deðiþimin sosyal politikalara da yansýtýlmasý bir zaruret olarak ortaya çýkmýþtýr:

 Sosyal politikalar; (a)sosyal güvenlik, (b)sosyal yardým ve sosyal hizmetleri kapsayan bir üst tanýmýdýr. Anayasamýzda ifadesini bulan “sosyal devlet olma vasfý” Anayasamýzýn 5.maddesinde “Devlet bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki saðlýk ve sosyal yardým kurumlarýndan yararlanarak, onlarý denetleyerek yerine getirir” ilkesi ile ifade edilmektedir.

 Günümüzde devlet bu görevini sosyal güvenlik, sosyal yardým ve sosyal hizmet uygulamalarý ile yerine getirmektedir. Ekonomik ve sosyal yoksunluðun büyümesi þeklinde belirlenen sorunlarýn giderilmesinde sosyal yardým ve hizmetlerin büyük önem taþýdýðý bilinmektedir. Ülkelerin kendi sosyo-ekonomik ve politik yapýlarýna göre biçimlenen sosyal güvenlik ve sosyal hizmetlerde temel ortak hedef ülke halkýnýn mutluluðunu ve refahýný saðlamaktýr.

 Bizim de kabul ettiðimiz Avrupa Sosyal Þartýnda da çocuklarýn, gençlerin, kadýnlarýn, ailenin, özürlülerin korunmasý gerekliliði, yeterli kaynaklardan yoksun herkesin sosyal ve saðlýk yardýmý hakkýna sahip olduðu ve taraflarýn bu koþullara ulaþmasý politikalarýnýn hedefi sayacaklarý belirtilmiþtir.

 SOSYAL POLÝTÝKA

Sosyal Politikanýn Genel Hedefleri:

-         Ferdî muhtaçlýðýn yanýnda deðiþik psiko-sosyal sorunlarýn ve yüklerin ortaya çýkmasý halinde muhtaç insanlara, sosyal güvenlik yöntemleri (sosyal sigortalar, devletçe bakýlma, sosyal yardým ve sosyal hizmetler) çerçevesinde geniþ kapsamlý ve çok maksatlý maddî ve mânevî destek ve danýþmanlýk hizmetleri sunmak,

-         Sosyo-ekonomik yönden zayýf olan insanlarýn sosyal ve ekonomik durumlarýný sürekli olarak iyileþtirmek,

-         Sosyal barýþýn ve adaletin temini için refah toplumunu oluþturmak. Sosyal geliþmeyi, mikro (iþletmelerde) ve makro (toplumsal düzeyde) bazda saðlamak,

-         Akla gelebilecek bütün sosyal risklere ve bunlarýn doðurabileceði her türlü zararlara karþý toplumun bütün üyelerini sosyal güvenlik kapsamý altýna almak,

-         Fýrsat eþitliði çerçevesinde insan haysiyetine yaraþýr bir hayatýn idamesi için tedbirler almak. Tam istihdamý saðlamak,

-         Toplumda sosyal bütünleþmeyi ve sosyal tekamülü oluþturmak ve bunun için de sosyal ahlâk ve sorumluluk duygusunu geliþtirmek. Sosyal ahlâk esaslarýnýn toplumda geçerlilik kazanmasý yönünde sosyal hizmetler alanýnda danýþmanlý, rehberlik ve pedagoji faaliyetlerinde bulunmak,

-         Kolektif kendi kendine yardým etme ilkesine uygun olarak, gerek kamu alanýnda, gerekse sivil toplumda sosyal dayanýþma ruhunu hayata geçirmek ve sivil toplum örgütlerine katýlýmcý imkânlar tanýmak,

-         Ýnsan kaynaklarýný, mikro ve makro bazda en verimli bir þekilde deðerlendirmek ve sosyal sermaye oluþturmaktýr.

Sosyal politikalar; (a)sosyal güvenlik, (b)sosyal yardým ve sosyal hizmetleri kapsayan bir üst tanýmdýr.

 A.        SOSYAL GÜVENLIK

Sosyal güvenlik; birey ve ailelere güven duygusu vererek, sosyal, ekonomik ve toplumsal olaylardaki belirsizliklerin yaþam düzeyinde önemli bir düþüþ yapmasýný engellemek amacýný güder. Birleþmiþ Milletler Genel Kurulu'nda 1948 yýlýnda kabul edilen Ýnsan Haklarý Evrensel Beyannamesinin 25. Maddesinde "herkesin, gerek kendisi gerekse ailesi için giyecek, konut, giyim, týbbi bakým gibi gerekli sosyal hizmetler dahil saðlýðýný ve mutluluðunu saðlayacak uygun bir yaþantý düzeyine ve iþsizlik, özürlülük, dulluk ve yaþlýlýk durumlarýnda ya da geçim olanaklarýndan kendisini yoksun býrakacak diðer durumlarda sosyal güvenliðe sahip olmaya hakký vardýr" demek suretiyle sosyal güvenlik hakkýnýn doðal (nature) ve vazgeçilmez bir hak olduðu vurgulanmýþtýr. Sosyal güvenlik uygulamada da bu amacýna uygun olarak sosyal refahýn en etkin ve yaygýn aracý olmuþ; özellikle endüstrileþmiþ ülkeler, uzun bir dönem toplumlarýna etkili bir sosyal koruma saðlamýþlardýr.

 Sosyal refah ülkesi olarak tanýmlanan geliþmiþ batý ülkelerinde sosyal güvenlik kurumlarýnýn etkinliði, toplumsal barýþa katkýsý ve toplumsal yaþam standardýna etkisi son 50 yýldýr açýk olarak görülmüþtür.

 Sosyal sözcüðü, latince kökenli bir kelime olup, içtimai kelimesinin yerini almýþtýr. Ýçtimai ise, topluluða ait, cemiyete ait anlamýndadýr. Birlik, eþitlik, dayanýþma, yardým ilkelerine dayanmayý anýmsatýr. Güvenlik kelimesi ise emniyet karþýlýðý olarak kullanýlmaktadýr ve "tehlike" durumunun olmamasýný ifade etmektedir. Bu anlamýyla, bu iki sözcük ayrý ayrý alýndýðýnda toplumun bütün bireyleri için olasý tehlikelere karþý önlem alýnmasýný ifade eder. Ýki sözcüðün birleþmesinden oluþan sosyal güvenlik tamlamasý da "bir ülke halkýnýn bugününü ve yarýnýný güven altýna almayý amaçlayan ve birbiri arasýnda sýký bir birlik ve uyum kurulmuþ olan kurumlar bütünü" anlamýndadýr. Sosyal güvenlik kavramý bir sistem- olarak tüm toplumun geleceðini güvence altýna alma duyarlýlýðýnýn bir belirtisi olarak ortaya çýkarken; bir baþka tanýmda sosyal güvenlik “herhangi bir mesleki, fizyolojik veya sosyal riskten ötürü geliri veya kazancý devamlý veya geçici olarak kesintiye uðramýþ kimselerin geçinme ve yaþama gereksinimlerini karþýlayan bir sistemdir” denilerek sosyal güvenlik kavramý riskler yönüyle açýklanmaktadýr.

 Uluslararasý Çalýþma Örgütü’ne (ÝLO) göre sosyal güvenlik yalnýz bireylere ve ailelere ekonomik ve sosyal riskler sonucu yaþam düzeylerinde belirli bir çizginin altýna düþülmeyeceði garantisini vermekle kalmaz, ayný zamanda tehlikeleri oluþurken önleme, bu mümkün deðilse ve tehlikenin zararlý sonuçlarý gerçekleþirse, bunlarý gidermek üzere bireylere ve ailelere en gerekli hizmetleri sunma etkinliklerini de içerir. (Önleyici sosyal güvenlik)

 Avrupa Birliðini kuran Roma Antlaþmasý'nýn genel ilkelerini ortaya koyan ilk sekiz maddesi içinde yer alan 2. Madde, Topluluk vatandaþlarýnýn yaþam düzeylerinin dengeli ve sürekli olarak geliþtirilmesini ortak hedefler arasýnda saymýþ; 3.maddenin (j) bendi ise Topluluðun çalýþan vatandaþlarýnýn olanaklarýný geliþtirmek ve yaþam düzeylerinin yükseltilmesinde etkin önlemler almak üzere bir Avrupa Sosyal Fonu'nun kurulmasýný öngörmüþtür. Roma Antlaþmasý’nýn 117.maddesinde üye devletlerin, el emeðinin geliþiminde eþitliði saðlamaya yardým edecek þekilde yaþam ve iþ koþularýnýn iyileþtirmeyi hýzlandýrmalarý öngörülmüþtür.

1986 yýlýnda imzalanarak 1 Temmuz 1987 de yürürlüðe giren "Avrupa Tek Senedi" ile Roma Antlaþmasý'na eklenen 118A ve 118B maddeleri Topluluk organlarýna sosyal politika alanýný düzenleme konusunda çok önemli ek yetkiler getirmiþtir. 118A maddesi Konsey'e; nitelikli çoðunlukla, özellikle iþçilerin saðlýk ve güvenliklerinin korunmasý için çalýþma ortamýnýn geliþtirilmesi ve bu alandaki önlemlerin uyumlaþtýrýlmasýný amaçlayan yönergeler kabul etme yetkisi vermiþtir. Ayrýca, üye devletlerin saðlýk, güvenlik ile ilgili 100A maddesi, ekonomik ve sosyal birliði içeren 130A, 130B, 130C, 130D maddeleri eklenmiþtir. 1989 yýlýnda Ýngiltere dýþýndaki 11 AT üyesi tarafýndan onaylanan ve Maastricht'te imzalanan Avrupa Birliði Antlaþmasýnda da Topluluðun sosyal mevzuatý olarak benimsenen "Topluluk Çalýþanlarý Temel Sosyal Haklar Bildirgesi" (Charte Sociale) bugüne kadar sosyal alanda gerçekleþtirilen aþamalarý tamamlayýcý ve güçlendirici nitelikler taþýmaktadýr. Avrupa Topluluðu ülkelerinde var olan ekonomik, sosyal ve kültürel farklýlýklarý azaltmaya ve Topluluk hedeflerine ulaþmayý engelleyecek konularý gidermeye yönelik hazýrlanan Sosyal Þart bu amaçla aþaðýdaki 12 temel alanda Topluluðun sosyal hedeflerini belirlemekte ve ülkelerin bunlara uyumunu istemektedir.

 a). Serbest dolaþým

b). Ýstihdam ve ücretler

c). Yaþam ve çalýþma koþullarýnýn iyileþtirilmesi

d). Sosyal koruma (sosyal güvenlik)

e). Toplu görüþme ve örgütlenme özgürlüðü

f). Mesleki eðitim

g). Kadýn ve erkek eþitliði

h). Ýþçilere yönelik bilgilendirme

ý). Danýþma ve yönetime katýlma

i). Ýþyerlerinde saðlýk ve güvenliðin korunmasý

j). Çocuklarýn ve gençlerin korunmasý

k). Yaþlýlarýn korunmasý

l). Özürlülerin korunmasý

 Sosyal Þart kapsamýnda yer alan konular çerçevesinde üye ülkelerdeki uygulamalar incelendiðinde, ekonomik, sosyal ve yapýsal farklýlýklardan kaynaklanan deðiþik sistemlerle karþýlaþýlmasýna karþýn, temelde bir paralellik olduðu görülmektedir. Ancak, Birlik ülkelerinin, ulusal mevzuatlarý çerçevesinde gerçekleþtirdikleri uygulamalara baktýðýmýzda; farklýlýklarýn, kýsa ve orta vadede "Sosyal Avrupa" düþüncesinin gerçekleþmesine olanak görülmemektedir. Birlik düzeyinde gerçek bir "Sosyal Avrupa" dan sözedebilmek için, herþeyden önce üye ülkeler arasýnda konuyla ilgili görüþ ayrýlýklarýnýn giderilmesi gerekmektedir.

1989 tarihlerinde yapýlan Strazburg Zirvesinde imzalanan Sosyal Þartýn (Charte Sociale) sosyal güvenlikle ilgili 10.maddesine göre; "Avrupa Topluluðu çalýþaný yeterli sosyal güvenlik hakkýna sahip olacak ve çalýþanýn statüsüne ve çalýþtýðý iþletmenin büyüklüðüne bakýlmaksýzýn yeterli sosyal güvenlik saðlanacaktýr. Henüz iþ edinememiþ iþsiz kalmýþ ve geçimini saðlamaktan yoksun kiþiler, özel konumlarýna uygun, yeterli sosyal ve mali yardým alabilmelidirler. Böylece, Sosyal Güvenliðin tüm toplumu kapsamasý yönündeki temel ilke pozitif düzenlemeye kavuþmuþ olmaktadýr. Þartýn 24 ve 25. maddeleri yaþlýlarýn, 26. maddesi ise özürlülerin korunmasý konusunda temel esaslarý içermektedir. Bu düzenlemeler sosyal güvenliðin günümüzdeki önemini ve evrensel boyutlarýný bir kez daha vurgulamaktadýr.

 Birliðin Bakanlar Konseyi, 27.07.1992 tarihli öneri kararýnda, sosyal güvenlik politika ve hedeflerinin ortak ilkelerini þöyle belirlemiþtir:

-Kiþiye, insan onuruna yaraþýr bir gelir düzeyi saðlamak;

-Gelir kaynaklan ne olursa olsun, üye ülkelerde kanuni korunma hakkýna sahip herkese saðlýk hizmetlerinden yararlanma hakkýný vermek,

-Ekonomik ve sosyal bütünleþmeyi kolaylaþtýrmak.

 Dünyada ekonomik geliþmenin yavaþlamasý, düþük büyüme oranlarý, enflasyon ve iþsizlik sonuç olarak sigortalý sayýsýnda azalmaya, fonlarýn erimesine neden olmuþtur. Dolayýsýyla büyük bir mali bunalým içine girmiþ olan sosyal güvenlik sistemleri yeni finans kaynaklarýna kavuþturulmasý zorunluluðu vardýr. Ekonomik kaynaklar azaldýkça sosyal güvenliðe olan gereksinim artmakla birlikte, bunu saðlayacak kaynaklarýn azalmasý önemli çeliþki olarak yaþanmaktadýr.

Bilindiði gibi, 5502 ve 5510 Sayýlý kanunlarla Emekli Sandýðý, Bað-Kur ve SSK gibi sosyal güvenlik kurumlarý tek çatý altýnda toplanmýþtýr. Her ne kadar uygulama henüz tam olarak oturmamýþsa da bu uygulama ile Cumhuriyet tarihinin en büyük reformu gerçekleþtirilmiþtir.

Diðer taraftan, ülkemizde sosyal yardým hizmetleri merkezi örgüt olarak Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) ile Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma Genel Müdürlüðü, Vakýflar Genel Müdürlüðü vasýtasýyla; yerel yönetimlerde ise her il ve ilçede bulunan Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma vakýflarý ile Belediyeler aracýlýðýyla gerçekleþtirilmeye çalýþýlmaktadýr.

B.        SOSYAL YARDIM VE SOSYAL HÝZMETLER

Ülkemizde Sosyal yardým hizmetleri çok baþlýdýr. Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma Genel Müdürlüðü, SHÇEK, Valilikler ve Kaymakamlýklar (SYDF), Belediyeler birbirinden tamamen baðýmsýz bir þekilde sosyal yardým hizmetlerini yürütmektedir. Bunlarýn içinde en fazla kaynak ise Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma Fonundan SYDV.larý aracýlýðýyla kullanýlmaktadýr.

SOSYAL YARDIMLAÞMA VE DAYANIÞMA GENEL MÜDÜRLÜÐÜ

Devlet Bakanlýðýna baðlý olarak faaliyet yürüten Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma Genel Müdürlüðü merkezi bir kurumdur. Bu alandaki sosyal yardým faaliyetleri ile ilgili politikalarý belirlemektedir.

 Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþma Fonuna baðlý olarak 81 il 850 ilçede olmak üzere toplam 931 SYDVakfý Faaliyet göstermektedir. Bu vakýflar aracýlýðýyla Yapýlan yardýmlar:

a)      SYDV.larý aracýlýðýyla sadece Mesleki Eðitim ve Ýstihdama Yönelik Projeler-Periyodik Yardýmlar-Saðlýk Yardýmlarý-Eðitim Yardýmlarý-Diðer Sosyal Yardýmlar- adý altýnda 2006 yýlýnda 1 Milyar dolarýn üzerinde (1.446.963.255,12.-YTL) kaynak aktarýmý yapýlmýþtýr:

Yapýlan Harcama                                                       Tutarý

Sosyal Yardýmlaþma ve Dayanýþmayý

Teþvik Fonu (SYDTF) 2006                                1.126.608.235,02

Mesleki Eðitim ve Ýstihdama Yönelik

Projeler                                                           88.493.597,01

Periyodik Yardýmlar                                     221.602.300,00

Saðlýk Yardýmlarý                                              9.838.078,17

Eðitim Yardýmlarý                                         476.186.747,75

Diðer Sosyal Yardýmlar                               159.564.152,22

Yatýrým Giderleri                                                  433.526,00

Diðer Giderler                                                   1.065.085,47

Geçmiþ Yýl Giderleri                                       11.818.799,99

Þartlý Nakit Transferi                                   157.605.948,41

Sosyal Riski Azaltma Projesi (SRAP)                 262.935.674.64

Dönem Gelir-Gider Fazlasý                                       57.419.345,46

Genel Toplam (YTL                                               1.446.963.255,12

Kaynak: SYDF 2006 Faaliyet Raporu (Tablo:5)

b) 1.659.713 okul öncesi çocuðun ailesine þartlý nakil transferi adý altýnda 2006 yýlýnda 262.935.674.64.-YTL kaynak aktarýlmýþtýr.

·        “Doðum Yardýmý” olarak ……………………………………………...55 YTL.,

·        doðum sonrasý lohusalýk döneminde “Lohusalýk Takibi” olarak 2 defa 15’er YTL.,

·        doðumdan itibaren de 72 ay boyunca “Saðlýk Yardýmý” olarak ayda….17.YTL

c) 2006 yýlýnda ilk ve ortaöðretime devam eden 2.019.557 öðrenciye eðitim yardýmý olarak bu çocuklarýn ailesine toplamý 476.186.747,75.-YTL. kaynak aktarýlmýþtýr. (Tablo 21)

·        Ýlköðretime devam eden Erkek/Ay…….18 YTL

• Ýlköðretime devam eden Kýz/Ay ………22 YTL
• Ortaöðretime devam eden Erkek/Ay    …..28 YTL
• Ortaöðretime devam eden Kýz/Ay  …….39 YTL

d) 1.064.000 kiþi/aileye “Gýda yardýmý” adý altýnda 2006 yýlý dini bayramlar öncesinde SYDV. aracýlýðýyla toplam 149.482.367,22 YTL karþýlýðý yardým yapýlmýþtýr.

YAZININ DEVAMI (2) DE